ಹಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಾತು ಒಬ್ಬರ ಕಿವಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಿವಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಾತುಕತೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುವ ಚಾಡಿಕೋರನನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಾವಿನ ಜತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪಾದಾಹತೋಽಪಿ ದೃಢದಂಡಸಮಾಹತೋಽಪಿ ಯಂ ದಂಷ್ಟ್ರಯಾ ಸ್ಪೃಶತಿ ತಂ ಕಿಲ ಹಂತಿ ಸರ್ಪಃ
ಹರ್ಷಾದಿವೈಷ ಪಿಶುನೋಽತ್ರ ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮಾ ಕರ್ಣೇ ಪರಂ ಸ್ಪೃಶತಿ ಹಂತ್ಯಪರಂ ಸಮೂಲಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
पादाहतोऽपि दृढदण्डसमाहतोऽपि यं दंष्ट्रया स्पृशति तं किल हन्ति सर्पः
हर्षादिवैष पिशुनोऽत्र मनुष्यधर्मा कर्णे परं स्पृशति हन्त्यपरं समूलम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
pādāhato’pi dṛḍhadaṇḍasamāhato’pi yaṃ daṃṣṭrayā spṛśati taṃ kila hanti sarpaḥ
harṣādivaiṣa piśuno’tra manuṣyadharmā karṇe paraṃ spṛśati hantyaparaṃ samūlam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪಾದಾಹತೋಽಪಿ (पादाहतोऽपि, pādāhato’pi) = ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆ ತಿಂದರೂ (even when kicked with the foot)
- ದೃಢದಂಡಸಮಾಹತೋಽಪಿ (दृढदण्डसमाहतोऽपि, dṛḍhadaṇḍasamāhato’pi) = ಗಟ್ಟಿ ದೊಣ್ಣೆಯ ಏಟು ತಿಂದರೂ (even when struck with a stout stick)
- ಯಂ (यं, yaṃ) = ಯಾರನ್ನು (whom)
- ದಂಷ್ಟ್ರಯಾ (दंष्ट्रया, daṃṣṭrayā) = ಕೋರೆಯಿಂದ (with the fang)
- ಸ್ಪೃಶತಿ (स्पृशति, spṛśati) = ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೋ (it touches)
- ತಂ (तं, taṃ) = ಅವನನ್ನು (him)
- ಕಿಲ (किल, kila) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಹಂತಿ (हन्ति, hanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ (it kills)
- ಸರ್ಪಃ (सर्पः, sarpaḥ) = ಹಾವು (the snake)
- ಹರ್ಷಾದಿವೈಷ (हर्षादिवैष, harṣādivaiṣa) = ಸಂತೋಷದಿಂದಲೋ ಎಂಬಂತೆ ಇವನು (as if from joy, this one)
- ಪಿಶುನೋಽತ್ರ (पिशुनोऽत्र, piśuno’tra) = ಚಾಡಿಕೋರ, ಇಲ್ಲಿ (the slanderer, here)
- ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮಾ (मनुष्यधर्मा, manuṣyadharmā) = ಮನುಷ್ಯ ರೂಪದವನು (human in nature)
- ಕರ್ಣೇ (कर्णे, karṇe) = ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ (at the ear)
- ಪರಂ (परं, paraṃ) = ಒಬ್ಬನನ್ನು (one man)
- ಸ್ಪೃಶತಿ (स्पृशति, spṛśati) = ಮುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ (touches)
- ಹಂತ್ಯಪರಂ (हन्त्यपरं, hantyaparaṃ) = ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (kills another)
- ಸಮೂಲಮ್ (समूलम्, samūlam) = ಬೇರುಸಹಿತ (root and all)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆ ತಿಂದರೂ ಗಟ್ಟಿ ದೊಣ್ಣೆಯ ಏಟು ತಿಂದರೂ ಹಾವು ತನ್ನ ಕೋರೆಯಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೋ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪದ ಈ ಚಾಡಿಕೋರ, ಸಂತೋಷದಿಂದಲೋ ಎಂಬಂತೆ, ಒಬ್ಬನ ಕಿವಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even when kicked, even when struck with a stout stick, the snake kills whomever it touches with its fang. In the same way this slanderer, human in form and as if for joy, touches one man at the ear and destroys another, root and all.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸ್ಪೃಶತಿ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾವು ಕೋರೆಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಚಾಡಿಕೋರ ಕಿವಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮುಟ್ಟುವುದು ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ, ಪರಿಣಾಮ ದೊಡ್ಡದು.
The verb sprishati comes twice. The snake touches with its fang, and the slanderer touches an ear. In both the touching is a small act and the result is large.
ಸಮೂಲ ಎಂದರೆ ಬೇರುಸಹಿತ. ಮುಟ್ಟುವುದು ಒಬ್ಬನ ಕಿವಿಯನ್ನು, ನಾಶವಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ಅರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Samula means with the root. The verse shows the difference that one man’s ear is touched while another is destroyed, by setting them in its two halves.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 60. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 60. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರದ್ದೋ ಬಗ್ಗೆ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ನಂಬದಿರುವುದು, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅವರನ್ನೇ ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಒಂದು ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸ.
Not believing on the same day what reaches our ear about someone, and where possible asking the person himself, is a simple habit.
ಇಂದಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಒಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲುವುದು, ನಾವೇ ಆ ಹಾವಿನ ಕೋರೆಯಾಗದಿರುವ ಒಂದು ದಾರಿ.
In today’s phone groups a message reaches a hundred people in a moment. Pausing once before passing it on is one way of not becoming the fang ourselves.