ಉದ್ಭಾಸಿತಾಖಿಲಖಲಸ್ಯ: ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆದ ನೀಚನ ಬಳಿ ಸುಖವೆಲ್ಲಿ

ಒಂದು ದಿನ ಹೊಸ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕೂಡಲೇ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನೇ ಗುರುತಿಸದವರನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ.

ಅಂಥವನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೇ ಉದ್ದ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 238 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 238

ವಿಷಯ: ಸಂಪತ್ತು ಬಂದ ನೀಚ · The base man who came into wealth

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಉದ್ಭಾಸಿತಾಖಿಲಖಲಸ್ಯ ವಿಶೃಂಖಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಗ್ಜಾತವಿಸ್ಮೃತನಿಜಾಧಮಕರ್ಮವೃತ್ತೇಃ
ದೈವಾದವಾಪ್ತವಿಭವಸ್ಯ ಗುಣದ್ವಿಷೋಽಸ್ಯ ನೀಚಸ್ಯ ಗೋಚರಗತೈಃ ಸುಖಮಾಪ್ಯತೇ ಕೈಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

उद्भासिताखिलखलस्य विशृङ्खलस्य प्राग्जातविस्मृतनिजाधमकर्मवृत्तेः
दैवादवाप्तविभवस्य गुणद्विषोऽस्य नीचस्य गोचरगतैः सुखमाप्यते कैः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

udbhāsitākhilakhalasya viśṛṅkhalasya prāgjātavismṛtanijādhamakarmavṛtteḥ
daivādavāptavibhavasya guṇadviṣo’sya nīcasya gocaragataiḥ sukhamāpyate kaiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಉದ್ಭಾಸಿತಾಖಿಲಖಲಸ್ಯ (उद्भासिताखिलखलस्य, udbhāsitākhilakhalasya) = ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟತನವೂ ಬೆಳಗಿ ಕಾಣುವವನ (of one in whom all crookedness shines out)
ವಿಶೃಂಖಲಸ್ಯ (विशृङ्खलस्य, viśṛṅkhalasya) = ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದವನ (of the unrestrained)
ಪ್ರಾಗ್ಜಾತವಿಸ್ಮೃತನಿಜಾಧಮಕರ್ಮವೃತ್ತೇಃ (प्राग्जातविस्मृतनिजाधमकर्मवृत्तेः, prāgjātavismṛtanijādhamakarmavṛtteḥ) = ಹಿಂದೆ ತನ್ನದೇ ಆಗಿದ್ದ ಕೀಳು ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆತವನ (of one who has forgotten his own earlier low deeds and ways)
ದೈವಾದವಾಪ್ತವಿಭವಸ್ಯ (दैवादवाप्तविभवस्य, daivādavāptavibhavasya) = ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆದವನ (of one who got wealth by chance)
ಗುಣದ್ವಿಷೋಽಸ್ಯ (गुणद्विषोऽस्य, guṇadviṣo’sya) = ಗುಣಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಈತನ (of this hater of good qualities)
ನೀಚಸ್ಯ (नीचस्य, nīcasya) = ನೀಚನ (of the base man)
ಗೋಚರಗತೈಃ (गोचरगतैः, gocaragataiḥ) = ಅವನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದವರಿಂದ (by those who have come within his range)
ಸುಖಮಾಪ್ಯತೇ (सुखमाप्यते, sukhamāpyate) = ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ (happiness is got)
ಕೈಃ (कैः, kaiḥ) = ಯಾರಿಂದ (by whom)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟತನವೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿ ಕಾಣುವ, ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕೀಳು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆತ, ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆದ, ಗುಣಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಈ ನೀಚನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದ ಸುಖ ಸಿಗೀತು?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Of this base man, in whom all crookedness shines out, who is without restraint, who has forgotten his own earlier low ways, who got his wealth by luck and who hates good qualities: from whom, among those who come within his range, can happiness be got?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಉತ್ತರ.

The verse piles six descriptions into one sentence and ends with a single question. No answer is needed, for the question is the answer.

ಪ್ರಾಗ್ಜಾತವಿಸ್ಮೃತನಿಜಾಧಮಕರ್ಮವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ತನ್ನ ಕೀಳು ಬದುಕನ್ನು ಮರೆತವನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು ಇದೆ. ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರೆವೇ ಅವನನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದೆ.

The long compound means one who has forgotten his own earlier low life. Here lies the sting: it is the forgetting, more than the wealth, that has spoiled him.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 60. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 60. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅಧಿಕಾರ ಬಂದಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಹಿಂದೆ ತಾನು ಯಾರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರು ಅಪರೂಪ.

How a person behaves when power arrives is a good test of character. Those who remember whose help raised them are rare.

ಹೊಸದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದವರೆಲ್ಲ ಹೀಗೇ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆದಿದೆ.

The verse does not say that all who newly gain power are like this. It paints the portrait of one particular kind of man.