ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳು ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೇ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ವಯಸ್ಸು, ತೂಕ, ಬಲ ಸರಿಸಮ ಇದ್ದಾಗ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹದೇ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾಳು, ರಥಿ, ಕುದುರೆಸವಾರ, ಆನೆಸವಾರ, ನಾಲ್ಕೂ ಬಗೆಯ ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಮರ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪತ್ತಿಃ ಪತ್ತಿಮಭೀಯಾಯ ರಣಾಯ ರಥಿನಂ ರಥೀ
ತುರಂಗಸ್ಥಂ ತುರಂಗಸ್ಥೋ ದಂತಿಸ್ಥಂ ದಂತಿನಿ ಸ್ಥಿತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
पत्तिः पत्तिमभीयाय रणाय रथिनं रथी
तुरङ्गस्थं तुरङ्गस्थो दन्तिस्थं दन्तिनि स्थितः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
pattiḥ pattimabhīyāya raṇāya rathinaṃ rathī
turaṅgasthaṃ turaṅgastho dantisthaṃ dantini sthitaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪತ್ತಿಃ (पत्तिः, pattiḥ) = ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕ (the foot-soldier)
- ಪತ್ತಿಮಭೀಯಾಯ (पत्तिमभीयाय, pattimabhīyāya) = ಕಾಲಾಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ (ಪತ್ತಿಮ್ + ಅಭೀಯಾಯ) (went against the foot-soldier (pattim + abhiyaya))
- ರಣಾಯ (रणाय, raṇāya) = ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ (for battle)
- ರಥಿನಂ (रथिनं, rathinaṃ) = ರಥದ ಯೋಧನನ್ನು (the chariot-warrior (as object))
- ರಥೀ (रथी, rathī) = ರಥದ ಯೋಧ (the chariot-warrior)
- ತುರಂಗಸ್ಥಂ (तुरङ्गस्थं, turaṅgasthaṃ) = ಕುದುರೆಯ ಮೇಲಿರುವವನನ್ನು (the one mounted on a horse (as object))
- ತುರಂಗಸ್ಥೋ (तुरङ्गस्थो, turaṅgastho) = ಕುದುರೆಯ ಮೇಲಿರುವವನು (one mounted on a horse)
- ದಂತಿಸ್ಥಂ (दन्तिस्थं, dantisthaṃ) = ಆನೆಯ ಮೇಲಿರುವವನನ್ನು (the one on an elephant (as object))
- ದಂತಿನಿ ಸ್ಥಿತಃ (दन्तिनि स्थितः, dantini sthitaḥ) = ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು (one placed on an elephant)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲಾಳು ಕಾಲಾಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ, ರಥದ ಯೋಧ ರಥದ ಯೋಧನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಕುದುರೆಯ ಮೇಲಿದ್ದವನು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲಿದ್ದವನನ್ನು, ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವನು ಆನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For the battle, foot-soldier went against foot-soldier and chariot-warrior against chariot-warrior. The horseman met the horseman, and the one seated on an elephant met the one on an elephant.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕಾಲಾಳು. ತುರಂಗ ಎಂದರೆ ಕುದುರೆ. ದಂತಿ ಎಂದರೆ ದಂತವುಳ್ಳದ್ದು, ಅಂದರೆ ಆನೆ. ಕಾಲಾಳು, ರಥ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಚತುರಂಗ ಬಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Patti is the foot-soldier, turanga the horse, and danti the one with tusks, that is the elephant. An army of foot, chariot, horse and elephant is called the fourfold force in Sanskrit.
ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ: ಪತ್ತಿ ಪತ್ತಿ, ರಥಿ ರಥಿನ್, ತುರಂಗಸ್ಥ ತುರಂಗಸ್ಥ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಂತೆ ಎರಡು ಬದಿಯೂ ಒಂದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪದಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕವಿಯ ವರ್ಣನೆಯೇ ಹೊರತು ಯುದ್ಧ ನಿಯಮದ ಹೇಳಿಕೆ ಅಲ್ಲ.
The same word appears twice in each pair: foot-soldier, foot-soldier, and so on. The repetition itself shows two sides standing like mirror images. This is the poet’s description and not a statement of a rule of war.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 127. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 127. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸರಿಸಮರ ನಡುವೆ ನಡೆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಹಿರಿಯ ತಜ್ಞರ ಜೊತೆ ಅಳೆಯುವುದು ಅನ್ಯಾಯ.
A contest means something when it is between equals. Measuring a first-year medical student against a senior specialist is unfair.
ಅಂದರೆ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸರಿಸಮರ ಜೊತೆ ಕಲಿಯುವುದು, ನಂತರ ಹಿರಿಯರ ಜೊತೆ ಸೆಣಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕ್ರಮ. ಅದಲ್ಲದೆ ಸಮರನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ ಆ ಗೆಲುವಿಗೆ ಯಾರೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತುವುದಿಲ್ಲ.
So in learning it is a good order to work first with equals and later with seniors. And a win over an equal is one nobody questions.

