ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದಂತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ರಾಜನ ಸೇವೆಗೆ ಅಂಥ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಜಸೇವಾ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮಸಿಧಾರಾವಲೇಹನಮ್
ವ್ಯಾಘ್ರೀಗಾತ್ರಪರಿಷ್ವಂಗೋ ವ್ಯಾಲೀವದನಚುಂಬನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
राजसेवा मनुष्याणामसिधारावलेहनम्
व्याघ्रीगात्रपरिष्वङ्गो व्यालीवदनचुम्बनम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
rājasevā manuṣyāṇāmasidhārāvalehanam
vyāghrīgātrapariṣvaṅgo vyālīvadanacumbanam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರಾಜಸೇವಾ (राजसेवा, rājasevā) = ರಾಜನ ಸೇವೆ (service of a king)
- ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮ್ (मनुष्याणाम्, manuṣyāṇām) = ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ (for human beings)
- ಅಸಿಧಾರಾ (असिधारा, asidhārā) = ಕತ್ತಿಯ ಅಲಗು (the edge of a sword)
- ಅವಲೇಹನಮ್ (अवलेहनम्, avalehanam) = ನೆಕ್ಕುವುದು (licking)
- ವ್ಯಾಘ್ರೀ (व्याघ्री, vyāghrī) = ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ (a tigress)
- ಗಾತ್ರಪರಿಷ್ವಂಗಃ (गात्रपरिष्वङ्गः, gātrapariṣvaṅgaḥ) = ಮೈಯನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುವುದು (embracing the body)
- ವ್ಯಾಲೀ (व्याली, vyālī) = ಹೆಣ್ಣು ಹಾವು (a female snake)
- ವದನಚುಂಬನಮ್ (वदनचुम्बनम्, vadanacumbanam) = ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಡುವುದು (kissing the face)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ರಾಜನ ಸೇವೆ ಕತ್ತಿಯ ಅಲಗನ್ನು ನೆಕ್ಕಿದಂತೆ. ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿಯನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಂತೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಾವಿನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಟ್ಟಂತೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For human beings, serving a king is like licking the edge of a sword, like embracing a tigress, like kissing the face of a female snake.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೂರೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಹತ್ತಿರ ಹೋದಷ್ಟೂ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುವ ವಿಷಯಗಳು. ಇವು ಪ್ರೇಮದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಅಪಾಯದ ಚಿತ್ರಗಳು. ಮೊದಲನೆಯದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೆ ರಕ್ತ, ಎರಡನೆಯದು ಒಂದು ಕೋಪದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ, ಮೂರನೆಯದು ಒಂದು ಕಡಿತಕ್ಕೆ ವಿಷ.
All three images are of things that grow more dangerous the closer one goes. They are pictures of danger, not of love. The first costs blood for a slight slip, the second life for one moment of anger, the third poison for a single bite.
ವ್ಯಾಲ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಾವು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ, ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಾವು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕತ್ತಿ, ಹುಲಿ, ಹಾವು ಎಂದು ಏರುವ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
Vyala can mean a snake and also a vicious beast. We have taken it as a female snake here. The rising order of sword, tiger and snake is worth noticing too.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 139. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 139. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರ ಮೂಡ್ ಮೇಲೋ ಬದುಕು ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು.
When a life rests on someone else’s mood, every day calls for careful steps. Such workplaces exist even now, and medical institutions may be among them.
ಆದರೆ ಇದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲ ಸೇವೆಯೂ ಹೀಗೆ ಅಪಾಯಕರ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮರ್ಜಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಸೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
But this is exaggeration. The verse does not say all service is so dangerous. It points at service that depends on the whim of the one in power.

