ಇಬ್ಬರು ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಜಗಳವಾಡಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಬಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ರಾಜನ ನ್ಯಾಯಾಸನದ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಛನ್ನಂ ಕಾರ್ಯಮುಪಕ್ಷಿಪಂತಿ ಪುರುಷಾ ನ್ಯಾಯೇನ ದೂರೀಕೃತಂ ಸ್ವಾಂದೋಷಾನ್ಕಥಯಂತಿ ನಾಧಿಕರಣೇ ರಾಗಾಭಿಭೂತಾಃ ಸ್ವಯಮ್
ತೈಃ ಪಕ್ಷಾಪರಪಕ್ಷವರ್ಧಿತಬಲೈರ್ದೋಷೈರ್ನೃಪಃ ಸ್ಪೃಶ್ಯತೇ ಸಂಕ್ಷೇಪಾದಪವಾದ ಏವ ಸುಲಭೋ ದ್ರಷ್ಟುರ್ಗುಣೋ ದೂರತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
छन्नं कार्यमुपक्षिपन्ति पुरुषा न्यायेन दूरीकृतं स्वान्दोषान्कथयन्ति नाधिकरणे रागाभिभूताः स्वयम्
तैः पक्षापरपक्षवर्धितबलैर्दोषैर्नृपः स्पृश्यते सङ्क्षेपादपवाद एव सुलभो द्रष्टुर्गुणो दूरतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
channaṃ kāryamupakṣipanti puruṣā nyāyena dūrīkṛtaṃ svāndoṣānkathayanti nādhikaraṇe rāgābhibhūtāḥ svayam
taiḥ pakṣāparapakṣavardhitabalairdoṣairnṛpaḥ spṛśyate saṅkṣepādapavāda eva sulabho draṣṭurguṇo dūrataḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಛನ್ನಂ (छन्नं, channaṃ) = ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ (concealed)
- ಕಾರ್ಯಮುಪಕ್ಷಿಪಂತಿ (कार्यमुपक्षिपन्ति, kāryamupakṣipanti) = ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ (ಕಾರ್ಯಮ್ + ಉಪಕ್ಷಿಪಂತಿ) (they put the matter forward)
- ಪುರುಷಾ (पुरुषा, puruṣā) = ಜನರು (ಪುರುಷಾಃ) (men)
- ನ್ಯಾಯೇನ (न्यायेन, nyāyena) = ನ್ಯಾಯದಿಂದ (from justice)
- ದೂರೀಕೃತಂ (दूरीकृतं, dūrīkṛtaṃ) = ದೂರ ಮಾಡಿದ (set far away)
- ಸ್ವಾಂದೋಷಾನ್ಕಥಯಂತಿ (स्वान्दोषान्कथयन्ति, svāndoṣānkathayanti) = ತಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (ಸ್ವಾನ್ + ದೋಷಾನ್ + ಕಥಯಂತಿ) (they tell their own faults)
- ನಾಧಿಕರಣೇ (नाधिकरणे, nādhikaraṇe) = ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ (ನ + ಅಧಿಕರಣೇ) (not in court)
- ರಾಗಾಭಿಭೂತಾಃ (रागाभिभूताः, rāgābhibhūtāḥ) = ರಾಗದಿಂದ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದವರು (overcome by attachment)
- ಸ್ವಯಮ್ (स्वयम्, svayam) = ತಾವೇ (themselves)
- ತೈಃ (तैः, taiḥ) = ಅವುಗಳಿಂದ (by them)
- ಪಕ್ಷಾಪರಪಕ್ಷವರ್ಧಿತಬಲೈರ್ದೋಷೈರ್ನೃಪಃ (पक्षापरपक्षवर्धितबलैर्दोषैर्नृपः, pakṣāparapakṣavardhitabalairdoṣairnṛpaḥ) = ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಬಲ ಬೆಳೆದ ದೋಷಗಳಿಂದ ರಾಜ (ಬಲೈಃ + ದೋಷೈಃ + ನೃಪಃ) (the king, by faults whose strength grew with the bias of both sides)
- ಸ್ಪೃಶ್ಯತೇ (स्पृश्यते, spṛśyate) = ಸೋಂಕುತ್ತದೆ (is touched)
- ಸಂಕ್ಷೇಪಾದಪವಾದ (सङ्क्षेपादपवाद, saṅkṣepādapavāda) = ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಅಪವಾದ (ಸಂಕ್ಷೇಪಾತ್ + ಅಪವಾದಃ) (in short, blame)
- ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (only)
- ಸುಲಭೋ (सुलभो, sulabho) = ಸುಲಭ (ಸುಲಭಃ) (easy to get)
- ದ್ರಷ್ಟುರ್ಗುಣೋ (द्रष्टुर्गुणो, draṣṭurguṇo) = ನೋಡುವವನ ಗುಣ (ದ್ರಷ್ಟುಃ + ಗುಣಃ) (the virtue of the one who sees)
- ದೂರತಃ (दूरतः, dūrataḥ) = ದೂರ (far off)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನ್ಯಾಯದಿಂದ ದೂರವಾದ, ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನರು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಗದಿಂದ ಆವರಿಸಿದವರು ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಬಲ ಬೆಳೆದ ಆ ದೋಷಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ಅಂಟುತ್ತವೆ. ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ನ್ಯಾಯ ನೋಡುವವನಿಗೆ ನಿಂದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಗುಣ ಬಹಳ ದೂರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
People put forward a concealed matter, one driven far from justice. Overcome by attachment, they do not themselves tell their own faults in court. Those faults, strengthened by the bias of both sides, cling to the king. In short, blame comes easily to the one who sits in judgement, and credit lies far away.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಗಿ. ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ದೂರವಾದ ವಿಷಯ ಎಂದು ನಾವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು.
The syntax of the first line is tight. We have understood it as a concealed matter, far from justice. Commentaries may differ slightly.
ಪಕ್ಷ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಕಡೆ, ಅಪರಪಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಎದುರಾಳಿಯ ಕಡೆ. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರ ಅರ್ಧ ಸತ್ಯಗಳು ಸೇರಿ ದೋಷವಾಗುತ್ತವೆ, ಅದರ ಕಳಂಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ರಾಜನಿಗೆ ಅಂಟುತ್ತದೆ. ಅಪವಾದ ಹತ್ತಿರ, ಗುಣ ದೂರ ಎಂಬ ಜೋಡಿಯೇ ಶ್ಲೋಕದ ಕುಟುಕು.
Paksha is one’s own side, aparapaksha the opponent’s. The half truths of both sides add up to fault, and its stain clings to the king who gives the verdict. The pairing of blame near and merit far is the verse’s sting.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 139. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 139. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೋಗಿಯ ಕಥೆ ಕೇಳುವಾಗ ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ವೈದ್ಯರೋ ತೀರ್ಪುಗಾರರೋ ಅರ್ಧ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ ತಪ್ಪಿನ ಹೊಣೆ ಅವರದೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
When a patient tells the story, leaving out what does not suit them is common. When a doctor or a judge must decide on half the truth, the blame for a mistake becomes theirs.
ಆದ್ದರಿಂದ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುವವರು ಕೇಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು: ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮಾತನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಕೇಳುವುದು, ದಾಖಲೆ ನೋಡುವುದು. ಅಷ್ಟಾದರೂ ನಿಂದೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
So those who decide should improve the way they listen: hear both sides separately and look at the records. Even so, the verse reminds us that the chance of blame remains.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ