ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಂದ ರೋಗಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ತಂಡ ಹೊಟ್ಟೆಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ದುಡಿಯುವುದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥ ಗಮನಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಪದವೇ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮನುಷ್ಯನ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶರೀರನಿರಪೇಕ್ಷಸ್ಯ ದಕ್ಷಸ್ಯ ವ್ಯವಸಾಯಿನಃ
ಬುದ್ಧಿಪ್ರಾರಬ್ಧಕಾರ್ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ ದುಷ್ಕರಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शरीरनिरपेक्षस्य दक्षस्य व्यवसायिनः
बुद्धिप्रारब्धकार्यस्य नास्ति किञ्चन दुष्करम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śarīranirapekṣasya dakṣasya vyavasāyinaḥ
buddhiprārabdhakāryasya nāsti kiñcana duṣkaram
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶರೀರನಿರಪೇಕ್ಷಸ್ಯ (शरीरनिरपेक्षस्य, śarīranirapekṣasya) = ದೇಹದ ಸುಖದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ (for one who does not look to bodily comfort)
- ದಕ್ಷಸ್ಯ (दक्षस्य, dakṣasya) = ದಕ್ಷನಿಗೆ (for the skilful)
- ವ್ಯವಸಾಯಿನಃ (व्यवसायिनः, vyavasāyinaḥ) = ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಿಗೆ (for the industrious)
- ಬುದ್ಧಿಪ್ರಾರಬ್ಧಕಾರ್ಯಸ್ಯ (बुद्धिप्रारब्धकार्यस्य, buddhiprārabdhakāryasya) = ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದವನಿಗೆ (for one who begins work with intelligence)
- ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲ (ನ ಅಸ್ತಿ) (there is not (na asti))
- ಕಿಂಚನ (किञ्चन, kiñcana) = ಏನೂ (anything)
- ದುಷ್ಕರಮ್ (दुष्करम्, duṣkaram) = ಮಾಡಲು ಕಠಿಣವಾದುದು (hard to do)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೇಹದ ಸುಖದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದ, ದಕ್ಷನಾದ, ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾದ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುವವನಿಗೆ ಮಾಡಲು ಕಠಿಣವಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For one who does not look to bodily comfort, who is skilful, industrious, and who begins his work with intelligence, nothing is hard to do.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಛಲ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯೂ ಜೊತೆಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ.
Four qualities are set one behind another in four words. Resolve alone is not enough, skill and intelligence must go with it. That is the subtlety here.
ಶರೀರನಿರಪೇಕ್ಷ ಎಂದರೆ ದೇಹದ ಸುಖವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದು ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ, ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಮಾತು.
Shariranirapeksha means not weighing one’s bodily comfort. It is not advice to neglect the body’s health. It describes concentration on the task.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 161. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 161. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ ಹೆದರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ಗಾತ್ರದಿಂದ. ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ಯೋಜಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದೊಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.
A hard task frightens us mostly by its size. Those who plan with their wits first and then take one step at a time may find even a large task possible.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಠಿಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು. ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ದುಡಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಲಾಗದು.
But nothing being hard is the poet’s emphasis. No one can be told to give up rest, sleep and health in order to work.

