ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಶಿವನ ರೂಪವನ್ನು ಜಟೆಯಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಒಂದೊಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣೆ, ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಕೆನ್ನೆ, ತುಟಿ, ಹಲ್ಲು, ಕಂಠ, ತೋಳು, ಎದೆ, ಹೊಟ್ಟೆ, ತೊಡೆ, ಮೊಣಕಾಲು, ಪಾದ ಹೀಗೆ ಅಂಗಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಅಂಗ ನಿಮಗೆ ಶುಭವನ್ನೋ ರಕ್ಷೆಯನ್ನೋ ಕೊಡಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿದೆ.
This hymn describes the form of Shiva one limb at a time, from the matted hair down to the feet. The limbs come in order from above to below: forehead, eyes, nose, cheeks, lip, teeth, throat, arms, chest, belly, thighs, knees and feet. Each verse ends with a prayer that the limb described may give you well-being or protection.
ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಗಂಗೆ, ಹಾವುಗಳು, ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ಪುರಾಣದ ಕತೆಗಳ ಸೂಚನೆಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ರೂಪದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಗುಣಾತೀತವಾದ ಶಿವತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಮೋಹ ನಾಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
The descriptions are full of the presence of Parvati, the Ganga, serpents, ash and hints of stories from the Puranas. The last verse rises beyond the form, praises the radiance of Shiva that is beyond all qualities, and asks that our delusion may be destroyed.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ದೇಯಾಸುರ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ರಾಜತ್ಸರಸಸುರಸರಿತ್ಪಾರಪರ್ಯಂತನಿರ್ಯ-
ತ್ಪ್ರಾಂಶುಸ್ತಂಬಾಃ ಪಿಶಂಗಾಸ್ತುಲಿತಪರಿಣತಾರಕ್ತಶಾಲೀಲತಾ ವಃ ।
ದುರ್ವಾರಾಪತ್ತಿಗರ್ತಶ್ರಿತನಿಖಿಲಜನೋತ್ತಾರಣೇ ರಜ್ಜುಭೂತಾಃ
ಘೋರಾಘೋರ್ವೀರುಹಾಲೀದಹನಶಿಖಿಶಿಖಾಃ ಶರ್ಮ ಶಾರ್ವಾಃ ಕಪರ್ದಾಃ ॥ 1 ॥
ಕುರ್ವನ್ನಿರ್ವಾಣಮಾರ್ಗಪ್ರಗಮಪರಿಲಸದ್ರೂಪ್ಯಸೋಪಾನಶಂಕಾಂ
ಶಕ್ರಾರೀಣಾಂ ಪುರಾಣಾಂ ತ್ರಯವಿಜಯಕೃತಸ್ಪಷ್ಟರೇಖಾಯಮಾಣಂ ।
ಅವ್ಯಾದವ್ಯಾಜಮುಚ್ಚೈರಲಿಕಹಿಮಧರಾಧಿತ್ಯಕಾಂತಸ್ತ್ರಿಧೋದ್ಯ-
ಜಾಹ್ನವ್ಯಾಭಂ ಮೃಡಾನೀಕಮಿತುರುಡುಪರುಕ್ಪಾಂಡರಂ ವಸ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಂ ॥ 2 ॥
ಕ್ರುಧ್ಯದ್ಗೌರೀಪ್ರಸಾದಾನತಿಸಮಯಪದಾಂಗುಷ್ಟಸಂಕ್ರಾಂತಲಾಕ್ಷಾ-
ಬಿಂದುಸ್ಪರ್ಧಿ ಸ್ಮರಾರೇಃ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿದೃಷನ್ಮಗ್ನಮಾಣಿಕ್ಯಶೋಭಂ ।
ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯುದ್ಯದ್ದಿವ್ಯಸಿಂಧೋಃ ಪತಿತಶಫರಿಕಾಕಾರಿ ವೋ ಮಾಸ್ತಕಂ ಸ್ತಾ-
ದಸ್ತೋಕಾಪತ್ತಿಕೃತ್ಯೈ ಹುತವಹಕಣಿಕಾಮೋಕ್ಷರೂಕ್ಷಂ ಸದಾಕ್ಷಿ ॥ 3 ॥
ಭೂತ್ಯೈ ದೃಗ್ಭೂತಯೋಃ ಸ್ಯಾದ್ಯದಹಿಮಹಿಮರುಗ್ಬಿಂಬಯೋಃ ಸ್ನಿಗ್ಧವರ್ಣೋ
ದೈತ್ಯೌಘಧ್ವಂಸಶಂಸೀ ಸ್ಫುಟ ಇವ ಪರಿವೇಷಾವಶೇಷೋ ವಿಭಾತಿ ।
ಸರ್ಗಸ್ಥಿತ್ಯಂತವೃತ್ತಿರ್ಮಯಿ ಸಮುಪಗತೇತೀವ ನಿರ್ವೃತ್ತಗರ್ವಂ
ಶರ್ವಾಣೀಭರ್ತುರುಚ್ಚೈರ್ಯುಗಲಮಥ ದಧದ್ವಿಭ್ರಮಂ ತದ್ಭ್ರುವೋರ್ವಃ ॥ 4 ॥
ಯುಗ್ಮೇ ರುಕ್ಮಾಬ್ಜಪಿಂಗೇ ಗ್ರಹ ಇವ ಪಿಹಿತೇ ದ್ರಾಗ್ಯಯೋಃ ಪ್ರಾಗ್ದುಹಿತ್ರಾ
ಶೈಲಸ್ಯ ಧ್ವಾಂತನೀಲಾಂಬರರಚಿತಬೃಹತ್ಕಂಚುಕೋಽಭೂತ್ಪ್ರಪಂಚಃ ।
ತೇ ತ್ರೈನೇತ್ರೇ ಪವಿತ್ರೇ ತ್ರಿದಶವರಘಟಾಮಿತ್ರಜೈತ್ರೋಗ್ರಶಸ್ತ್ರೇ
ನೇತ್ರೇ ನೇತ್ರೇ ಭವೇತಾಂ ದ್ರುತಮಿಹ ಭವತಾಮಿಂದ್ರಿಯಾಶ್ವಾನ್ನಿಯಂತುಂ ॥ 5 ॥
ಚಂಡೀವಕ್ತ್ರಾರ್ಪಣೇಚ್ಛೋಸ್ತದನು ಭಗವತಃ ಪಾಂಡುರುಕ್ಪಾಂಡುಗಂಡ-
ಪ್ರೋದ್ಯತ್ಕಂಡೂಂ ವಿನೇತುಂ ವಿತನುತ ಇವ ಯೇ ರತ್ನಕೋಣೈರ್ವಿಘೃಷ್ಟಿಂ ।
ಚಂಡಾರ್ಚಿರ್ಮಂಡಲಾಭೇ ಸತತನತಜನಧ್ವಾಂತಖಂಡಾತಿಶೌಂಡೇ
ಚಾಂಡೀಶೇ ತೇ ಶ್ರಿಯೇ ಸ್ತಾಮಧಿಕಮವನತಾಖಂಡಲೇ ಕುಂಡಲೇ ವಃ ॥ 6 ॥
ಖಡ್ವಾಂಗೋದಗ್ರಪಾಣೇಃ ಸ್ಫುಟವಿಕಟಪುಟೋ ವಕ್ತ್ರರಂಧ್ರಪ್ರವೇಶ-
ಪ್ರೇಪ್ಸೂದಂಚತ್ಫಣೋರುಶ್ವಸದತಿಧವಲಾಹೀಂದ್ರಶಂಕಾಂ ದಧಾನಃ ।
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಕಮ್ರವಕ್ತ್ರಾಂಬುರುಹಪರಿಲಸತ್ಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಶೋಭಃ
ಶಶ್ವತ್ತ್ರಾಣಾಯ ಭೂಯಾದಲಮತಿವಿಮಲೋತ್ತುಂಗಕೋಣಃ ಸ ಘೋಣಃ ॥ 7 ॥
ಕ್ರುಧ್ಯತ್ಯದ್ಧಾ ಯಯೋಃ ಸ್ವಾಂ ತನುಮತಿಲಸತೋರ್ಬಿಂಬಿತಾಂ ಲಕ್ಷಯಂತೀ
ಭರ್ತ್ರೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತಿನಿಘ್ನಾ ಮುಹುರಿತರವಧೂಶಂಕಯಾ ಶೈಲಕನ್ಯಾ ।
ಯುಷ್ಮಾಂಸ್ತೌ ಶಶ್ವದುಚ್ಚೈರಬಹುಲದಶಮೀಶರ್ವರೀಶಾತಿಶುಭ್ರೌ
ಅವ್ಯಾಸ್ತಾಂ ದಿವ್ಯಸಿಂಧೋಃ ಕಮಿತುರವನಮಲ್ಲೋಕಪಾಲೌ ಕಪೋಲೌ ॥ 8 ॥
ಯೋ ಭಾಸಾ ಭಾತ್ಯುಪಾಂತಸ್ಥಿತ ಇವ ನಿಭೃತಂ ಕೌಸ್ತುಭೋ ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛ-
ನ್ಸೋತ್ಥಸ್ನೇಹಾನ್ನಿತಾಂತಂ ಗಲಗತಗರಲಂ ಪತ್ಯುರುಚ್ಚೈಃ ಪಶೂನಾಂ ।
ಪ್ರೋದ್ಯತ್ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ಯಮಾರ್ದ್ರಾ ಪಿಬತಿ ಗಿರಿಸುತಾ ಸಂಪದಃ ಸಾತಿರೇಕಾ
ಲೋಕಾಃ ಶೋಣೀಕೃತಾಂತಾ ಯದಧರಮಹಸಾ ಸೋಽಧರೋ ವೋ ವಿಧತ್ತಾಂ ॥ 9 ॥
ಅತ್ಯರ್ಥಂ ರಾಜತೇ ಯಾ ವದನಶಶಧರಾದುದ್ಗಲಚ್ಚಾರುವಾಣೀ-
ಪೀಯೂಷಾಂಭಃಪ್ರವಾಹಪ್ರಸರಪರಿಲಸತ್ಫೇನಬಿಂದ್ವಾವಲೀವ ।
ದೇಯಾತ್ಸಾ ದಂತಪಂಕ್ತಿಶ್ಚಿರಮಿಹ ದನುದಾಯಾದದೌವಾರಿಕಸ್ಯ
ದ್ಯುತ್ಯಾ ದೀಪ್ತೇಂದುಕುಂದಚ್ಛವಿರಮಲತರಪ್ರೋನ್ನತಾಗ್ರಾ ಮುದಂ ವಃ ॥ 10 ॥
ನ್ಯಕ್ಕುರ್ವನ್ನುರ್ವರಾಭೃನ್ನಿಭಘನಸಮಯೋದ್ಘುಷ್ಟಮೇಘೌಘಘೋಷಂ
ಸ್ಫೂರ್ಜದ್ವಾರ್ಧ್ಯುತ್ಥಿತೋರುಧ್ವನಿತಮಪಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ಗಭೀರಃ ।
ಸುವ್ಯಕ್ತೋ ವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತೇಃ ಪ್ರಕಟಿತಕರಣಃ ಪ್ರಾಣನಾಥಸ್ಯ ಸತ್ಯಾಃ
ಪ್ರೀತ್ಯಾ ವಃ ಸಂವಿದಧ್ಯಾತ್ಫಲವಿಕಲಮಲಂ ಜನ್ಮನಾಧಃ ಸ ನಾದಃ ॥ 11 ॥
ಭಾಸಾ ಯಸ್ಯ ತ್ರಿಲೋಕೀ ಲಸತಿ ಪರಿಲಸತ್ಫೇನಬಿಂದ್ವರ್ಣವಾಂತ-
ರ್ವ್ಯಾಮಗ್ನೇವಾತಿಗೌರಸ್ತುಲಿತಸುರಸರಿದ್ವಾರಿಪೂರಪ್ರಸಾರಃ ।
ಪೀನಾತ್ಮಾ ದಂತಭಾಭಿರ್ಭೃಶಮಹಹಹಕಾರಾತಿಭೀಮಃ ಸದೇಷ್ಟಾಂ
ಪುಷ್ಟಾಂ ತುಷ್ಟಿಂ ಕೃಷೀಷ್ಟ ಸ್ಫುಟಮಿಹ ಭವತಾಮಟ್ಟಹಾಸೋಽಷ್ಟಮೂರ್ತೇಃ ॥ 12 ॥
ಸದ್ಯೋಜಾತಾಖ್ಯಮಾಪ್ಯಂ ಯದು ವಿಮಲಮುದಗ್ವರ್ತಿ ಯದ್ವಾಮದೇವಂ
ನಾಮ್ನಾ ಹೇಮ್ನಾ ಸದೃಕ್ಷಂ ಜಲದನಿಭಮಘೋರಾಹ್ವಯಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಯತ್ ।
ಯದ್ಬಾಲಾರ್ಕಪ್ರಭಂ ತತ್ಪುರುಷನಿಗದಿತಂ ಪೂರ್ವಮೀಶಾನಸಂಜ್ಞಂ
ಯದ್ದಿವ್ಯಂ ತಾನಿ ಶಂಭೋರ್ಭವದಭಿಲಷಿತಂ ಪಂಚ ದದ್ಯುರ್ಮುಖಾನಿ ॥ 13 ॥
ಆತ್ಮಪ್ರೇಮ್ಣೋ ಭವಾನ್ಯಾ ಸ್ವಯಮಿವ ರಚಿತಾಃ ಸಾದರಂ ಸಾಂವನನ್ಯಾ
ಮಷ್ಯಾ ತಿಸ್ರಃ ಸುನೀಲಾಂಜನನಿಭಗಲರೇಖಾಃ ಸಮಾಭಾಂತಿ ಯಸ್ಯಾಂ ।
ಆಕಲ್ಪಾನಲ್ಪಭಾಸಾ ಭೃಶರುಚಿರತರಾ ಕಂಬುಕಲ್ಪಾಂಬಿಕಾಯಾಃ
ಪತ್ಯುಃ ಸಾತ್ಯಂತಮಂತರ್ವಿಲಸತು ಸತತಂ ಮಂಥರಾ ಕಂಧರಾ ವಃ ॥ 14 ॥
ವಕ್ತ್ರೇಂದೋರ್ದಂತಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಶ್ಚಿರಮಧರಮಹಾಕೌಸ್ತುಭಸ್ಯಾಪ್ಯುಪಾಂತೇ
ಸೋತ್ಥಾನಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ಯಃ ಸ್ಥಿತಿಮಚಲಭುವೇ ವಾರಯಂತ್ಯೈ ನಿವೇಶಂ ।
ಪ್ರಾಯುಂಕ್ತೇವಾಶಿಷೋ ಯಃ ಪ್ರತಿಪದಮಮೃತತ್ವೇ ಸ್ಥಿತಃ ಕಾಲಶತ್ರೋಃ
ಕಾಲಂ ಕುರ್ವನ್ಗಲಂ ವೋ ಹೃದಯಮಯಮಲಂ ಕ್ಷಾಲಯೇತ್ಕಾಲಕೂಟಃ ॥ 15 ॥
ಪ್ರೌಢಪ್ರೇಮಾಕುಲಾಯಾ ದೃಢತರಪರಿರಂಭೇಷು ಪರ್ವೇಂದುಮುಖ್ಯಾಃ
ಪಾರ್ವತ್ಯಾಶ್ಚಾರುಚಾಮೀಕರವಲಯಪದೈರಂಕಿತಂ ಕಾಂತಿಶಾಲಿ ।
ರಂಗನ್ನಾಗಾಂಗದಾಢ್ಯಂ ಸತತಮವಿಹಿತಂ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಮೂಲಯೇತ್ತ-
ದ್ದೋರ್ಮೂಲಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಯದ್ಧೃದಿ ದುರಿತಮಪಾಸ್ಯಾರ್ಜಿತಂ ಧೂರ್ಜಟೇರ್ವಃ ॥ 16 ॥
ಕಂಠಾಶ್ಲೇಷಾರ್ಥಮಾಪ್ತಾ ದಿವ ಇವ ಕಮಿತುಃ ಸ್ವರ್ಗಸಿಂಧೋಃ ಪ್ರವಾಹಾಃ
ಕ್ರಾಂತ್ಯೈ ಸಂಸಾರಸಿಂಧೋಃ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿಮಹಾಸಂಕ್ರಮಾಕಾರದೀರ್ಘಾಃ ।
ತಿರ್ಯಗ್ವಿಷ್ಕಂಭಭೂತಾಸ್ತ್ರಿಭುವನವಸತೇರ್ಭಿನ್ನದೈತ್ಯೇಭದೇಹಾ
ವಾಹಾ ವಸ್ತಾ ಹರಸ್ಯ ದ್ರುತಮಿಹ ನಿವಹಾನಂಹಸಾಂ ಸಂಹರಂತು ॥ 17 ॥
ವಕ್ಷೋ ದಕ್ಷದ್ವಿಷೋಽಲಂ ಸ್ಮರಭರವಿನಮದ್ದಕ್ಷಜಾಕ್ಷೀಣವಕ್ಷೋ-
ಜಾಂತರ್ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಶುಂಭನ್ಮಲಯಜಮಿಲಿತೋದ್ಭಾಸಿ ಭಸ್ಮೋಕ್ಷಿತಂ ಯತ್ ।
ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತದ್ರೂಕ್ಷಚಕ್ಷುಃಶ್ರುತಿಗಣಫಣರತ್ನೌಘಭಾಭೀಕ್ಷ್ಣಶೋಭಂ
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಶಶ್ವದೇನಃ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿಶಿಲಾಮಂಡಲಾಭಂ ಕ್ಷಿಣೋತು ॥ 18 ॥
ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತೇ ವಿಚಿತ್ರಾಕುಲವಲಿಲಹರೀಜಾಲಶಾಲಿನ್ಯವಾಂಚ-
ನ್ನಾಭ್ಯಾವರ್ತೇ ವಿಲೋಲದ್ಭುಜಗವರಯುತೇ ಕಾಲಶತ್ರೋರ್ವಿಶಾಲೇ ।
ಯುಷ್ಮಚ್ಚಿತ್ತತ್ರಿಧಾಮಾ ಪ್ರತಿನವರುಚಿರೇ ಮಂದಿರೇ ಕಾಂತಿಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ
ಶೇತಾಂ ಶೀತಾಂಶುಗೌರೇ ಚಿರತರಮುದರಕ್ಷೀರಸಿಂಧೌ ಸಲೀಲಂ ॥ 19 ॥
ವೈಯಾಘ್ರೀ ಯತ್ರ ಕೃತ್ತಿಃ ಸ್ಫುರತಿ ಹಿಮಗಿರೇರ್ವಿಸ್ತೃತೋಪತ್ಯಕಾಂತಃ
ಸಾಂದ್ರಾವಶ್ಯಾಯಮಿಶ್ರಾ ಪರಿತ ಇವ ವೃತಾ ನೀಲಜೀಮೂತಮಾಲಾ ।
ಆಬದ್ಧಾಹೀಂದ್ರಕಾಂಚೀಗುಣಮತಿಪೃಥುಲಂ ಶೈಲಜಾಕ್ರೀಡಭೂಮಿ-
ಸ್ತದ್ವೋ ನಿಃಶ್ರೇಯಸೇ ಸ್ಯಾಜ್ಜಘನಮತಿಘನಂ ಬಾಲಶೀತಾಂಶುಮೌಲೇಃ ॥ 20 ॥
ಪುಷ್ಟಾವಷ್ಟಂಭಭೂತೌ ಪೃಥುತರಜಘನಸ್ಯಾಪಿ ನಿತ್ಯಂ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಃ
ಸಮ್ಯಗ್ವೃತ್ತೌ ಸುರೇಂದ್ರದ್ವಿರದವರಕರೋದಾರಕಾಂತಿಂ ದಧಾನೌ ।
ಸಾರಾವೂರೂ ಪುರಾರೇಃ ಪ್ರಸಭಮರಿಘಟಾಘಸ್ಮರೌ ಭಸ್ಮಶುಭ್ರೌ
ಭಕ್ತೈರತ್ಯಾರ್ದ್ರಚಿತ್ತೈರಧಿಕಮವನತೌ ವಾಂಛಿತಂ ವೋ ವಿಧತ್ತಾಂ ॥ 21 ॥
ಆನಂದಾಯೇಂದುಕಾಂತೋಪಲರಚಿತಸಮುದ್ಗಾಯಿತೇ ಯೇ ಮುನೀನಾಂ
ಚಿತ್ತಾದರ್ಶಂ ನಿಧಾತುಂ ವಿದಧತಿ ಚರಣೇ ತಾಂಡವಾಕುಂಚನಾನಿ ।
ಕಾಂಚೀಭೋಗೀಂದ್ರಮೂರ್ಧ್ನಾಂ ಪ್ರತಿಮುಹುರುಪಧಾನಾಯಮಾನೇ ಕ್ಷಣಂ ತೇ
ಕಾಂತೇ ಸ್ತಾಮಂತಕಾರೇರ್ದ್ಯುತಿವಿಜಿತಸುಧಾಭಾನುನೀ ಜಾನುನೀ ವಃ ॥ 22 ॥
ಮಂಜೀರೀಭೂತಭೋಗಿಪ್ರವರಗಣಫಣಾಮಂಡಲಾಂತರ್ನಿತಾಂತ-
ವ್ಯಾದೀರ್ಘಾನರ್ಘರತ್ನದ್ಯುತಿಕಿಸಲಯಿತೇ ಸ್ತೂಯಮಾನೇ ದ್ಯುಸದ್ಭಿಃ ।
ಬಿಭ್ರತ್ಯೌ ವಿಭ್ರಮಂ ವಃ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿಬೃಹದ್ದಂಡವದ್ಭಾಸಿತೇ ಯೇ
ಜಂಘೇ ಶಂಖೇಂದುಶುಭ್ರೇ ಭೃಶಮಿಹ ಭವತಾಂ ಮಾನಸೇ ಶೂಲಪಾಣೇಃ ॥ 23 ॥
ಅಸ್ತೋಕಸ್ತೋಮಶಸ್ತ್ರೈರಪಚಿತಿಮಮಲಾಂ ಭೂರಿಭಾವೋಪಹಾರೈಃ
ಕುರ್ವದ್ಭಿಃ ಸರ್ವದೋಚ್ಚೈಃ ಸತತಮಭಿವೃತೌ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ದೇವಲಾದ್ಯೈಃ ।
ಸಮ್ಯಕ್ಸಂಪೂಜ್ಯಮಾನಾವಿಹ ಹೃದಿ ಸರಸೀವಾನಿಶಂ ಯುಷ್ಮದೀಯೇ
ಶರ್ವಸ್ಯ ಕ್ರೀಡತಾಂ ತೌ ಪ್ರಪದವರಬೃಹತ್ಕಚ್ಛಪಾವಚ್ಛಭಾಸೌ ॥ 24 ॥
ಯಾಃ ಸ್ವಸ್ಯೈಕಾಂಶಪಾತಾದತಿಬಹಲಗಲದ್ರಕ್ತವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಣುನ್ನ-
ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಕ್ರೋಶಯಂಪ್ರಾಙ್ನಿಜಮಚಲವರಂ ಚಾಲಯಂತಂ ದಶಾಸ್ಯಂ ।
ಪಾದಾಂಗುಲ್ಯೋ ದಿಶಂತು ದ್ರುತಮಯುಗದೃಶಃ ಕಲ್ಮಷಪ್ಲೋಷಕಲ್ಯಾಃ
ಕಲ್ಯಾಣಂ ಫುಲ್ಲಮಾಲ್ಯಪ್ರಕರವಿಲಸಿತಾ ವಃ ಪ್ರಣದ್ಧಾಹಿವಲ್ಲ್ಯಃ ॥ 25 ॥
ಪ್ರಹ್ವಪ್ರಾಜೀನಬರ್ಹಿಃಪ್ರಮುಖಸುರವರಪ್ರಸ್ಫುರನ್ಮೌಲಿಸಕ್ತ-
ಜ್ಯಾಯೋರತ್ನೋತ್ಕರೋಸ್ರೈರವಿರತಮಮಲಾ ಭೂರಿನೀರಾಜಿತಾ ಯಾ ।
ಪ್ರೋದಗ್ರಾಗ್ರಾ ಪ್ರದೇಯಾತ್ತತಿರಿವ ರುಚಿರಾ ತಾರಕಾಣಾಂ ನಿತಾಂತಂ
ನೀಲಗ್ರೀವಸ್ಯ ಪಾದಾಂಬುರುಹವಿಲಸಿತಾ ಸಾ ನಖಾಲೀ ಸುಖಂ ವಃ ॥ 26 ॥
ಸತ್ಯಾಃ ಸತ್ಯಾನನೇಂದಾವಪಿ ಸವಿಧಗತೇ ಯೇ ವಿಕಾಸಂ ದಧಾತೇ
ಸ್ವಾಂತೇ ಸ್ವಾಂ ತೇ ಲಭಂತೇ ಶ್ರಿಯಮಿಹ ಸರಸೀವಾಮರಾ ಯೇ ದಧಾನಾಃ ।
ಲೋಲಂ ಲೋಲಂಬಕಾನಾಂ ಕುಲಮಿವ ಸುಧಿಯಾಂ ಸೇವತೇ ಯೇ ಸದಾ ಸ್ತಾಂ
ಭೂತ್ಯೈ ಭೂತ್ಯೈಣಪಾಣೇರ್ವಿಮಲತರರುಚಸ್ತೇ ಪದಾಂಭೋರುಹೇ ವಃ ॥ 27 ॥
ಯೇಷಾಂ ರಾಗಾದಿದೋಷಾಕ್ಷತಮತಿ ಯತಯೋ ಯಾಂತಿ ಮುಕ್ತಿಂ ಪ್ರಸಾದಾ-
ದ್ಯೇ ವಾ ನಮ್ರಾತ್ಮಮೂರ್ತಿದ್ಯುಸದೃಷಿಪರಿಷನ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶೇಷಾಯಮಾಣಾಃ ।
ಶ್ರೀಕಂಠಸ್ಯಾರುಣೋದ್ಯಚ್ಚರಣಸರಸಿಜಪ್ರೋತ್ಥಿತಾಸ್ತೇ ಭವಾಖ್ಯಾ-
ತ್ಪಾರಾವಾರಾಚ್ಚಿರಂ ವೋ ದುರಿತಹತಿಕೃತಸ್ತಾರಯೇಯುಃ ಪರಾಗಾಃ ॥ 28 ॥
ಭೂಮ್ನಾ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಸೀಮ್ನಾ ಭುವನಮನುಸೃತಂ ಯತ್ಪರಂ ಧಾಮ ಧಾಮ್ನಾಂ
ಸಾಮ್ನಾಮಾಮ್ನಾಯತತ್ತ್ವಂ ಯದಪಿ ಚ ಪರಮಂ ಯದ್ಗುಣಾತೀತಮಾದ್ಯಂ ।
ಯಚ್ಚಾಂಹೋಹೃನ್ನಿರೀಹಂ ಗಹನಮಿತಿ ಮುಹುಃ ಪ್ರಾಹುರುಚ್ಚೈರ್ಮಹಾಂತೋ
ಮಾಹೇಶಂ ತನ್ಮಹೋ ಮೇ ಮಹಿತಮಹರಹರ್ಮೋಹರೋಹಂ ನಿಹಂತು ॥ 29 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
देयासुर्मूर्ध्नि राजत्सरससुरसरित्पारपर्यंतनिर्य-
त्प्रांशुस्तंबाः पिशंगास्तुलितपरिणतारक्तशालीलता वः ।
दुर्वारापत्तिगर्तश्रितनिखिलजनोत्तारणे रज्जुभूताः
घोराघोर्वीरुहालीदहनशिखिशिखाः शर्म शार्वाः कपर्दाः ॥ 1 ॥
कुर्वन्निर्वाणमार्गप्रगमपरिलसद्रूप्यसोपानशंकां
शक्रारीणां पुराणां त्रयविजयकृतस्पष्टरेखायमाणं ।
अव्यादव्याजमुच्चैरलिकहिमधराधित्यकांतस्त्रिधोद्य-
जाह्नव्याभं मृडानीकमितुरुडुपरुक्पांडरं वस्त्रिपुंड्रं ॥ 2 ॥
क्रुध्यद्गौरीप्रसादानतिसमयपदांगुष्टसंक्रांतलाक्षा-
बिंदुस्पर्धि स्मरारेः स्फटिकमणिदृषन्मग्नमाणिक्यशोभं ।
मूर्ध्न्युद्यद्दिव्यसिंधोः पतितशफरिकाकारि वो मास्तकं स्ता-
दस्तोकापत्तिकृत्यै हुतवहकणिकामोक्षरूक्षं सदाक्षि ॥ 3 ॥
भूत्यै दृग्भूतयोः स्याद्यदहिमहिमरुग्बिंबयोः स्निग्धवर्णो
दैत्यौघध्वंसशंसी स्फुट इव परिवेषावशेषो विभाति ।
सर्गस्थित्यंतवृत्तिर्मयि समुपगतेतीव निर्वृत्तगर्वं
शर्वाणीभर्तुरुच्चैर्युगलमथ दधद्विभ्रमं तद्भ्रुवोर्वः ॥ 4 ॥
युग्मे रुक्माब्जपिंगे ग्रह इव पिहिते द्राग्ययोः प्राग्दुहित्रा
शैलस्य ध्वांतनीलांबररचितबृहत्कंचुकोऽभूत्प्रपंचः ।
ते त्रैनेत्रे पवित्रे त्रिदशवरघटामित्रजैत्रोग्रशस्त्रे
नेत्रे नेत्रे भवेतां द्रुतमिह भवतामिंद्रियाश्वान्नियंतुं ॥ 5 ॥
चंडीवक्त्रार्पणेच्छोस्तदनु भगवतः पांडुरुक्पांडुगंड-
प्रोद्यत्कंडूं विनेतुं वितनुत इव ये रत्नकोणैर्विघृष्टिं ।
चंडार्चिर्मंडलाभे सततनतजनध्वांतखंडातिशौंडे
चांडीशे ते श्रिये स्तामधिकमवनताखंडले कुंडले वः ॥ 6 ॥
खड्वांगोदग्रपाणेः स्फुटविकटपुटो वक्त्ररंध्रप्रवेश-
प्रेप्सूदंचत्फणोरुश्वसदतिधवलाहींद्रशंकां दधानः ।
युष्माकं कम्रवक्त्रांबुरुहपरिलसत्कर्णिकाकारशोभः
शश्वत्त्राणाय भूयादलमतिविमलोत्तुंगकोणः स घोणः ॥ 7 ॥
क्रुध्यत्यद्धा ययोः स्वां तनुमतिलसतोर्बिंबितां लक्षयंती
भर्त्रे स्पर्धातिनिघ्ना मुहुरितरवधूशंकया शैलकन्या ।
युष्मांस्तौ शश्वदुच्चैरबहुलदशमीशर्वरीशातिशुभ्रौ
अव्यास्तां दिव्यसिंधोः कमितुरवनमल्लोकपालौ कपोलौ ॥ 8 ॥
यो भासा भात्युपांतस्थित इव निभृतं कौस्तुभो द्रष्टुमिच्छ-
न्सोत्थस्नेहान्नितांतं गलगतगरलं पत्युरुच्चैः पशूनां ।
प्रोद्यत्प्रेम्णा यमार्द्रा पिबति गिरिसुता संपदः सातिरेका
लोकाः शोणीकृतांता यदधरमहसा सोऽधरो वो विधत्तां ॥ 9 ॥
अत्यर्थं राजते या वदनशशधरादुद्गलच्चारुवाणी-
पीयूषांभःप्रवाहप्रसरपरिलसत्फेनबिंद्वावलीव ।
देयात्सा दंतपंक्तिश्चिरमिह दनुदायाददौवारिकस्य
द्युत्या दीप्तेंदुकुंदच्छविरमलतरप्रोन्नताग्रा मुदं वः ॥ 10 ॥
न्यक्कुर्वन्नुर्वराभृन्निभघनसमयोद्घुष्टमेघौघघोषं
स्फूर्जद्वार्ध्युत्थितोरुध्वनितमपि परब्रह्मभूतो गभीरः ।
सुव्यक्तो व्यक्तमूर्तेः प्रकटितकरणः प्राणनाथस्य सत्याः
प्रीत्या वः संविदध्यात्फलविकलमलं जन्मनाधः स नादः ॥ 11 ॥
भासा यस्य त्रिलोकी लसति परिलसत्फेनबिंद्वर्णवांत-
र्व्यामग्नेवातिगौरस्तुलितसुरसरिद्वारिपूरप्रसारः ।
पीनात्मा दंतभाभिर्भृशमहहहकारातिभीमः सदेष्टां
पुष्टां तुष्टिं कृषीष्ट स्फुटमिह भवतामट्टहासोऽष्टमूर्तेः ॥ 12 ॥
सद्योजाताख्यमाप्यं यदु विमलमुदग्वर्ति यद्वामदेवं
नाम्ना हेम्ना सदृक्षं जलदनिभमघोराह्वयं दक्षिणं यत् ।
यद्बालार्कप्रभं तत्पुरुषनिगदितं पूर्वमीशानसंज्ञं
यद्दिव्यं तानि शंभोर्भवदभिलषितं पंच दद्युर्मुखानि ॥ 13 ॥
आत्मप्रेम्णो भवान्या स्वयमिव रचिताः सादरं सांवनन्या
मष्या तिस्रः सुनीलांजननिभगलरेखाः समाभांति यस्यां ।
आकल्पानल्पभासा भृशरुचिरतरा कंबुकल्पांबिकायाः
पत्युः सात्यंतमंतर्विलसतु सततं मंथरा कंधरा वः ॥ 14 ॥
वक्त्रेंदोर्दंतलक्ष्म्याश्चिरमधरमहाकौस्तुभस्याप्युपांते
सोत्थानां प्रार्थयन्यः स्थितिमचलभुवे वारयंत्यै निवेशं ।
प्रायुंक्तेवाशिषो यः प्रतिपदममृतत्वे स्थितः कालशत्रोः
कालं कुर्वन्गलं वो हृदयमयमलं क्षालयेत्कालकूटः ॥ 15 ॥
प्रौढप्रेमाकुलाया दृढतरपरिरंभेषु पर्वेंदुमुख्याः
पार्वत्याश्चारुचामीकरवलयपदैरंकितं कांतिशालि ।
रंगन्नागांगदाढ्यं सततमविहितं कर्म निर्मूलयेत्त-
द्दोर्मूलं निर्मलं यद्धृदि दुरितमपास्यार्जितं धूर्जटेर्वः ॥ 16 ॥
कंठाश्लेषार्थमाप्ता दिव इव कमितुः स्वर्गसिंधोः प्रवाहाः
क्रांत्यै संसारसिंधोः स्फटिकमणिमहासंक्रमाकारदीर्घाः ।
तिर्यग्विष्कंभभूतास्त्रिभुवनवसतेर्भिन्नदैत्येभदेहा
वाहा वस्ता हरस्य द्रुतमिह निवहानंहसां संहरंतु ॥ 17 ॥
वक्षो दक्षद्विषोऽलं स्मरभरविनमद्दक्षजाक्षीणवक्षो-
जांतर्निक्षिप्तशुंभन्मलयजमिलितोद्भासि भस्मोक्षितं यत् ।
क्षिप्रं तद्रूक्षचक्षुःश्रुतिगणफणरत्नौघभाभीक्ष्णशोभं
युष्माकं शश्वदेनः स्फटिकमणिशिलामंडलाभं क्षिणोतु ॥ 18 ॥
मुक्तामुक्ते विचित्राकुलवलिलहरीजालशालिन्यवांच-
न्नाभ्यावर्ते विलोलद्भुजगवरयुते कालशत्रोर्विशाले ।
युष्मच्चित्तत्रिधामा प्रतिनवरुचिरे मंदिरे कांतिलक्ष्म्याः
शेतां शीतांशुगौरे चिरतरमुदरक्षीरसिंधौ सलीलं ॥ 19 ॥
वैयाघ्री यत्र कृत्तिः स्फुरति हिमगिरेर्विस्तृतोपत्यकांतः
सांद्रावश्यायमिश्रा परित इव वृता नीलजीमूतमाला ।
आबद्धाहींद्रकांचीगुणमतिपृथुलं शैलजाक्रीडभूमि-
स्तद्वो निःश्रेयसे स्याज्जघनमतिघनं बालशीतांशुमौलेः ॥ 20 ॥
पुष्टावष्टंभभूतौ पृथुतरजघनस्यापि नित्यं त्रिलोक्याः
सम्यग्वृत्तौ सुरेंद्रद्विरदवरकरोदारकांतिं दधानौ ।
सारावूरू पुरारेः प्रसभमरिघटाघस्मरौ भस्मशुभ्रौ
भक्तैरत्यार्द्रचित्तैरधिकमवनतौ वांछितं वो विधत्तां ॥ 21 ॥
आनंदायेंदुकांतोपलरचितसमुद्गायिते ये मुनीनां
चित्तादर्शं निधातुं विदधति चरणे तांडवाकुंचनानि ।
कांचीभोगींद्रमूर्ध्नां प्रतिमुहुरुपधानायमाने क्षणं ते
कांते स्तामंतकारेर्द्युतिविजितसुधाभानुनी जानुनी वः ॥ 22 ॥
मंजीरीभूतभोगिप्रवरगणफणामंडलांतर्नितांत-
व्यादीर्घानर्घरत्नद्युतिकिसलयिते स्तूयमाने द्युसद्भिः ।
बिभ्रत्यौ विभ्रमं वः स्फटिकमणिबृहद्दंडवद्भासिते ये
जंघे शंखेंदुशुभ्रे भृशमिह भवतां मानसे शूलपाणेः ॥ 23 ॥
अस्तोकस्तोमशस्त्रैरपचितिममलां भूरिभावोपहारैः
कुर्वद्भिः सर्वदोच्चैः सततमभिवृतौ ब्रह्मविद्देवलाद्यैः ।
सम्यक्संपूज्यमानाविह हृदि सरसीवानिशं युष्मदीये
शर्वस्य क्रीडतां तौ प्रपदवरबृहत्कच्छपावच्छभासौ ॥ 24 ॥
याः स्वस्यैकांशपातादतिबहलगलद्रक्तवक्त्रं प्रणुन्न-
प्राणं प्राक्रोशयंप्राङ्निजमचलवरं चालयंतं दशास्यं ।
पादांगुल्यो दिशंतु द्रुतमयुगदृशः कल्मषप्लोषकल्याः
कल्याणं फुल्लमाल्यप्रकरविलसिता वः प्रणद्धाहिवल्ल्यः ॥ 25 ॥
प्रह्वप्राजीनबर्हिःप्रमुखसुरवरप्रस्फुरन्मौलिसक्त-
ज्यायोरत्नोत्करोस्रैरविरतममला भूरिनीराजिता या ।
प्रोदग्राग्रा प्रदेयात्ततिरिव रुचिरा तारकाणां नितांतं
नीलग्रीवस्य पादांबुरुहविलसिता सा नखाली सुखं वः ॥ 26 ॥
सत्याः सत्याननेंदावपि सविधगते ये विकासं दधाते
स्वांते स्वां ते लभंते श्रियमिह सरसीवामरा ये दधानाः ।
लोलं लोलंबकानां कुलमिव सुधियां सेवते ये सदा स्तां
भूत्यै भूत्यैणपाणेर्विमलतररुचस्ते पदांभोरुहे वः ॥ 27 ॥
येषां रागादिदोषाक्षतमति यतयो यांति मुक्तिं प्रसादा-
द्ये वा नम्रात्ममूर्तिद्युसदृषिपरिषन्मूर्ध्नि शेषायमाणाः ।
श्रीकंठस्यारुणोद्यच्चरणसरसिजप्रोत्थितास्ते भवाख्या-
त्पारावाराच्चिरं वो दुरितहतिकृतस्तारयेयुः परागाः ॥ 28 ॥
भूम्ना यस्यास्तसीम्ना भुवनमनुसृतं यत्परं धाम धाम्नां
साम्नामाम्नायतत्त्वं यदपि च परमं यद्गुणातीतमाद्यं ।
यच्चांहोहृन्निरीहं गहनमिति मुहुः प्राहुरुच्चैर्महांतो
माहेशं तन्महो मे महितमहरहर्मोहरोहं निहंतु ॥ 29 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
deyāsurmūrdhni rājatsarasasurasaritpāraparyaṃtanirya-
tprāṃśustaṃbāḥ piśaṃgāstulitapariṇatāraktaśālīlatā vaḥ |
durvārāpattigartaśritanikhilajanottāraṇe rajjubhūtāḥ
ghorāghorvīruhālīdahanaśikhiśikhāḥ śarma śārvāḥ kapardāḥ || 1 ||
kurvannirvāṇamārgapragamaparilasadrūpyasopānaśaṃkāṃ
śakrārīṇāṃ purāṇāṃ trayavijayakṛtaspaṣṭarekhāyamāṇaṃ |
avyādavyājamuccairalikahimadharādhityakāṃtastridhodya-
jāhnavyābhaṃ mṛḍānīkamituruḍuparukpāṃḍaraṃ vastripuṃḍraṃ || 2 ||
krudhyadgaurīprasādānatisamayapadāṃguṣṭasaṃkrāṃtalākṣā-
biṃduspardhi smarāreḥ sphaṭikamaṇidṛṣanmagnamāṇikyaśobhaṃ |
mūrdhnyudyaddivyasiṃdhoḥ patitaśapharikākāri vo māstakaṃ stā-
dastokāpattikṛtyai hutavahakaṇikāmokṣarūkṣaṃ sadākṣi || 3 ||
bhūtyai dṛgbhūtayoḥ syādyadahimahimarugbiṃbayoḥ snigdhavarṇo
daityaughadhvaṃsaśaṃsī sphuṭa iva pariveṣāvaśeṣo vibhāti |
sargasthityaṃtavṛttirmayi samupagatetīva nirvṛttagarvaṃ
śarvāṇībharturuccairyugalamatha dadhadvibhramaṃ tadbhruvorvaḥ || 4 ||
yugme rukmābjapiṃge graha iva pihite drāgyayoḥ prāgduhitrā
śailasya dhvāṃtanīlāṃbararacitabṛhatkaṃcuko’bhūtprapaṃcaḥ |
te trainetre pavitre tridaśavaraghaṭāmitrajaitrograśastre
netre netre bhavetāṃ drutamiha bhavatāmiṃdriyāśvānniyaṃtuṃ || 5 ||
caṃḍīvaktrārpaṇecchostadanu bhagavataḥ pāṃḍurukpāṃḍugaṃḍa-
prodyatkaṃḍūṃ vinetuṃ vitanuta iva ye ratnakoṇairvighṛṣṭiṃ |
caṃḍārcirmaṃḍalābhe satatanatajanadhvāṃtakhaṃḍātiśauṃḍe
cāṃḍīśe te śriye stāmadhikamavanatākhaṃḍale kuṃḍale vaḥ || 6 ||
khaḍvāṃgodagrapāṇeḥ sphuṭavikaṭapuṭo vaktraraṃdhrapraveśa-
prepsūdaṃcatphaṇoruśvasadatidhavalāhīṃdraśaṃkāṃ dadhānaḥ |
yuṣmākaṃ kamravaktrāṃburuhaparilasatkarṇikākāraśobhaḥ
śaśvattrāṇāya bhūyādalamativimalottuṃgakoṇaḥ sa ghoṇaḥ || 7 ||
krudhyatyaddhā yayoḥ svāṃ tanumatilasatorbiṃbitāṃ lakṣayaṃtī
bhartre spardhātinighnā muhuritaravadhūśaṃkayā śailakanyā |
yuṣmāṃstau śaśvaduccairabahuladaśamīśarvarīśātiśubhrau
avyāstāṃ divyasiṃdhoḥ kamituravanamallokapālau kapolau || 8 ||
yo bhāsā bhātyupāṃtasthita iva nibhṛtaṃ kaustubho draṣṭumiccha-
nsotthasnehānnitāṃtaṃ galagatagaralaṃ patyuruccaiḥ paśūnāṃ |
prodyatpremṇā yamārdrā pibati girisutā saṃpadaḥ sātirekā
lokāḥ śoṇīkṛtāṃtā yadadharamahasā so’dharo vo vidhattāṃ || 9 ||
atyarthaṃ rājate yā vadanaśaśadharādudgalaccāruvāṇī-
pīyūṣāṃbhaḥpravāhaprasaraparilasatphenabiṃdvāvalīva |
deyātsā daṃtapaṃktiściramiha danudāyādadauvārikasya
dyutyā dīpteṃdukuṃdacchaviramalatarapronnatāgrā mudaṃ vaḥ || 10 ||
nyakkurvannurvarābhṛnnibhaghanasamayodghuṣṭameghaughaghoṣaṃ
sphūrjadvārdhyutthitorudhvanitamapi parabrahmabhūto gabhīraḥ |
suvyakto vyaktamūrteḥ prakaṭitakaraṇaḥ prāṇanāthasya satyāḥ
prītyā vaḥ saṃvidadhyātphalavikalamalaṃ janmanādhaḥ sa nādaḥ || 11 ||
bhāsā yasya trilokī lasati parilasatphenabiṃdvarṇavāṃta-
rvyāmagnevātigaurastulitasurasaridvāripūraprasāraḥ |
pīnātmā daṃtabhābhirbhṛśamahahahakārātibhīmaḥ sadeṣṭāṃ
puṣṭāṃ tuṣṭiṃ kṛṣīṣṭa sphuṭamiha bhavatāmaṭṭahāso’ṣṭamūrteḥ || 12 ||
sadyojātākhyamāpyaṃ yadu vimalamudagvarti yadvāmadevaṃ
nāmnā hemnā sadṛkṣaṃ jaladanibhamaghorāhvayaṃ dakṣiṇaṃ yat |
yadbālārkaprabhaṃ tatpuruṣanigaditaṃ pūrvamīśānasaṃjñaṃ
yaddivyaṃ tāni śaṃbhorbhavadabhilaṣitaṃ paṃca dadyurmukhāni || 13 ||
ātmapremṇo bhavānyā svayamiva racitāḥ sādaraṃ sāṃvananyā
maṣyā tisraḥ sunīlāṃjananibhagalarekhāḥ samābhāṃti yasyāṃ |
ākalpānalpabhāsā bhṛśaruciratarā kaṃbukalpāṃbikāyāḥ
patyuḥ sātyaṃtamaṃtarvilasatu satataṃ maṃtharā kaṃdharā vaḥ || 14 ||
vaktreṃdordaṃtalakṣmyāściramadharamahākaustubhasyāpyupāṃte
sotthānāṃ prārthayanyaḥ sthitimacalabhuve vārayaṃtyai niveśaṃ |
prāyuṃktevāśiṣo yaḥ pratipadamamṛtatve sthitaḥ kālaśatroḥ
kālaṃ kurvangalaṃ vo hṛdayamayamalaṃ kṣālayetkālakūṭaḥ || 15 ||
prauḍhapremākulāyā dṛḍhatarapariraṃbheṣu parveṃdumukhyāḥ
pārvatyāścārucāmīkaravalayapadairaṃkitaṃ kāṃtiśāli |
raṃgannāgāṃgadāḍhyaṃ satatamavihitaṃ karma nirmūlayetta-
ddormūlaṃ nirmalaṃ yaddhṛdi duritamapāsyārjitaṃ dhūrjaṭervaḥ || 16 ||
kaṃṭhāśleṣārthamāptā diva iva kamituḥ svargasiṃdhoḥ pravāhāḥ
krāṃtyai saṃsārasiṃdhoḥ sphaṭikamaṇimahāsaṃkramākāradīrghāḥ |
tiryagviṣkaṃbhabhūtāstribhuvanavasaterbhinnadaityebhadehā
vāhā vastā harasya drutamiha nivahānaṃhasāṃ saṃharaṃtu || 17 ||
vakṣo dakṣadviṣo’laṃ smarabharavinamaddakṣajākṣīṇavakṣo-
jāṃtarnikṣiptaśuṃbhanmalayajamilitodbhāsi bhasmokṣitaṃ yat |
kṣipraṃ tadrūkṣacakṣuḥśrutigaṇaphaṇaratnaughabhābhīkṣṇaśobhaṃ
yuṣmākaṃ śaśvadenaḥ sphaṭikamaṇiśilāmaṃḍalābhaṃ kṣiṇotu || 18 ||
muktāmukte vicitrākulavalilaharījālaśālinyavāṃca-
nnābhyāvarte viloladbhujagavarayute kālaśatrorviśāle |
yuṣmaccittatridhāmā pratinavarucire maṃdire kāṃtilakṣmyāḥ
śetāṃ śītāṃśugaure cirataramudarakṣīrasiṃdhau salīlaṃ || 19 ||
vaiyāghrī yatra kṛttiḥ sphurati himagirervistṛtopatyakāṃtaḥ
sāṃdrāvaśyāyamiśrā parita iva vṛtā nīlajīmūtamālā |
ābaddhāhīṃdrakāṃcīguṇamatipṛthulaṃ śailajākrīḍabhūmi-
stadvo niḥśreyase syājjaghanamatighanaṃ bālaśītāṃśumauleḥ || 20 ||
puṣṭāvaṣṭaṃbhabhūtau pṛthutarajaghanasyāpi nityaṃ trilokyāḥ
samyagvṛttau sureṃdradviradavarakarodārakāṃtiṃ dadhānau |
sārāvūrū purāreḥ prasabhamarighaṭāghasmarau bhasmaśubhrau
bhaktairatyārdracittairadhikamavanatau vāṃchitaṃ vo vidhattāṃ || 21 ||
ānaṃdāyeṃdukāṃtopalaracitasamudgāyite ye munīnāṃ
cittādarśaṃ nidhātuṃ vidadhati caraṇe tāṃḍavākuṃcanāni |
kāṃcībhogīṃdramūrdhnāṃ pratimuhurupadhānāyamāne kṣaṇaṃ te
kāṃte stāmaṃtakārerdyutivijitasudhābhānunī jānunī vaḥ || 22 ||
maṃjīrībhūtabhogipravaragaṇaphaṇāmaṃḍalāṃtarnitāṃta-
vyādīrghānargharatnadyutikisalayite stūyamāne dyusadbhiḥ |
bibhratyau vibhramaṃ vaḥ sphaṭikamaṇibṛhaddaṃḍavadbhāsite ye
jaṃghe śaṃkheṃduśubhre bhṛśamiha bhavatāṃ mānase śūlapāṇeḥ || 23 ||
astokastomaśastrairapacitimamalāṃ bhūribhāvopahāraiḥ
kurvadbhiḥ sarvadoccaiḥ satatamabhivṛtau brahmaviddevalādyaiḥ |
samyaksaṃpūjyamānāviha hṛdi sarasīvāniśaṃ yuṣmadīye
śarvasya krīḍatāṃ tau prapadavarabṛhatkacchapāvacchabhāsau || 24 ||
yāḥ svasyaikāṃśapātādatibahalagaladraktavaktraṃ praṇunna-
prāṇaṃ prākrośayaṃprāṅnijamacalavaraṃ cālayaṃtaṃ daśāsyaṃ |
pādāṃgulyo diśaṃtu drutamayugadṛśaḥ kalmaṣaploṣakalyāḥ
kalyāṇaṃ phullamālyaprakaravilasitā vaḥ praṇaddhāhivallyaḥ || 25 ||
prahvaprājīnabarhiḥpramukhasuravaraprasphuranmaulisakta-
jyāyoratnotkarosrairaviratamamalā bhūrinīrājitā yā |
prodagrāgrā pradeyāttatiriva rucirā tārakāṇāṃ nitāṃtaṃ
nīlagrīvasya pādāṃburuhavilasitā sā nakhālī sukhaṃ vaḥ || 26 ||
satyāḥ satyānaneṃdāvapi savidhagate ye vikāsaṃ dadhāte
svāṃte svāṃ te labhaṃte śriyamiha sarasīvāmarā ye dadhānāḥ |
lolaṃ lolaṃbakānāṃ kulamiva sudhiyāṃ sevate ye sadā stāṃ
bhūtyai bhūtyaiṇapāṇervimalatararucaste padāṃbhoruhe vaḥ || 27 ||
yeṣāṃ rāgādidoṣākṣatamati yatayo yāṃti muktiṃ prasādā-
dye vā namrātmamūrtidyusadṛṣipariṣanmūrdhni śeṣāyamāṇāḥ |
śrīkaṃṭhasyāruṇodyaccaraṇasarasijaprotthitāste bhavākhyā-
tpārāvārācciraṃ vo duritahatikṛtastārayeyuḥ parāgāḥ || 28 ||
bhūmnā yasyāstasīmnā bhuvanamanusṛtaṃ yatparaṃ dhāma dhāmnāṃ
sāmnāmāmnāyatattvaṃ yadapi ca paramaṃ yadguṇātītamādyaṃ |
yaccāṃhohṛnnirīhaṃ gahanamiti muhuḥ prāhuruccairmahāṃto
māheśaṃ tanmaho me mahitamaharaharmoharohaṃ nihaṃtu || 29 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಶಿವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಶೋಭಿಸುವ ಗಂಗೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮುವ, ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಜಟೆಗಳು ಹಣ್ಣಾದ ಕೆಂಪು ಭತ್ತದ ಪೈರಿನ ಗೊಂಚಲುಗಳಂತಿವೆ. ಕಷ್ಟವೆಂಬ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವ ಹಗ್ಗಗಳಾಗಿ, ಭೀಕರ ಪಾಪವೆಂಬ ಮರಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಸುಡುವ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಾಗಿ ಆ ಜಟೆಗಳು ನಿಮಗೆ ಸುಖ ಕೊಡಲಿ.
On Shiva’s head, beside the Ganga, the tawny locks rise high like clusters of ripe red paddy. May those locks, which are ropes to lift everyone fallen into the pit of calamity and flames of fire for the rows of trees that are dreadful sins, give you happiness. - 2 ಶಿವನ ಹಣೆಯ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ದಾರಿಯ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಇದೆ. ಅಸುರರ ಮೂರು ಪುರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೆರೆಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಿಮಪರ್ವತದಿಂದ ಮೂರು ಧಾರೆಯಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಗಂಗೆಯಂತೆಯೂ ಚಂದ್ರಕಿರಣದಂತೆ ಬಿಳುಪಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಆ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
The three-lined ash mark on Shiva’s forehead is like silver steps on the path to liberation, and like clear lines drawn to record the conquest of the demons’ three cities. White as moonlight and like the Ganga descending in three streams from the snow mountain, may that mark protect us. - 3 ಕೋಪಗೊಂಡ ಗೌರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಶಿವ ಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವಳ ಪಾದದ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಅರಗಿನ ಬಣ್ಣದ ಬಿಂದು ಅವನ ಹಣೆಗೆ ತಗುಲಿತು. ಸ್ಫಟಿಕದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮಾಣಿಕ್ಯದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಮೀನಿನಂತಿರುವ ಅವನ ಹಣೆ ನಮಗೆ ಮಹಾ ಆಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಲಿ. ಕಣ್ಣಿನ ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿಗಳು ಅದನ್ನು ಒರಟಾಗಿಸಿವೆ.
When Shiva bowed to appease angry Gauri, a lac-red spot from her toe passed to his forehead. Gleaming like a ruby sunk in a crystal slab, like a fish fallen in the river on his head, and roughened by sparks from the fire of his eye, may that forehead remove our great calamities. - 4 ಶಿವನ ಎರಡು ಹುಬ್ಬುಗಳು ನಯವಾದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸುತ್ತ ಉಳಿದ ಪರಿವೇಷದಂತೆ ತೋರಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಸಮೂಹದ ನಾಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯಗಳು ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ನಡೆದರೂ ಗರ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕದಲುವ ಆ ಹುಬ್ಬುಗಳು ನಿಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ನೀಡಲಿ.
Shiva’s two brows are glossy dark. They look like a halo left around his sun-eye and moon-eye and proclaim the destruction of the demon hosts. Moving playfully and free of pride though creation, sustenance and dissolution proceed through them, may those brows bring you prosperity. - 5 ಹಿಂದೆ ಪಾರ್ವತಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಕಮಲದಂತೆ ಹೊನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ, ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಂತೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಕಪ್ಪು ಹೊದಿಕೆ ತೊಟ್ಟಿತು. ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಉಗ್ರ ಆಯುಧವುಳ್ಳ ಆ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯವೆಂಬ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಾಯಕರಾಗಲಿ.
Once, when Parvati playfully covered his golden-tawny eyes, the sun and the moon, the whole world became a vast dark mantle as if in eclipse. May those three pure eyes, whose fierce weapon conquers the enemies of the gods, quickly become the guides that rein in the horses of your senses. - 6 ಚಂಡಿಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುತ್ತನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಯಸುವ ಶಿವನ ಬಿಳಿಚಿದ ಕೆನ್ನೆಯ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು, ರತ್ನದ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜುವಂತಿರುವ ಕುಂಡಲಗಳು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವ, ಇಂದ್ರನೂ ತಲೆಬಾಗುವ ಆ ಎರಡು ಕುಂಡಲಗಳು ನಿಮಗೆ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡಲಿ.
Wishing to give a kiss to the face of Chandi, Shiva seems to have the itch of his pale cheeks rubbed by the jewelled corners of his earrings. Radiant as the sun’s disc, cutting through the darkness of devotees who bow constantly, and honoured even by Indra, may those two earrings bring you fortune. - 7 ತಲೆಬುರುಡೆಯ ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಶಿವನ ಮೂಗು, ಬಾಯ ಬಿಲವನ್ನು ಹೊಗಲು ಬಯಸಿ ಹೆಡೆ ಎತ್ತಿ ಬುಸುಗುಡುವ ಬಿಳಿಯ ಹಾವಿನ ರಾಜನಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸುಂದರ ಮುಖಕಮಲದ ಬೀಜಕೋಶದಂತೆ ಶೋಭಿಸುವ, ಶುದ್ಧವೂ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯುಳ್ಳದೂ ಆದ ಆ ಮೂಗು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Shiva holds the skull-topped staff, and his nose looks like a white serpent king with raised hood, hissing, wishing to enter the cavity of his mouth. Shining like the seed-cup of the lotus of his lovely face, pure and high-tipped, may that nose protect you always. - 8 ಶಿವನ ಕೆನ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಂಡ ಪಾರ್ವತಿ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಹೆಂಗಸೆಂದು ಶಂಕಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೋಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶುಕ್ಲ ದಶಮಿಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಅತಿ ಬಿಳುಪಾದ, ಗಂಗಾಧರನ ಆ ಎರಡು ಕೆನ್ನೆಗಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಕಾವಲುಗಾರರಂತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Seeing her own reflection in Shiva’s polished cheeks and taking it for another woman, Parvati grows jealous and angry with her husband again and again. Bright as the moon of the tenth night of the bright fortnight, may the two cheeks of the lover of the divine river guard you like guardians of the worlds. - 9 ಪಶುಪತಿಯ ಕಂಠದಲ್ಲಿನ ವಿಷವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಂತೆ ಕೌಸ್ತುಭ ರತ್ನ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಉಕ್ಕುವ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪಾರ್ವತಿ ಯಾವ ತುಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸವಿಯುತ್ತಾಳೋ, ಯಾವ ತುಟಿಯ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು ಲೋಕಗಳ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಕೆಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೋ ಆ ಅಧರ ನಿಮಗೆ ಶುಭ ಕೊಡಲಿ.
The Kaustubha gem seems to shine close by as if wishing to see the poison held in the throat of the lord of beings. May that lip, which Parvati in her rising love savours above all her riches, and whose glow reddens the worlds to their farthest bounds, grant you good. - 10 ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖದಿಂದ ಹರಿಯುವ ಅಮೃತದಂತಹ ಸುಂದರ ಮಾತಿನ ಪ್ರವಾಹದ ನೊರೆಯ ಬಿಂದುಗಳ ಸಾಲಿನಂತೆ ಹಲ್ಲುಗಳ ಸಾಲು ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ ಬಿಳುಪು, ತುದಿ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ. ಬಾಣಾಸುರನ ಬಾಗಿಲು ಕಾದವನ ಆ ದಂತಪಂಕ್ತಿ ನಿಮಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆನಂದ ಕೊಡಲಿ.
The row of teeth shines like a line of foam drops on the stream of nectar-like speech flowing from the moon of his face. White as the moon and jasmine, pure and high at the tips, may that row of teeth, belonging to him who once stood as doorkeeper of the demon Bana, give you joy for long. - 11 ಮಳೆಗಾಲದ ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗನ್ನೂ ಉಕ್ಕುವ ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನೂ ಮೀರುವ, ಗಂಭೀರವಾದ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಶಿವನ ನಾದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಣನಾಥ ಸತಿಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಆ ನಾದ, ಫಲವಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿಸಲಿ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಪಾದದ ಪಾಠ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ, ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶ.
The resonant sound of Shiva, which is Parabrahman itself, is deep and clear and surpasses the thunder of monsoon clouds and the roar of the swelling sea. Manifest for the love of Sati, lord of his life, may that sound make our fruitless birth worthwhile. The text of the last line is doubtful, and this is our gist. - 12 ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವನ ಅಟ್ಟಹಾಸದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಗಂಗಾಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಬಿಳುಪಾದ ನೊರೆಯ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪುಷ್ಟವಾದ, ಅಹಹಹ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ಆ ಅಟ್ಟಹಾಸ ನಿಮ್ಮ ಬಯಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿ.
By the light of the loud laughter of Shiva, the eight-formed, the three worlds seem to shine plunged in a sea of white foam like the flood of the Ganga. Rich with the gleam of his teeth and fearsome with its sound of “ahahaha”, may that laughter bring you the full contentment you desire. - 13 ಶಂಭುವಿನ ಐದು ಮುಖಗಳು ನಿಮ್ಮ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ. ಸದ್ಯೋಜಾತ ಎಂಬುದು ನೀರಿನ ಸ್ವಭಾವದ ನಿರ್ಮಲ ಮುಖ, ವಾಮದೇವ ಉತ್ತರದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ್ದು, ಅಘೋರ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೋಡದ ಬಣ್ಣದ್ದು, ತತ್ಪುರುಷ ಪೂರ್ವದ ಬಾಲಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯದು, ಈಶಾನ ದಿವ್ಯವಾದದ್ದು.
May the five faces of Shambhu grant what you desire. Sadyojata is the pure face of watery nature, Vamadeva the golden one to the north, Aghora the cloud-hued one to the south, Tatpurusha the one in the east with the glow of the young sun, and Ishana the divine one. - 14 ಭವಾನಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವತಃ ಆದರದಿಂದ ಬರೆದಂತಿರುವ, ನೀಲಾಂಜನದಂತಹ ಮೂರು ಕಪ್ಪು ರೇಖೆಗಳು ಶಿವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಶಂಖದಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲಂಕಾರಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ, ಅಂಬಿಕೆಯ ಪತಿಯ ಆ ಗೋಲಾದ ಕಂಠ ನಿಮ್ಮ ಒಳಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ.
Three dark lines like blue collyrium, which seem drawn lovingly by Bhavani herself, adorn Shiva’s throat as on a conch. Most lovely with the light of its ornaments, may that rounded throat of Ambika’s husband shine within you always. - 15 ಚಂದ್ರ, ಕೌಸ್ತುಭ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷ, ತನ್ನವರ ಬಳಿ ಸ್ಥಿರ ನೆಲೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಬೇಡುವಂತೆ ಶಿವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಕಾಲನ ಶತ್ರುವಿನ ಕಂಠವನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸಿ, ಅಮರತ್ವದ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುವಂತಿರುವ ಆ ಕಾಲಕೂಟ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ.
The Kalakuta poison, which arose together with the moon, the Kaustubha gem and Lakshmi, stands in Shiva’s throat as if begging a firm place beside its kin. Darkening the throat of the foe of Death and seeming to bless it with immortality, may that poison cleanse your heart thoroughly. - 16 ಗಾಢ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪಾರ್ವತಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಸುಂದರ ಚಿನ್ನದ ಬಳೆಗಳ ಗುರುತು ಬಿದ್ದ, ಹಾವಿನ ತೋಳ್ಬಂದಿ ಕಟ್ಟಿದ ಧೂರ್ಜಟಿಯ ಶುದ್ಧ ಭುಜಮೂಲ ನಮ್ಮ ವಿಧಿಸದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತಲಿ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಪಾಠ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ, ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶ.
In Parvati’s fierce embraces, filled with ripe love, her fine golden bracelets leave their marks on the shining arm-root of Shiva, which wears serpent armlets. May that pure arm-root uproot our forbidden deeds. The last line is doubtful in reading, and this is our gist. - 17 ಕಂಠವನ್ನು ಅಪ್ಪಲು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದ ಗಂಗೆಯ ಪ್ರವಾಹಗಳೋ ಎಂಬಂತೆ, ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಸ್ಫಟಿಕದ ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ, ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಾಸಿರುವ ಶಿವನ ತೋಳುಗಳು, ಗಜಾಸುರನ ದೇಹವನ್ನು ಸೀಳಿದವು. ಆ ತೋಳುಗಳು ನಮ್ಮ ಪಾಪರಾಶಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ನಾಶಮಾಡಲಿ.
Long and laid crosswise like streams of the Ganga come down from heaven to embrace his neck, or like a great crystal bridge for crossing the ocean of worldly life, the arms of Shiva once tore the body of the elephant demon. May those arms quickly destroy our heaps of sins. - 18 ದಕ್ಷನ ವೈರಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಭಾರದಿಂದ ಬಾಗಿದ ದಕ್ಷಪುತ್ರಿಯ ಸ್ತನಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶ್ರೀಗಂಧ ಬೆರೆತಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಭಸ್ಮ ಲೇಪವಿದೆ. ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಗಳ ರತ್ನಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ಸ್ಫಟಿಕದ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಡಲದಂತಿರುವ ಆ ಎದೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾಪವನ್ನು ಸದಾ ಕ್ಷಯಿಸಲಿ.
On the chest of Daksha’s enemy, bowed under the weight of love by the breasts of Daksha’s daughter, sandal paste is mingled and ash is smeared. Bright with the gem-rays of the serpents’ hoods and like a disc of crystal, may that chest always wear away your sin. - 19 ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಅಲೆಗಳಂತಹ ಉದರರೇಖೆಗಳು, ಹಾವುಗಳು ಸುತ್ತಾಡುವ ಹೊಕ್ಕುಳ ಸುಳಿ, ಇವುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಕಾಲಶತ್ರುವಿನ ವಿಶಾಲ ಹೊಟ್ಟೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳುಪಾದ ಕ್ಷೀರಸಾಗರ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ವಿಷ್ಣು ಕಾಂತಿಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಆ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಮಲಗಿರಲಿ. ಇದೊಂದು ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ, ಪದಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
With its pearl necklace, its wave-like folds, and the navel whirlpool where great serpents move, the broad belly of the foe of Death is a milk ocean white as the moon. May your mind, like Vishnu, rest playfully for long in that abode of radiant Lakshmi. This is one way of reading the compound words, and they fit it. - 20 ಹಿಮಾಲಯದ ಬಯಲಿನಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶಿವನ ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟ ಹಿಮಮಂಜಿನಿಂದ ಬೆರೆತ ನೀಲಮೇಘಮಾಲೆ ಸುತ್ತಿದಂತೆ, ಹಾವಿನ ರಾಜನ ಉಡಿದಾರ ಬಿಗಿದಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ಆಡುವ ಭೂಮಿಯಾದ, ಬಾಲಚಂದ್ರನನ್ನು ಮುಡಿದವನ ಆ ದಟ್ಟ ಸೊಂಟ ನಿಮಗೆ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡಲಿ. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಪದದ ಅರ್ಥ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ.
The tiger skin gleams on the broad hips of Shiva, wide as a Himalayan plain, as though wrapped in a dark cloud-garland mixed with thick mist, and a serpent king is tied as his girdle. Playground of Parvati, hips of the wearer of the young moon, may they grant you final good. One word in the first line is of doubtful sense. - 21 ಸೊಂಟದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಆಧಾರವಾದ, ಇಂದ್ರನ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಸುಂದರ ಕಾಂತಿ ಧರಿಸಿದ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಬಿಳುಪಾದ ಪುರಾರಿಯ ಬಲವಾದ ತೊಡೆಗಳು ಶತ್ರುಸಮೂಹವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನುಂಗುತ್ತವೆ. ಮೃದುಹೃದಯದ ಭಕ್ತರು ತುಂಬಾ ಬಾಗಿ ನಮಿಸುವ ಆ ತೊಡೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲಿ.
The sturdy thighs of the foe of Tripura support his broad hips and have the fine glow of the trunk of Indra’s elephant. White with ash and devouring hosts of enemies by force, may they, bowed to by devotees of tender heart, fulfil your wish. - 22 ಶಿವನ ಎರಡು ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಅಮೃತಕಿರಣದ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮೀರುತ್ತವೆ. ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತಿರುವ ಅವನ ಪಾದಗಳು ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ತಾಂಡವದಲ್ಲಿ ಬಾಗುವಾಗ, ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಇಡಲು ಅವು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಆಸರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉಡಿದಾರದ ಸರ್ಪರಾಜರ ತಲೆಗಳಿಗೂ ದಿಂಬಿನಂತಾಗುವ ಆ ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ನಿಮಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿರಲಿ. ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಇಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ, ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶ.
The two knees of Shiva outshine the nectar-rayed moon. When his legs, like caskets of moonstone, bend in the tandava dance for joy, the knees serve for a moment as a rest on which to place the mirror of the sages’ minds, and as a cushion for the heads of the serpent kings of his girdle. The construction here is doubtful, and this is our gist. - 23 ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾವುಗಳ ಹೆಡೆಮಂಡಲದ ರತ್ನಕಾಂತಿಯಿಂದ ಚಿಗುರಿದಂತೆ ಕಾಣುವ, ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸುವ, ಸ್ಫಟಿಕದ ದೊಡ್ಡ ದಂಡದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳುಪಾದ ಶೂಲಪಾಣಿಯ ಹರಡುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಲೀಲೆಯಾಡಲಿ.
Seeming to put forth fresh shoots in the gem-light of the serpent kings’ hoods that serve as anklets, praised by the gods, gleaming like great crystal staves, and white as conch and moon, may the shanks of the trident-bearer play ever in your minds. - 24 ಬ್ರಹ್ಮವೇತ್ತರಾದ ದೇವಲ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು ಸದಾ ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಹಳ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಭಾವದ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸುವ, ದೊಡ್ಡ ಆಮೆಯ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶಿವನ ಪಾದದ ಹಿಂಭಾಗಗಳು ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯವೆಂಬ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಿಹರಿಸಲಿ.
Surrounded constantly by Devala and other sages who know Brahman, and worshipped by them with abundant hymns and offerings of devotion, the upper feet of Shiva, gleaming like the backs of great tortoises, may they sport always in the lake that is your heart. - 25 ಒಂದೇ ಬೆರಳಿನ ಒತ್ತಿನಿಂದ, ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಸಿ ಕೂಗಿದ, ತನ್ನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಅಲುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ ಶಿವನ ಪಾದದ ಬೆರಳುಗಳು, ಬಿಗಿದ ಹಾವಿನ ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾ, ಪಾಪವನ್ನು ಸುಡಬಲ್ಲವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಬೇಗನೆ ಮಂಗಳ ಕೊಡಲಿ.
The toes of Shiva’s feet, by the pressure of a single toe, once subdued Ravana, who was shaking the mountain and cried out with blood streaming from his mouths. Adorned with coiled serpents and garlands of open flowers, and able to burn up sin, may they quickly grant you welfare. - 26 ವಿನಮ್ರರಾದ ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳ ಕಿರೀಟದ ಬೆಳಗುವ ರತ್ನಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ನೀರಾಜನ ಪಡೆಯುವ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಂತೆ ಸುಂದರವಾದ, ನೀಲಕಂಠನ ಪಾದಕಮಲದ ಉಗುರುಗಳ ಸಾಲು ನಿಮಗೆ ಸುಖ ಕೊಡಲಿ.
Receiving continual arati from the gem-rays on the crowns of the bowing great gods led by Indra, and lovely as a row of stars, may the row of nails on the lotus feet of the blue-throated Lord give you happiness. - 27 ಸತಿಯ ಮುಖಚಂದ್ರ ಹತ್ತಿರ ಬಂದರೂ ಅರಳುವ, ದೇವತೆಗಳ ಹೃದಯಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ಕಮಲದಂತೆ ಶೋಭೆ ಪಡೆಯುವ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದುಂಬಿಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಸದಾ ಸೇವಿಸುವ, ಅತಿ ನಿರ್ಮಲ ಕಾಂತಿಯ ಜಿಂಕೆ ಹಿಡಿದ ಶಿವನ ಪಾದಕಮಲಗಳು ನಿಮಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕೊಡಲಿ.
Blooming even when the moon of Sati’s face draws near, gaining beauty like lotuses in the lake of the gods’ hearts, served always by the wise like a swarm of bees, and of utmost pure radiance, may the lotus feet of the deer-bearing Lord bring you prosperity. - 28 ರಾಗ ಮೊದಲಾದ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕದಡದ ಬುದ್ಧಿಯ ಯತಿಗಳು ಯಾರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ, ವಿನಮ್ರ ದೇವ ಋಷಿಗಳ ತಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇಷನಂತಿರುವ ಶ್ರೀಕಂಠನ ಕೆಂಪು ಪಾದಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಪರಾಗಧೂಳಿಗಳು ಪಾಪವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಭವಸಾಗರದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದಾಟಿಸಲಿ.
Ascetics whose minds are undisturbed by passion and other faults reach liberation through his grace. May that pollen dust from the red lotus feet of Shrikantha, resting like Shesha on the heads of the bowing gods and sages, wipe out sin and carry you across the ocean of worldly existence. - 29 ಯಾವ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆಯೋ, ಯಾವುದು ತೇಜಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಪರಮಧಾಮವೋ, ಸಾಮವೇದದ ತತ್ತ್ವವೋ, ಗುಣಾತೀತ ಆದಿ ತತ್ತ್ವವೋ, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟ ಗೂಢ ತತ್ತ್ವವೋ ಎಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಪೂಜ್ಯವಾದ ಆ ಮಹೇಶ್ವರನ ತೇಜಸ್ಸು ನನ್ನ ಮೋಹವೆಂಬ ಮೊಳಕೆಯನ್ನು ದಿನದಿನವೂ ನಾಶಮಾಡಲಿ.
The great ones say again and again that this glory of Maheshwara, by whose boundless greatness the world is pervaded, is the supreme abode of all radiances, the essence of the Samaveda, primal and beyond all qualities, desireless and hidden. Honoured as it is, may it destroy day by day the sprouting of my delusion.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
Tradition ascribes this hymn to Shankara Bhagavatpada. Our source does not give an author’s name or a date of composition, so we state nothing as certain.
ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಶಿವನ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಉಪಮೆಗಳಿಂದ ಹೇಳಿ, ಅದು ನಿಮಗೆ ಶುಭ ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಿವತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
Of the twenty-nine verses, the first twenty-eight describe the form of Shiva. Each takes one limb, praises its beauty through comparisons, and ends with a prayer that it give you good. The last verse leaves the form and praises the radiance of Shiva.
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಉದ್ದ, ಸಮಾಸಗಳು ದೊಡ್ಡವು ಮತ್ತು ಪದಲೀಲೆ ಹೆಚ್ಚು. ಅರ್ಥ ಕೊಡುವಾಗ ನಾವು ಉಪಮೆಗಳ ಕತೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಪದಪದದ ಭಾಷಾಂತರವಲ್ಲ.
The lines are long, the compounds heavy and the wordplay rich. In the meanings we have unpacked the stories behind the comparisons briefly. We give the gist of each verse, not a word-by-word rendering.
ಪಾಠವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಯಾವುದೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ 11, 16, 19, 20 ಮತ್ತು 22 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಪಾಠ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಅರ್ಥದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಹಾಗೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
We keep the text exactly as the source gives it, with no corrections. In verses 11, 16, 19, 20 and 22 the reading or construction of some words looks doubtful. There we give the gist of the sense and say so.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೆಟ್ಟದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತ್ತುವ ಯಾತ್ರಿಕನನ್ನು ನೆನೆಯಿರಿ. ಅವನು ಶಿಖರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದೊಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿ ಕಾಲಿಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
Think of a pilgrim climbing the steps of a hill slowly. He does not see the summit all at once, he sees only the next step and puts his foot on it. This hymn is the same: in each verse it sets only one limb before the mind.
ಅವಸರದ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಗಮನ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ, ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಒಂದು ಉಸಿರು ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಕಲಿಸಬಹುದು.
In our hurried days we seldom hold our attention on one thing for long. This hymn can teach us to move slowly ahead, one verse, one picture, one breath at a time.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ