ಹಣ್ಣಿನ ಮರವನ್ನು ನೆಟ್ಟವನಿಗೆ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬ ಹಣ್ಣು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನುವವರು ಮರ ನೆಟ್ಟ ದಿನವನ್ನು ಮರೆತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಜೀವನದ ಸುಖಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯದ ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಕುಲಜನ್ಮ ವಿಭೂತಿರನೇಕಧಾ ಪ್ರಿಯಸಮಾಗಮಸೌಖ್ಯಪರಂಪರಾ
ನೃಪಕುಲೇ ಗುರುತಾ ವಿಮಲಂ ಯಶೋ ಭವತಿ ಪುಣ್ಯತರೋಃ ಫಲಮೀದೃಶಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुकुलजन्म विभूतिरनेकधा प्रियसमागमसौख्यपरम्परा
नृपकुले गुरुता विमलं यशो भवति पुण्यतरोः फलमीदृशम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sukulajanma vibhūtiranekadhā priyasamāgamasaukhyaparamparā
nṛpakule gurutā vimalaṃ yaśo bhavati puṇyataroḥ phalamīdṛśam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುಕುಲಜನ್ಮ (सुकुलजन्म, sukulajanma) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು (birth in a good family)
- ವಿಭೂತಿರನೇಕಧಾ (विभूतिरनेकधा, vibhūtiranekadhā) = ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವೈಭವ (ವಿಭೂತಿಃ + ಅನೇಕಧಾ) (wealth of many kinds (vibhutih + anekadha))
- ಪ್ರಿಯಸಮಾಗಮಸೌಖ್ಯಪರಂಪರಾ (प्रियसमागमसौख्यपरम्परा, priyasamāgamasaukhyaparamparā) = ಪ್ರಿಯರ ಸಮಾಗಮದ ಸುಖದ ಸಾಲು (a run of the joys of meeting loved ones)
- ನೃಪಕುಲೇ (नृपकुले, nṛpakule) = ರಾಜಕುಲದಲ್ಲಿ (in a royal house)
- ಗುರುತಾ (गुरुता, gurutā) = ಗೌರವ, ಘನತೆ (weight, dignity)
- ವಿಮಲಂ (विमलं, vimalaṃ) = ನಿರ್ಮಲವಾದ (spotless)
- ಯಶೋ (यशो, yaśo) = ಕೀರ್ತಿ (fame)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (comes to be)
- ಪುಣ್ಯತರೋಃ (पुण्यतरोः, puṇyataroḥ) = ಪುಣ್ಯವೆಂಬ ಮರದ (of the tree of merit)
- ಫಲಮೀದೃಶಮ್ (फलमीदृशम्, phalamīdṛśam) = ಇಂಥ ಫಲ (ಫಲಮ್ + ಈದೃಶಮ್) (such a fruit (phalam + idrisham))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು, ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವೈಭವ, ಪ್ರಿಯರ ಸಮಾಗಮದ ಸುಖದ ಸಾಲು. ರಾಜಕುಲದಲ್ಲಿ ಗೌರವ, ನಿರ್ಮಲ ಕೀರ್ತಿ. ಪುಣ್ಯವೆಂಬ ಮರದ ಫಲ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Birth in a good family, wealth of many kinds, a run of the joys of meeting loved ones, standing in a royal house, spotless fame: such is the fruit of the tree of merit.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಒಂದು ರೂಪಕ. ಪುಣ್ಯ ಒಂದು ಮರ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಐದು ಸುಖಗಳು ಅದರ ಹಣ್ಣುಗಳು. ಹಣ್ಣಿಗೆ ಮರವೇ ಮೂಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಖಕ್ಕೆ ಪುಣ್ಯವೇ ಮೂಲ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ.
The figure here is a metaphor. Merit is a tree and the five joys named are its fruits. As the tree is the source of the fruit, merit is the source of happiness.
ಈ ಸಾಲು ಪಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಒಂದು ಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯ ಉಪಮೆಯಂತೆ ಇದೂ ಪುಣ್ಯದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ.
The verse is a list that closes in the last line with a summing up. Like the pupil of the eye in the previous verse, it speaks of the glory of merit. We have explained a traditional belief and do not set out to prove it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಗಳಿಸಿದ್ದೆಷ್ಟು, ಹಿರಿಯರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆಷ್ಟು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿನಯಶೀಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Counting once how much of our comfort we earned and how much our elders gave makes the mind humble.
ಈ ಸುಖಗಳು ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ಪುಣ್ಯ ಇಲ್ಲದವರೆಂದು ಹೀಗಳೆಯುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಲು ಮಾತ್ರ ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
The verse does not mean we should look down on those without these comforts as lacking merit. It only asks us to be grateful for what we have.

