ಗದ್ದಲದ ಕುಟುಂಬ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಹೇಳಿದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಳಿಸದಿರುವುದು ಮಾತಿನ ದೋಷವಲ್ಲ, ಗದ್ದಲದ ದೋಷ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಭೇರಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಾಣೀ ದರಿದ್ರಸ್ಯ ಶುಭಾ ಹಿತಾಪಿ ಹ್ಯರ್ಥೇನ ಶಬ್ದೇನ ಚ ಸಂಪ್ರಯುಕ್ತಾ
ನ ಶೋಭತೇ ವಿತ್ತವತಃ ಸಮೀಪೇ ಭೇರೀನಿನಾದೋಪಹತೇವ ವೀಣಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वाणी दरिद्रस्य शुभा हितापि ह्यर्थेन शब्देन च संप्रयुक्ता
न शोभते वित्तवतः समीपे भेरीनिनादोपहतेव वीणा
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vāṇī daridrasya śubhā hitāpi hyarthena śabdena ca saṃprayuktā
na śobhate vittavataḥ samīpe bherīninādopahateva vīṇā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಾಣೀ (वाणी, vāṇī) = ಮಾತು (speech)
- ದರಿದ್ರಸ್ಯ (दरिद्रस्य, daridrasya) = ಬಡವನ (of the poor man)
- ಶುಭಾ (शुभा, śubhā) = ಶುಭವಾದದ್ದು (auspicious)
- ಹಿತಾಪಿ (हितापि, hitāpi) = ಹಿತವಾದರೂ (ಹಿತಾ + ಅಪಿ) (though beneficial (hita + api))
- ಹ್ಯರ್ಥೇನ (ह्यर्थेन, hyarthena) = ಅರ್ಥದಿಂದ (ಹಿ + ಅರ್ಥೇನ) (with meaning, indeed (hi + arthena))
- ಶಬ್ದೇನ (शब्देन, śabdena) = ಶಬ್ದದಿಂದ (with sound)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸಂಪ್ರಯುಕ್ತಾ (संप्रयुक्ता, saṃprayuktā) = ಕೂಡಿದ (joined)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಶೋಭತೇ (शोभते, śobhate) = ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ (shines)
- ವಿತ್ತವತಃ (वित्तवतः, vittavataḥ) = ಸಿರಿವಂತನ (of the wealthy man)
- ಸಮೀಪೇ (समीपे, samīpe) = ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ (in the presence)
- ಭೇರೀನಿನಾದೋಪಹತೇವ (भेरीनिनादोपहतेव, bherīninādopahateva) = ಭೇರಿಯ ನಾದದಿಂದ ಮುಳುಗಿದಂತೆ (ಭೇರೀನಿನಾದೋಪಹತಾ + ಇವ) (as if struck down by the boom of a drum (bheri-ninadopahata + iva))
- ವೀಣಾ (वीणा, vīṇā) = ವೀಣೆ (a lute)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡವನ ಮಾತು ಶುಭವೂ ಹಿತವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಸಿರಿವಂತನ ಬಳಿ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭೇರಿಯ ನಾದದಿಂದ ಮುಳುಗಿಹೋದ ವೀಣೆಯಂತೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The poor man’s speech, though auspicious and beneficial and joined with both meaning and sound, does not shine in the presence of a wealthy man. It is like a lute drowned by the boom of a drum.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಭೇರಿ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ನಗಾರಿ. ವೀಣೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಾದ ಅದರ ಗರ್ಜನೆಯ ಮುಂದೆ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿರಿವಂತನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನಜಂಗುಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಗದ್ದಲವೇ ಇಲ್ಲಿ ಭೇರಿ ಎನ್ನಬಹುದು.
A bheri is a big war-drum. The delicate note of the lute cannot be heard before its roar. The crowd and the noise of praise around the rich man may be taken as the drum here.
ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಎರಡೂ ಎಂದರೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆಶಯವೂ ರೂಪವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ ಎಂದು. ಅಂದರೆ ಕೊರತೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವವರ ಕಡೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಸೂಚನೆ.
Meaning and sound both means that the speech is good in substance and in form. The poet hints that the lack is not in the speech but on the listeners’ side.
ಅರ್ಥ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಆ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕವಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೋ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು.
The word artha also means wealth. We cannot say with certainty whether the poet intended that shade.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಜೋರಾದ ಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಲಹೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕರು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಆರಿಸಿ ಹೇಳುವುದೂ ಮಾತಿನ ಕಲೆಯ ಭಾಗ.
Most of us have seen a good suggestion made softly get lost among loud voices. Choosing the right time and place to say it is also part of the art of speech.
ಕೇಳುಗರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದರೆ ಜೋರಾದ ಧ್ವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿಗೂ ಕಿವಿ ಕೊಡುವುದು. ಹಿಂದೆ ನಿಂತ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಚಿಕ್ಕ ಮಗು ಹೇಳುವ ಮಾತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
As listeners our duty is to lend an ear not only to the loud voice but to the soft one. What a junior colleague standing at the back or a small child at home says is sometimes right.