ಒಂದೇ ವರ್ತನೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ಹೆಸರು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾಡಿದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಸಿಗುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಠಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬರುತ್ತದೆ, ಮೊಂಡುತನ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಹೆಸರಿಡುವ ಆಟವನ್ನು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವೈಭವಭಾಜಾಂ ದೂಷಣಮಪಿ ಭೂಷಣಪಕ್ಷ ಏವ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಮ್
ಗುಣಮಾತ್ಮನಾಮಧರ್ಮಂ ದ್ವೇಷಂ ಚ ಗೃಣಂತಿ ಕಾಣಾದಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वैभवभाजां दूषणमपि भूषणपक्ष एव निक्षिप्तम्
गुणमात्मनामधर्मं द्वेषं च गृणन्ति काणादाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vaibhavabhājāṃ dūṣaṇamapi bhūṣaṇapakṣa eva nikṣiptam
guṇamātmanāmadharmaṃ dveṣaṃ ca gṛṇanti kāṇādāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವೈಭವಭಾಜಾಮ್ (वैभवभाजाम्, vaibhavabhājām) = ವೈಭವ ಅನುಭವಿಸುವವರ (of those who share in splendour)
- ದೂಷಣಮಪಿ (दूषणमपि, dūṣaṇamapi) = ದೋಷವನ್ನೂ (ದೂಷಣಮ್ + ಅಪಿ) (even the fault (dushanam + api))
- ಭೂಷಣಪಕ್ಷ ಏವ (भूषणपक्ष एव, bhūṣaṇapakṣa eva) = ಭೂಷಣದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲೇ (ಭೂಷಣಪಕ್ಷೇ + ಏವ) (on the side of ornaments alone (bhushanapakshe + eva))
- ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಮ್ (निक्षिप्तम्, nikṣiptam) = ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ (has been placed)
- ಗುಣಮಾತ್ಮನಾಮಧರ್ಮಮ್ (गुणमात्मनामधर्मम्, guṇamātmanāmadharmam) = ಆತ್ಮಗಳ ಗುಣವೆಂದು ಅಧರ್ಮವನ್ನು (ಗುಣಮ್ + ಆತ್ಮನಾಮ್ + ಅಧರ್ಮಮ್) (as a quality of selves, unrighteousness (gunam + atmanam + adharmam))
- ದ್ವೇಷಮ್ (द्वेषम्, dveṣam) = ದ್ವೇಷವನ್ನು (hatred)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಗೃಣಂತಿ (गृणन्ति, gṛṇanti) = ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (they declare)
- ಕಾಣಾದಾಃ (काणादाः, kāṇādāḥ) = ಕಣಾದನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು (the followers of Kanada)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿರಿವಂತರ ದೋಷವನ್ನೂ ಭೂಷಣದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲೇ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಣಾದನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಆತ್ಮಗಳ ಗುಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವನ್ನೂ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುವಂತೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even the faults of those who enjoy splendour are placed on the side of ornaments. It is as the followers of Kanada declare unrighteousness and hatred among the qualities of selves.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿನ ಆಟ ಗುಣ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗುಣ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ವೈಶೇಷಿಕ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗುಣ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳೂ ಇವೆ.
The play here is on the word guna. In everyday speech guna is a good quality. In the Vaisheshika philosophy guna is simply a characteristic of a thing, and that list includes unrighteousness and hatred.
ಕಣಾದರು ವೈಶೇಷಿಕ ದರ್ಶನದ ಮೂಲ ಗುರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ದೋಷವನ್ನೂ ಗುಣ ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ ಜನ ಸಿರಿವಂತರ ದೋಷವನ್ನೂ ಭೂಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಹೋಲಿಕೆ. ಇದೊಂದು ಶ್ಲೇಷದ ಹೋಲಿಕೆ.
Kanada is widely known as the founding teacher of the Vaisheshika philosophy. The comparison is that as his followers call even a fault a guna, people call the faults of the rich an ornament. It is a comparison built on a pun.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಿರಿವಂತನ ಒರಟುತನ ಹಮ್ಮು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗದೆ, ಅವನ ಹಠ ದೃಢತೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ವರ್ತನೆಗೆ ನಾವು ಕೊಡುವ ಹೆಸರು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆಯೇ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
We have seen a rich man’s rudeness go unnamed as arrogance while his stubbornness is called firmness. We may ask once whether the name we give a behaviour depends on who did it.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಹಿರಿಯರ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಒಂದೇ ಅಳತೆಯಿಂದ ನೋಡುವ ಶಿಸ್ತು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕು. ಶ್ರೀಮಂತರೆಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು.
Teaching needs the discipline of judging a student’s error and a senior’s error by the same measure. Passing judgement on all the rich is perhaps not the verse’s purpose.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ