ವೇದದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳಿಲ್ಲ, ಅವತಾರಗಳ ಕಥೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅವನ ಗುರುತು ಒಂದೇ: ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು. ಅವನು ಉರುಗಾಯ, ಉರುಕ್ರಮ, ಅಂದರೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವವನು.
ಆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತವೆ ಈ ಮಂತ್ರಗಳು. ನಂತರದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕಲ್ಪನೆ ವಾಮನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ
ಓಂ-ವಿಁಷ್ಣೋ॒ರ್ನುಕಂ॑-ವೀಁ॒ರ್ಯಾ॑ಣಿ॒ ಪ್ರವೋ॑ಚಂ॒ ಯಃ ಪಾರ್ಥಿ॑ವಾನಿ ವಿಮ॒ಮೇ ರಾಜಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಯೋ ಅಸ್ಕ॑ಭಾಯ॒ದುತ್ತ॑ರಗ್ಂ ಸ॒ಧಸ್ಥಂ॑-ವಿಁಚಕ್ರಮಾ॒ಣಸ್ತ್ರೇ॒ಧೋರು॑ಗಾ॒ಯಃ ॥ 1 ॥
ವಿಷ್ಣೋ॑ರ॒ರಾಟ॑ಮಸಿ॒ ವಿಷ್ಣೋಃ᳚ ಪೃ॒ಷ್ಠಮ॑ಸಿ॒ ವಿಷ್ಣೋಃ॒ ಶ್ನಪ್ತ್ರೇ᳚ಸ್ಥೋ॒ ವಿಷ್ಣೋ॒ಸ್ಸ್ಯೂರ॑ಸಿ॒ ವಿಷ್ಣೋ᳚ರ್ಧ್ರು॒ವಮ॑ಸಿ ವೈಷ್ಣ॒ವಮ॑ಸಿ॒ ವಿಷ್ಣ॑ವೇ ತ್ವಾ ॥ 2 ॥
ತದ॑ಸ್ಯ ಪ್ರಿ॒ಯಮ॒ಭಿಪಾಥೋ॑ ಅಶ್ಯಾಮ್ । ನರೋ॒ ಯತ್ರ॑ ದೇವ॒ಯವೋ॒ ಮದಂ॑ತಿ । ಉ॒ರು॒ಕ್ರ॒ಮಸ್ಯ॒ ಸ ಹಿ ಬಂಧು॑ರಿ॒ತ್ಥಾ । ವಿಷ್ಣೋ᳚ ಪ॒ದೇ ಪ॑ರ॒ಮೇ ಮಧ್ವ॒ ಉಥ್ಸಃ॑ ॥ 3 ॥
ಪ್ರ ತದ್ವಿಷ್ಣು॑-ಸ್ಸ್ತವತೇ ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ಯ । ಮೃ॒ಗೋ ನ ಭೀ॒ಮಃ ಕು॑ಚ॒ರೋ ಗಿ॑ರಿ॒ಷ್ಠಾಃ । ಯಸ್ಯೋ॒ರುಷು॑ ತ್ರಿ॒ಷು ವಿ॒ಕ್ರಮ॑ಣೇಷು । ಅಧಿ॑ಕ್ಷ॒ಯಂತಿ॒ ಭುವ॑ನಾನಿ॒ ವಿಶ್ವಾ᳚ ॥ 4 ॥
ಪ॒ರೋ ಮಾತ್ರ॑ಯಾ ತ॒ನುವಾ॑ ವೃಧಾನ । ನ ತೇ॑ ಮಹಿ॒ತ್ವಮನ್ವ॑ಶ್ನುವಂತಿ । ಉ॒ಭೇ ತೇ॑ ವಿದ್ಮ॒ ರಜ॑ಸೀ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ವಿಷ್ಣೋ॑ ದೇವ॒ತ್ವಮ್ । ಪ॒ರ॒ಮಸ್ಯ॑ ವಿಥ್ಸೇ ॥ 5 ॥
ವಿಚ॑ಕ್ರಮೇ ಪೃಥಿ॒ವೀಮೇ॒ಷ ಏ॒ತಾಮ್ । ಕ್ಷೇತ್ರಾ॑ಯ॒ ವಿಷ್ಣು॒ರ್ಮನು॑ಷೇ ದಶ॒ಸ್ಯನ್ನ್ । ಧ್ರು॒ವಾಸೋ॑ ಅಸ್ಯ ಕೀ॒ರಯೋ॒ ಜನಾ॑ಸಃ । ಊ॒ರು॒ಕ್ಷಿ॒ತಿಗ್ಂ ಸು॒ಜನಿ॑ಮಾಚಕಾರ ॥ 6 ॥
ತ್ರಿರ್ದೇ॒ವಃ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀಮೇ॒ಷ ಏ॒ತಾಮ್ । ವಿಚ॑ಕ್ರಮೇ ಶ॒ತರ್ಚ॑ಸಂ ಮಹಿ॒ತ್ವಾ । ಪ್ರ ವಿಷ್ಣು॑ರಸ್ತು ತ॒ವಸ॒ಸ್ತವೀ॑ಯಾನ್ । ತ್ವೇ॒ಷಗ್ಗ್ ಹ್ಯ॑ಸ್ಯ॒ ಸ್ಥವಿ॑ರಸ್ಯ॒ ನಾಮ॑ ॥ 7 ॥
ಅತೋ॑ ದೇ॒ವಾ ಅ॑ವಂತು ನೋ॒ ಯತೋ॒ ವಿಷ್ಣು॑ರ್ವಿಚಕ್ರ॒ಮೇ ।
ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಧಾಮ॑ಭಿಃ ।
ಇ॒ದಂ-ವಿಁಷ್ಣು॒ರ್ವಿಚ॑ಕ್ರಮೇ ತ್ರೇ॒ಧಾ ನಿದ॑ಧೇ ಪ॒ದಮ್ ।
ಸಮೂ॑ಢಮಸ್ಯ ಪಾಗ್ಂ ಸು॒ರೇ ॥
ತ್ರೀಣಿ॑ ಪ॒ದಾ ವಿಚ॑ಕ್ರಮೇ॒ ವಿಷ್ಣು॑ರ್ಗೋ॒ಪಾ ಅದಾ᳚ಭ್ಯಃ ।
ತತೋ॒ ಧರ್ಮಾ॑ಣಿ ಧಾ॒ರಯನ್॑ ।
ವಿಷ್ಣೋಃ॒ ಕರ್ಮಾ॑ಣಿ ಪಶ್ಯತ॒ ಯತೋ᳚ ವ್ರ॒ತಾನಿ॑ ಪಸ್ಪ॒ಶೇ ।
ಇಂದ್ರ॑ಸ್ಯ॒ ಯುಜ್ಯ॒ಸ್ಸಖಾ᳚ ॥
ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ᳚ ಪರ॒ಮಂ ಪ॒ದಗ್ಂ ಸದಾ॑ ಪಶ್ಯಂತಿ ಸೂ॒ರಯಃ॑ ।
ದಿ॒ವೀವ॒ ಚಕ್ಷು॒ರಾತ॑ತಮ್ ।
ತದ್ವಿಪ್ರಾ॑ಸೋ ವಿಪ॒ನ್ಯವೋ॑ ಜಾಗೃ॒ವಾಗ್ಂ ಸ॒ಸ್ಸಮಿಂ॑ಧತೇ ।
ವಿಷ್ಣೋ॒ರ್ಯತ್ಪ॑ರ॒ಮಂ ಪ॒ದಮ್ ।
ಪರ್ಯಾ᳚ಪ್ತ್ಯಾ॒ ಅನಂ॑ತರಾಯಾಯ॒ ಸರ್ವ॑ಸ್ತೋಮೋಽತಿ ರಾ॒ತ್ರ ಉ॑ತ್ತ॒ಮ ಮಹ॑ರ್ಭವತಿ ಸರ್ವ॒ಸ್ಯಾಪ್ತ್ಯೈ॒ ಸರ್ವ॑ಸ್ಯ॒ ಜಿತ್ತ್ಯೈ॒ ಸರ್ವ॑ಮೇ॒ವ ತೇನಾ᳚ಪ್ನೋತಿ॒ ಸರ್ವಂ॑ ಜಯತಿ ॥
ಓಂ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॑ ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
ॐ-विँष्णो॒र्नुकं॑-वीँ॒र्या॑णि॒ प्रवो॑चं॒ यः पार्थि॑वानि विम॒मे राजाग्ं॑सि॒ यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रग्ं स॒धस्थं॑-विँचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यः ॥ 1 ॥
विष्णो॑र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॑सि॒ विष्णोः॒ श्नप्त्रे᳚स्थो॒ विष्णो॒स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚र्ध्रु॒वम॑सि वैष्ण॒वम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा ॥ 2 ॥
तद॑स्य प्रि॒यम॒भिपाथो॑ अश्याम् । नरो॒ यत्र॑ देव॒यवो॒ मदं॑ति । उ॒रु॒क्र॒मस्य॒ स हि बंधु॑रि॒त्था । विष्णो᳚ प॒दे प॑र॒मे मध्व॒ उथ्सः॑ ॥ 3 ॥
प्र तद्विष्णु॑-स्स्तवते वी॒र्या॑य । मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः । यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेषु । अधि॑क्ष॒यंति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ॥ 4 ॥
प॒रो मात्र॑या त॒नुवा॑ वृधान । न ते॑ महि॒त्वमन्व॑श्नुवंति । उ॒भे ते॑ विद्म॒ रज॑सी पृथि॒व्या विष्णो॑ देव॒त्वम् । प॒र॒मस्य॑ विथ्से ॥ 5 ॥
विच॑क्रमे पृथि॒वीमे॒ष ए॒ताम् । क्षेत्रा॑य॒ विष्णु॒र्मनु॑षे दश॒स्यन्न् । ध्रु॒वासो॑ अस्य की॒रयो॒ जना॑सः । ऊ॒रु॒क्षि॒तिग्ं सु॒जनि॑माचकार ॥ 6 ॥
त्रिर्दे॒वः पृ॑थि॒वीमे॒ष ए॒ताम् । विच॑क्रमे श॒तर्च॑सं महि॒त्वा । प्र विष्णु॑रस्तु त॒वस॒स्तवी॑यान् । त्वे॒षग्ग् ह्य॑स्य॒ स्थवि॑रस्य॒ नाम॑ ॥ 7 ॥
अतो॑ दे॒वा अ॑वंतु नो॒ यतो॒ विष्णु॑र्विचक्र॒मे ।
पृ॒थि॒व्या-स्स॒प्तधाम॑भिः ।
इ॒दं-विँष्णु॒र्विच॑क्रमे त्रे॒धा निद॑धे प॒दम् ।
समू॑ढमस्य पाग्ं सु॒रे ॥
त्रीणि॑ प॒दा विच॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा᳚भ्यः ।
ततो॒ धर्मा॑णि धा॒रयन्॑ ।
विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो᳚ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे ।
इंद्र॑स्य॒ युज्य॒स्सखा᳚ ॥
तद्विष्णोः᳚ पर॒मं प॒दग्ं सदा॑ पश्यंति सू॒रयः॑ ।
दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ।
तद्विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वाग्ं स॒स्समिं॑धते ।
विष्णो॒र्यत्प॑र॒मं प॒दम् ।
पर्या᳚प्त्या॒ अनं॑तरायाय॒ सर्व॑स्तोमोऽति रा॒त्र उ॑त्त॒म मह॑र्भवति सर्व॒स्याप्त्यै॒ सर्व॑स्य॒ जित्त्यै॒ सर्व॑मे॒व तेना᳚प्नोति॒ सर्वं॑ जयति ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥
English IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in English IAST transliteration
oṃ-vi~ṣṇo̱rnukáṃ-vī̱~ryā́ṇi̱ pravóca̱ṃ yaḥ pārthívāni vima̱me rājā́gṃsi̱ yo askábhāya̱duttáragṃ sa̱dhastháṃ-vi~cakramā̱ṇastre̱dhorúgā̱yaḥ || 1 ||
viṣṇóra̱rāṭámasi̱ viṣṇőḥ pṛ̱ṣṭhamási̱ viṣṇo̱ḥ śnaptre̋stho̱ viṣṇo̱ssyūrási̱ viṣṇőrdhru̱vamási vaiṣṇa̱vamási̱ viṣṇáve tvā || 2 ||
tadásya pri̱yama̱bhipāthó aśyām | naro̱ yatrá deva̱yavo̱ madáṃti | u̱ru̱kra̱masya̱ sa hi baṃdhúri̱tthā | viṣṇő pa̱de pára̱me madhva̱ uthsáḥ || 3 ||
pra tadviṣṇú-sstavate vī̱ryā́ya | mṛ̱go na bhī̱maḥ kúca̱ro gíri̱ṣṭhāḥ | yasyo̱ruṣú tri̱ṣu vi̱kramáṇeṣu | adhíkṣa̱yaṃti̱ bhuvánāni̱ viśvā̋ || 4 ||
pa̱ro mātráyā ta̱nuvā́ vṛdhāna | na té mahi̱tvamanváśnuvaṃti | u̱bhe té vidma̱ rajásī pṛthi̱vyā viṣṇó deva̱tvam | pa̱ra̱masyá vithse || 5 ||
vicákrame pṛthi̱vīme̱ṣa e̱tām | kṣetrā́ya̱ viṣṇu̱rmanúṣe daśa̱syann | dhru̱vāsó asya kī̱rayo̱ janā́saḥ | ū̱ru̱kṣi̱tigṃ su̱janímācakāra || 6 ||
trirde̱vaḥ pṛ́thi̱vīme̱ṣa e̱tām | vicákrame śa̱tarcásaṃ mahi̱tvā | pra viṣṇúrastu ta̱vasa̱stavī́yān | tve̱ṣagg hyásya̱ sthavírasya̱ nāmá || 7 ||
ató de̱vā ávaṃtu no̱ yato̱ viṣṇúrvicakra̱me |
pṛ̱thi̱vyā-ssa̱ptadhāmábhiḥ |
i̱daṃ-vi~ṣṇu̱rvicákrame tre̱dhā nidádhe pa̱dam |
samū́ḍhamasya pāgṃ su̱re ||
trīṇí pa̱dā vicákrame̱ viṣṇúrgo̱pā adā̋bhyaḥ |
tato̱ dharmā́ṇi dhā̱rayán |
viṣṇo̱ḥ karmā́ṇi paśyata̱ yatő vra̱tāní paspa̱śe |
iṃdrásya̱ yujya̱ssakhā̋ ||
tadviṣṇőḥ para̱maṃ pa̱dagṃ sadā́ paśyaṃti sū̱rayáḥ |
di̱vīva̱ cakṣu̱rātátam |
tadviprā́so vipa̱nyavó jāgṛ̱vāgṃ sa̱ssamíṃdhate |
viṣṇo̱ryatpára̱maṃ pa̱dam |
paryā̋ptyā̱ anáṃtarāyāya̱ sarvástomo’ti rā̱tra útta̱ma mahárbhavati sarva̱syāptyai̱ sarvásya̱ jittyai̱ sarváme̱va tenā̋pnoti̱ sarváṃ jayati ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||
ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.
ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಳೆದವನು. ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವನು, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವವನು.
I shall now proclaim the mighty deeds of Vishnu, who measured out the earthly regions, who propped up the upper dwelling, striding three times, the wide-stepping one. - 2 ನೀನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಣೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬೆನ್ನು. ನೀವಿಬ್ಬರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ತುಟಿಗಳು. ನೀನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೊಲಿಗೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಿರ ಗಂಟು. ನೀನು ವಿಷ್ಣುವಿನದು. ವಿಷ್ಣುವಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. (ಯಜ್ಞಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುವಾಗ ಅದರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರ.)
You are Vishnu’s forehead, you are Vishnu’s back. You two are Vishnu’s lips. You are Vishnu’s seam, you are Vishnu’s firm knot. You belong to Vishnu. I take you for Vishnu. (A mantra addressed to the parts of the sacrificial shed as it is built.) - 3 ದೇವರನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನರು ಆನಂದಿಸುವ ಅವನ ಆ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ನಾನು ಸೇರುವಂತಾಗಲಿ. ವಿಶಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಯವನ ನಿಜವಾದ ಬಂಧುತ್ವ ಅಲ್ಲಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದದಲ್ಲಿ ಜೇನಿನ ಚಿಲುಮೆ ಇದೆ.
May I reach that dear abode of his where people devoted to the gods rejoice. There indeed is the kinship of the wide-striding one. In the highest step of Vishnu is a spring of honey. - 4 ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ಭಯಂಕರ ಕಾಡುಮೃಗದಂತಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ನೆಲೆಸಿವೆ.
Vishnu is praised for his might, like a fearsome wild beast that roams the mountains. In his three wide strides all the worlds abide. - 5 ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ ದೇಹದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವವನೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಲುಪಲಾರರು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆಕಾಶದವರೆಗಿನ ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳು ನಿನ್ನವು ಎಂದು ಬಲ್ಲೆವು. ವಿಷ್ಣುವೇ, ಪರಮವಾದ ನಿನ್ನ ದೇವತ್ವವನ್ನು ನೀನೇ ಬಲ್ಲೆ.
You who grow with a body beyond all measure, none can attain your greatness. We know both realms, from earth to sky, to be yours. O Vishnu, you alone know your supreme divinity. - 6 ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೆಲೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ವಿಷ್ಣು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆದ. ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಜನರು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಜನ್ಮದವನಾದ ಅವನು ವಿಶಾಲವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ.
Vishnu strode over this earth to give it to man as a dwelling. The humble folk who praise him are firmly settled. The nobly born one made a wide home for them. - 7 ಈ ದೇವ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನೂರು ಬೆಳಕುಗಳುಳ್ಳ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಳೆದ. ಬಲಶಾಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ಮುಂದಿರಲಿ. ಆ ಹಿರಿಯನ ಹೆಸರು ಉಜ್ವಲವಾದದ್ದು.
Three times this god strode by his greatness over this earth of a hundred lights. May Vishnu, mightier than the mighty, lead. Bright is the name of that ancient one. - 8 ವಿಷ್ಣು ಭೂಮಿಯ ಏಳು ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟನೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ. ವಿಷ್ಣು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಅಳೆದ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟ. ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಅಡಗಿದೆ.
May the gods protect us from the place where Vishnu strode across the seven regions of the earth. Vishnu strode over all this. Three times he set down his foot. All this is gathered in the dust of his footprint. - 9 ಮೋಸಗೊಳಿಸಲಾಗದ ರಕ್ಷಕನಾದ ವಿಷ್ಣು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ವ್ರತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಆಪ್ತ ಸಖ.
Vishnu the guardian, whom none can deceive, took three strides, upholding the laws. Behold the deeds of Vishnu, by which he set the sacred ordinances in place. He is the close friend of Indra. - 10 ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಾಚಿದ ಕಣ್ಣಿನಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸದಾ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವ, ಸ್ತುತಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ.
The wise always behold that highest step of Vishnu, like an eye spread across the sky. The inspired, wakeful and full of praise, kindle that highest step of Vishnu. - 11 ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲು, ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದಿರಲು ಎಲ್ಲ ಸ್ತೋಮಗಳುಳ್ಳ ಅತಿರಾತ್ರ ಯಾಗ ಉತ್ತಮ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
For attaining everything and for freedom from obstacles, the Atiratra rite with all its stomas becomes the finest day. By it one obtains all and conquers all. - ಶಾಂತಿ ಓಂ ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ.
Om, peace, peace, peace.
ಈ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ವಿಷ್ಣು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂತ್ರಗಳು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿವೆ: ಮೊದಲ ಮಂಡಲದ 154ನೆಯ ಸೂಕ್ತ, ಏಳನೆಯ ಮಂಡಲದ 99 ಮತ್ತು 100ನೆಯ ಸೂಕ್ತಗಳು, ಹಾಗೂ ಅತೋ ದೇವಾ ಅವಂತು ನಃ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲ ಮಂಡಲದ 22ನೆಯ ಸೂಕ್ತದ ಕೊನೆಯ ಆರು ಮಂತ್ರಗಳು. ಈ ಪಾಠ ಅವುಗಳ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ರೂಪವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣೋರರಾಟಮಸಿ ಎಂಬ ಮಂತ್ರ ಯಜುರ್ವೇದದ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು.
Most mantras in this collection called the Vishnu Sukta are from the Rig Veda: hymn 154 of the first book, hymns 99 and 100 of the seventh, and the last six verses of hymn 22 of the first book, which begin ato deva avantu nah. This text follows their Taittiriya Yajurveda form. The mantra vishnor aratam asi comes from the sacrificial rites of the Yajurveda.
ಯಾಸ್ಕನ ನಿರುಕ್ತ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅವು ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗ. ಇನ್ನೊಂದರಂತೆ ಅವು ಸೂರ್ಯನ ಉದಯ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ. ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಂ ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
Yaska’s Nirukta records two views of the three strides: one takes them as earth, mid-air and heaven, the other as the sun’s rising, zenith and setting. The line tad vishnoh paramam padam is used by the Katha Upanishad to point to the state of liberation.
ಪರ್ಯಾಪ್ತ್ಯಾ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಕೊನೆಯ ವಾಕ್ಯ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಗದಂತಿದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.
The closing sentence beginning paryaptya reads like a Brahmana passage on the rite, and its meaning is given broadly. Commentators differ on the sense of some of these mantras.
ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.
The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಿಷ್ಣು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆದದ್ದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೆಲೆ ಕೊಡಲು ಎಂದು ಆರನೆಯ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವರ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಇತರರಿಗೆ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
The sixth mantra says Vishnu measured the earth to give man a place to live. The purpose of the god’s great stride is to make room for others.
ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೂ ಹಾಗಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದವರಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದನ್ನೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಎನ್ನಬಹುದು.
Consider whether our own steps in life might be like that. Making room at home for the elderly, for children, for those who are ill could be called a Trivikrama of its own.