ನಾರಾಯಣ ಸೂಕ್ತಮ್: ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಜ್ವಾಲೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮ

ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्यं॑ करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥

ॐ शान्ति॒ः शान्ति॒ः शान्ति॑ः ॥

स॒ह॒स्र॒शीर्॑षं दे॒वं॒ वि॒श्वाक्षं॑ वि॒श्वश॑म्भुवम् ।
विश्वं॑ ना॒राय॑णं दे॒व॒म॒क्षरं॑ पर॒मं प॒दम् ।
वि॒श्वत॒ः पर॑मान्नि॒त्यं॒ वि॒श्वं ना॑राय॒णग्ं ह॑रिम् ।
विश्व॑मे॒वेदं पुरु॑ष॒स्तद्विश्व॒मुप॑जीवति ।

पतिं॒ विश्व॑स्या॒त्मेश्व॑र॒ग्ं॒ शाश्व॑तग्ं शि॒वम॑च्युतम् ।
ना॒राय॒णं म॑हाज्ञे॒यं॒ वि॒श्वात्मा॑नं प॒राय॑णम् ।
ना॒राय॒ण प॑रो ज्यो॒ति॒रा॒त्मा ना॑राय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑रं ब्र॒ह्म॒ त॒त्त्वं ना॑राय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑रो ध्या॒ता॒ ध्या॒नं ना॑राय॒णः प॑रः ।
यच्च॑ कि॒ञ्चिज्ज॑गत्स॒र्वं॒ दृ॒श्यते᳚ श्रूय॒तेऽपि॑ वा ॥

अन्त॑र्ब॒हिश्च॑ तत्स॒र्वं॒ व्या॒प्य ना॑राय॒णः स्थि॑तः ।
अन॑न्त॒मव्य॑यं क॒विग्ं स॑मु॒द्रेऽन्तं॑ वि॒श्वश॑म्भुवम् ।
प॒द्म॒को॒श प्र॑तीका॒श॒ग्ं॒ हृ॒दयं॑ चाप्य॒धोमु॑खम् ।
अधो॑ नि॒ष्ट्या वि॑तस्त्या॒न्ते॒ ना॒भ्यामु॑परि॒ तिष्ठ॑ति ।

ज्वा॒ल॒मा॒लाकु॑लं भा॒ती॒ वि॒श्वस्या॑यत॒नं म॑हत् ।
सन्त॑तग्ं शि॒लाभि॑स्तु॒ लम्ब॑त्याकोश॒सन्नि॑भम् ।
तस्यान्ते॑ सुषि॒रग्ं सू॒क्ष्मं तस्मिन्᳚ स॒र्वं प्रति॑ष्ठितम् ।
तस्य॒ मध्ये॑ म॒हान॑ग्निर्वि॒श्वार्चि॑र्वि॒श्वतो॑मुखः ।
सोऽग्र॑भु॒ग्विभ॑जन्ति॒ष्ठ॒न्नाहा॑रमज॒रः क॒विः ।
ति॒र्य॒गू॒र्ध्वम॑धश्शा॒यी॒ र॒श्मय॑स्तस्य॒ सन्त॑ता ।

स॒न्ता॒पय॑ति स्वं दे॒हमापा॑दतल॒मस्त॑कः ।
तस्य॒ मध्ये॒ वह्नि॑शिखा अ॒णीयो᳚र्ध्वा व्य॒वस्थि॑तः ।
नी॒लतो॑यद॑मध्य॒स्था॒द्वि॒द्युल्ले॑खेव॒ भास्व॑रा ।
नी॒वार॒शूक॑वत्त॒न्वी॒ पी॒ता भा᳚स्वत्य॒णूप॑मा ।
तस्या᳚ः शिखा॒या म॑ध्ये प॒रमा᳚त्मा व्य॒वस्थि॑तः ।
स ब्रह्म॒ स शिव॒ः स हरि॒ः सेन्द्र॒ः सोऽक्ष॑रः पर॒मः स्व॒राट् ॥

ऋ॒तग्ं स॒त्यं प॑रं ब्र॒ह्म॒ पु॒रुषं॑ कृष्ण॒पिङ्ग॑लम् ।
ऊ॒र्ध्वरे॑तं वि॑रूपा॒क्षं॒ वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नम॑ः ।

ॐ ना॒रा॒य॒णाय॑ वि॒द्महे॑ वासुदे॒वाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ विष्णुः प्रचो॒दया᳚त् ॥

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

oṃ sa̱ha nā́vavatu | sa̱ha naú bhunaktu | sa̱ha vī̱ryáṃ karavāvahai | te̱ja̱svinā̱vadhī́tamastu̱ mā vídviṣā̱vahai̋ ||

oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śāntíḥ ||

sa̱ha̱sra̱śī́rṣaṃ de̱va̱ṃ vi̱śvākṣáṃ vi̱śvaśámbhuvam |
viśváṃ nā̱rāyáṇaṃ de̱va̱ma̱kṣaráṃ para̱maṃ pa̱dam |
vi̱śvata̱ḥ parámānni̱tya̱ṃ vi̱śvaṃ nā́rāya̱ṇagṃ hárim |
viśváme̱vedaṃ purúṣa̱stadviśva̱mupájīvati |

pati̱ṃ viśvásyā̱tmeśvára̱̱gṃ śāśvátagṃ śi̱vamácyutam |
nā̱rāya̱ṇaṃ máhājñe̱ya̱ṃ vi̱śvātmā́naṃ pa̱rāyáṇam |
nā̱rāya̱ṇa páro jyo̱ti̱rā̱tmā nā́rāya̱ṇaḥ páraḥ |
nā̱rāya̱ṇa páraṃ bra̱hma̱ ta̱ttvaṃ nā́rāya̱ṇaḥ páraḥ |
nā̱rāya̱ṇa páro dhyā̱tā̱ dhyā̱naṃ nā́rāya̱ṇaḥ páraḥ |
yaccá ki̱ñcijjágatsa̱rva̱ṃ dṛ̱śyate̋ śrūya̱te’pí vā ||

antárba̱hiścá tatsa̱rva̱ṃ vyā̱pya nā́rāya̱ṇaḥ sthítaḥ |
anánta̱mavyáyaṃ ka̱vigṃ sámu̱dre’ntáṃ vi̱śvaśámbhuvam |
pa̱dma̱ko̱śa prátīkā̱śa̱̱gṃ hṛ̱dayáṃ cāpya̱dhomúkham |
adhó ni̱ṣṭyā vítastyā̱nte̱ nā̱bhyāmúpari̱ tiṣṭháti |

jvā̱la̱mā̱lākúlaṃ bhā̱tī̱ vi̱śvasyā́yata̱naṃ máhat |
santátagṃ śi̱lābhístu̱ lambátyākośa̱sanníbham |
tasyānté suṣi̱ragṃ sū̱kṣmaṃ tasmi̋n sa̱rvaṃ pratíṣṭhitam |
tasya̱ madhyé ma̱hānágnirvi̱śvārcírvi̱śvatómukhaḥ |
so’grábhu̱gvibhájanti̱ṣṭha̱nnāhā́ramaja̱raḥ ka̱viḥ |
ti̱rya̱gū̱rdhvamádhaśśā̱yī̱ ra̱śmayástasya̱ santátā |

sa̱ntā̱payáti svaṃ de̱hamāpā́datala̱mastákaḥ |
tasya̱ madhye̱ vahníśikhā a̱ṇīyőrdhvā vya̱vasthítaḥ |
nī̱latóyadámadhya̱sthā̱dvi̱dyullékheva̱ bhāsvárā |
nī̱vāra̱śūkávatta̱nvī̱ pī̱tā bhā̋svatya̱ṇūpámā |
tasyā̋ḥ śikhā̱yā mádhye pa̱ramā̋tmā vya̱vasthítaḥ |
sa brahma̱ sa śiva̱ḥ sa hari̱ḥ sendra̱ḥ so’kṣáraḥ para̱maḥ sva̱rāṭ ||

ṛ̱tagṃ sa̱tyaṃ páraṃ bra̱hma̱ pu̱ruṣáṃ kṛṣṇa̱piṅgálam |
ū̱rdhvarétaṃ vírūpā̱kṣa̱ṃ vi̱śvarū́pāya̱ vai namo̱ namáḥ |

oṃ nā̱rā̱ya̱ṇāyá vi̱dmahé vāsude̱vāyá dhīmahi |
tannó viṣṇuḥ praco̱dayā̋t ||

oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ನಾರಾಯಣ ಸೂಕ್ತ ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಭಾಗ. ನಾರಾಯಣನೇ ಪರತತ್ತ್ವ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವೈಷ್ಣವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ ಶಿವಃ ಸ ಹರಿಃ ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಅದ್ವೈತಿಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಏಕತ್ವದ ಸೂಚನೆಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.

The Narayana Sukta is part of the Mahanarayana Upanishad. Vaishnava commentators cite it as a key basis for Narayana as the supreme reality. Advaitins read the line sa brahma sa shivah sa harih as pointing to the oneness of all deities.

ಆರಂಭದ ಸಹ ನಾವವತು ಶಾಂತಿಮಂತ್ರ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶಾಂತಿಪಾಠ. ಪಠಣ ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತದ ಮೊದಲು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ನಾರಾಯಣ ಗಾಯತ್ರೀ ಕೂಡ ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಬರುತ್ತದೆ.

The opening saha navavatu is the peace chant of the Taittiriya Upanishad, placed before the hymn by the recitation tradition. The closing Narayana Gayatri also occurs elsewhere in the Mahanarayana Upanishad.

ಹೃದಯ, ನಾಳಗಳು, ದೇಹವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಡುವ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ವರ್ಣನೆ ಧ್ಯಾನದ ಚಿತ್ರ, ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ. ಸಂತತಗ್ಂ ಶಿಲಾಭಿಃ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ನಾಡಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಳಗಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

The description of the heart, its channels and the fire that warms the body is an image for meditation, not an anatomical account. Commentators explain santatam shilabhih as the vessels or channels around the heart.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ದೇಹವನ್ನು ಅಂಗಾಲಿನಿಂದ ನೆತ್ತಿಯವರೆಗೆ ಬೆಚ್ಚಗಿಡುವ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಓದುವಾಗ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಅಗ್ನಿ ನಂದಿದಾಗ ದೇಹ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವವಿರುತ್ತದೆ.

Reading of the fire that warms the body from sole to crown, a physician thinks of metabolism and body heat. When that fire goes out, the body turns cold. The body lives only as long as that fire keeps burning.

ಸೂಕ್ತ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒಳಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರ ತಲೆಯ ವಿಶ್ವರೂಪದಿಂದ ಹೊರಟು ಧಾನ್ಯದ ತುದಿಯಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತಿ ಸಣ್ಣದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

The hymn brings the search for the Supreme from outside to inside: from the thousand-headed cosmic form to a flame as slender as the tip of a grain. Sometimes, to know the vast, we must attend to the very small.