ಮಕ್ಕಳು ಚಿಟ್ಟೆಯ ರೆಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ ನಾವು ತಕ್ಷಣ ತಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆಟ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮುಂದೆ ಸ್ವಭಾವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆದು ನಿಂತವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮಾತೂ ಅವರ ಕೆಲಸವೂ ಇತರರ ನೋವಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಿವಧಃ ಕ್ರೀಡಾ ನರ್ಮ ಮರ್ಮಚ್ಛಿದೋ ಗಿರಃ
ಕಾರ್ಯಂ ಪರೋಪತಾಪಿತ್ವಂ ತೇ ಮೃತ್ಯೋರಪಿ ಮೃತ್ಯವಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
येषां प्राणिवधः क्रीडा नर्म मर्मच्छिदो गिरः
कार्यं परोपतापित्वं ते मृत्योरपि मृत्यवः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yeṣāṃ prāṇivadhaḥ krīḍā narma marmacchido giraḥ
kāryaṃ paropatāpitvaṃ te mṛtyorapi mṛtyavaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯೇಷಾಂ (येषां, yeṣāṃ) = ಯಾರಿಗೆ (for whom)
- ಪ್ರಾಣಿವಧಃ (प्राणिवधः, prāṇivadhaḥ) = ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು (the killing of creatures)
- ಕ್ರೀಡಾ (क्रीडा, krīḍā) = ಆಟ (is sport)
- ನರ್ಮ (नर्म, narma) = ಹಾಸ್ಯ (jest)
- ಮರ್ಮಚ್ಛಿದೋ (मर्मच्छिदो, marmacchido) = ಮರ್ಮವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ (piercing the vital spot)
- ಗಿರಃ (गिरः, giraḥ) = ಮಾತುಗಳು (words)
- ಕಾರ್ಯಂ (कार्यं, kāryaṃ) = ಕೆಲಸ (the business)
- ಪರೋಪತಾಪಿತ್ವಂ (परोपतापित्वं, paropatāpitvaṃ) = ಇತರರನ್ನು ನೋಯಿಸುವುದು (the tormenting of others)
- ತೇ (ते, te) = ಅವರು (they)
- ಮೃತ್ಯೋರಪಿ (मृत्योरपि, mṛtyorapi) = ಸಾವಿಗೂ (even of death)
- ಮೃತ್ಯವಃ (मृत्यवः, mṛtyavaḥ) = ಸಾವುಗಳು (are deaths)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರಿಗೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಆಟವೋ, ಮರ್ಮವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಮಾತುಗಳೇ ಹಾಸ್ಯವೋ, ಇತರರನ್ನು ನೋಯಿಸುವುದೇ ಕೆಲಸವೋ, ಅವರು ಸಾವಿಗೂ ಸಾವು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those for whom killing creatures is sport, whose jest is words that pierce the vital spot, and whose business is tormenting others, are death even of death.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮರ್ಮ ಎಂದರೆ ದೇಹದ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾಗ. ಹಳೆಯ ವೈದ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ಮರ್ಮ ಎಂಬ ಪದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಮಾತಿನ ಇರಿತಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.
Marma means the most tender spot of body or mind. The word also occurs in old medical texts. Here it is used for the stab of speech.
ಮೃತ್ಯೋರಪಿ ಮೃತ್ಯವಃ ಎನ್ನುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಸಾವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕ್ರೌರ್ಯ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
Mrityor api mrityavah is hyperbole. Death takes everyone, but cruelty torments by choice. The poet draws that difference this way.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಿರಿಯರನ್ನು ಕಲಿಸುವವರು ತಮಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಚುಚ್ಚುಮಾತು ಕೇಳಿದವರ ಮನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇರಿತದ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ಕೇಳುಗನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
A teasing jibe a teacher makes in the name of fun can stay in a junior’s mind for years. The listener, not the speaker, decides where the line between humour and a stab lies.
ನಾವೂ ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ನೋಯಿಸಿರಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕದ ಗುರಿ ಅದನ್ನೇ ಕೆಲಸವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು, ಆದರೂ ಅದು ನಮಗೂ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
We too may have hurt someone in a day. The verse aims at those who have made it their business, yet it is a caution to us as well.