ನಮಾಮೀಶಮೀಶಾನ ನಿರ್ವಾಣರೂಪಂ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ. ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಲಸೀದಾಸರು. ಅವರ ಅವಧೀ ಭಾಷೆಯ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ನಡುವೆ ಈ ಸ್ತುತಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
Rudrashtakam, which opens with namāmīśam īśāna nirvāṇarūpam, is a hymn of eight verses to Shiva. It was composed by the sixteenth-century poet Goswami Tulasidas. It stands in Sanskrit in the middle of his Ramacharitamanasa, which is otherwise written in Awadhi.
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶಿವನನ್ನು ನಿರ್ಗುಣ, ನಿರಾಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗಂಗೆ, ಚಂದ್ರ, ಸರ್ಪ, ನೀಲಕಂಠ ಇವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನಗೆ ಯೋಗ, ಜಪ, ಪೂಜೆ ಯಾವುದೂ ತಿಳಿಯದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
The first verses praise Shiva as the formless Brahman beyond all qualities. The later verses describe his form, with the Ganga, the moon, the serpent and the blue throat. At the end the devotee admits that he knows no yoga, no japa and no worship, and simply asks to be protected.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ನಮಾಮೀಶಮೀಶಾನ ನಿರ್ವಾಣರೂಪಂ
ವಿಭುಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಬ್ರಹ್ಮವೇದಸ್ವರೂಪಮ್ ।
ನಿಜಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರೀಹಂ
ಚಿದಾಕಾಶಮಾಕಾಶವಾಸಂ ಭಜೇಽಹಮ್ ॥ 1 ॥
ನಿರಾಕಾರಮೋಂಕಾರಮೂಲಂ ತುರೀಯಂ
ಗಿರಾಜ್ಞಾನಗೋತೀತಮೀಶಂ ಗಿರೀಶಮ್ ।
ಕರಾಲಂ ಮಹಾಕಾಲಕಾಲಂ ಕೃಪಾಲುಂ
ಗುಣಾಗಾರಸಂಸಾರಪಾರಂ ನತೋಽಹಮ್ ॥ 2 ॥
ತುಷಾರಾದ್ರಿಸಂಕಾಶಗೌರಂ ಗಭೀರಂ
ಮನೋಭೂತಕೋಟಿಪ್ರಭಾಸೀ ಶರೀರಮ್ ।
ಸ್ಫುರನ್ಮೌಲಿಕಲ್ಲೋಲಿನೀ ಚಾರುಗಂಗಾ
ಲಸದ್ಭಾಲಬಾಲೇಂದು ಕಂಠೇ ಭುಜಂಗಮ್ ॥ 3 ॥
ಚಲತ್ಕುಂಡಲಂ ಶುಭ್ರನೇತ್ರಂ ವಿಶಾಲಂ
ಪ್ರಸನ್ನಾನನಂ ನೀಲಕಂಠಂ ದಯಾಲುಮ್ ।
ಮೃಗಾಧೀಶಚರ್ಮಾಂಬರಂ ಮುಂಡಮಾಲಂ
ಪ್ರಿಯಂ ಶಂಕರಂ ಸರ್ವನಾಥಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 4 ॥
ಪ್ರಚಂಡಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಗಲ್ಭಂ ಪರೇಶಂ
ಅಖಂಡಂ ಭಜೇ ಭಾನುಕೋಟಿಪ್ರಕಾಶಮ್ ।
ತ್ರಯಃಶೂಲನಿರ್ಮೂಲನಂ ಶೂಲಪಾಣಿಂ
ಭಜೇಽಹಂ ಭವಾನೀಪತಿಂ ಭಾವಗಮ್ಯಮ್ ॥ 5 ॥
ಕಲಾತೀತಕಲ್ಯಾಣಕಲ್ಪಾಂತಕಾರೀ
ಸದಾ ಸಜ್ಜನಾನಂದದಾತಾ ಪುರಾರೀ ।
ಚಿದಾನಂದಸಂದೋಹಮೋಹಾಪಹಾರೀ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ಮನ್ಮಥಾರೀ ॥ 6 ॥
ನ ಯಾವದುಮಾನಾಥಪಾದಾರವಿಂದಂ
ಭಜಂತೀಹ ಲೋಕೇ ಪರೇ ವಾ ನರಾಣಾಮ್ ।
ನ ತಾವತ್ಸುಖಂ ಶಾಂತಿ ಸಂತಾಪನಾಶಂ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ಸರ್ವಭೂತಾಧಿವಾಸಮ್ ॥ 7 ॥
ನ ಜಾನಾಮಿ ಯೋಗಂ ಜಪಂ ನೈವ ಪೂಜಾಂ
ನತೋಽಹಂ ಸದಾ ಸರ್ವದಾ ದೇವ ತುಭ್ಯಮ್ ।
ಜರಾಜನ್ಮದುಃಖೌಘತಾತಪ್ಯಮಾನಂ
ಪ್ರಭೋ ಪಾಹಿ ಆಪನ್ನಮಾಮೀಶ ಶಂಭೋ ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಪ್ರೇಣ ಹರತುಷ್ಟಯೇ ।
ಯೇ ಪಠಂತಿ ನರಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಸೀದತಿ ॥ 9 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
नमामीशमीशान निर्वाणरूपं
विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं
चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥ 1 ॥
निराकारमोंकारमूलं तुरीयं
गिराज्ञानगोतीतमीशं गिरीशम् ।
करालं महाकालकालं कृपालुं
गुणागारसंसारपारं नतोऽहम् ॥ 2 ॥
तुषाराद्रिसंकाशगौरं गभीरं
मनोभूतकोटिप्रभासी शरीरम् ।
स्फुरन्मौलिकल्लोलिनी चारुगंगा
लसद्भालबालेंदु कंठे भुजंगम् ॥ 3 ॥
चलत्कुंडलं शुभ्रनेत्रं विशालं
प्रसन्नाननं नीलकंठं दयालुम् ।
मृगाधीशचर्मांबरं मुंडमालं
प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि ॥ 4 ॥
प्रचंडं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं
अखंडं भजे भानुकोटिप्रकाशम् ।
त्रयःशूलनिर्मूलनं शूलपाणिं
भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥ 5 ॥
कलातीतकल्याणकल्पांतकारी
सदा सज्जनानंददाता पुरारी ।
चिदानंदसंदोहमोहापहारी
प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥ 6 ॥
न यावदुमानाथपादारविंदं
भजंतीह लोके परे वा नराणाम् ।
न तावत्सुखं शांति संतापनाशं
प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥ 7 ॥
न जानामि योगं जपं नैव पूजां
नतोऽहं सदा सर्वदा देव तुभ्यम् ।
जराजन्मदुःखौघतातप्यमानं
प्रभो पाहि आपन्नमामीश शंभो ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतुष्टये ।
ये पठंति नरा भक्त्या तेषां शंभुः प्रसीदति ॥ 9 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
namāmīśamīśāna nirvāṇarūpaṃ
vibhuṃ vyāpakaṃ brahmavedasvarūpam |
nijaṃ nirguṇaṃ nirvikalpaṃ nirīhaṃ
cidākāśamākāśavāsaṃ bhaje’ham || 1 ||
nirākāramoṃkāramūlaṃ turīyaṃ
girājñānagotītamīśaṃ girīśam |
karālaṃ mahākālakālaṃ kṛpāluṃ
guṇāgārasaṃsārapāraṃ nato’ham || 2 ||
tuṣārādrisaṃkāśagauraṃ gabhīraṃ
manobhūtakoṭiprabhāsī śarīram |
sphuranmaulikallolinī cārugaṃgā
lasadbhālabāleṃdu kaṃṭhe bhujaṃgam || 3 ||
calatkuṃḍalaṃ śubhranetraṃ viśālaṃ
prasannānanaṃ nīlakaṃṭhaṃ dayālum |
mṛgādhīśacarmāṃbaraṃ muṃḍamālaṃ
priyaṃ śaṃkaraṃ sarvanāthaṃ bhajāmi || 4 ||
pracaṃḍaṃ prakṛṣṭaṃ pragalbhaṃ pareśaṃ
akhaṃḍaṃ bhaje bhānukoṭiprakāśam |
trayaḥśūlanirmūlanaṃ śūlapāṇiṃ
bhaje’haṃ bhavānīpatiṃ bhāvagamyam || 5 ||
kalātītakalyāṇakalpāṃtakārī
sadā sajjanānaṃdadātā purārī |
cidānaṃdasaṃdohamohāpahārī
prasīda prasīda prabho manmathārī || 6 ||
na yāvadumānāthapādāraviṃdaṃ
bhajaṃtīha loke pare vā narāṇām |
na tāvatsukhaṃ śāṃti saṃtāpanāśaṃ
prasīda prabho sarvabhūtādhivāsam || 7 ||
na jānāmi yogaṃ japaṃ naiva pūjāṃ
nato’haṃ sadā sarvadā deva tubhyam |
jarājanmaduḥkhaughatātapyamānaṃ
prabho pāhi āpannamāmīśa śaṃbho || 8 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
rudrāṣṭakamidaṃ proktaṃ vipreṇa haratuṣṭaye |
ye paṭhaṃti narā bhaktyā teṣāṃ śaṃbhuḥ prasīdati || 9 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮೋಕ್ಷವೇ ರೂಪವಾಗಿರುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಭುವೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವೇದಗಳೇ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವವನೂ ಆದ ಈಶಾನನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ತನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಭೇದವಿಲ್ಲದ, ಯಾವ ಬಯಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಚೈತನ್ಯವೆಂಬ ಆಕಾಶವೇ ಆಗಿರುವ, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅವನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
I bow to Ishana, the Lord whose form is liberation itself, the all-pervading master whose very nature is Brahman and the Veda. I worship him who rests in himself, beyond qualities and distinctions, free of all wanting, who is the space of consciousness and who has the sky for his garment, or for his dwelling. - 2 ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಓಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲನಾದವನು, ಎಚ್ಚರ, ಕನಸು, ನಿದ್ರೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ತುರೀಯನು, ಮಾತು, ತಿಳಿವು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಈಶನು, ಗಿರೀಶನು ಅವನು. ಭಯಂಕರನೂ ಮಹಾಕಾಲನಿಗೂ ಕಾಲನೂ ಕೃಪಾಳುವೂ ಗುಣಗಳ ಆಗರನೂ ಸಂಸಾರದ ಆಚೆ ಇರುವವನೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
He is formless, the root of Om, the fourth state beyond waking, dream and sleep, the Lord beyond speech, knowledge and the senses, the lord of the mountain. To him, the terrible one, death even to Mahakala, the compassionate, the home of all good qualities, who stands beyond worldly existence, I bow. - 3 ಅವನು ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಿರುವವನು, ಗಂಭೀರನು. ಅವನ ದೇಹ ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಮಿನುಗುವ ಸುಂದರ ಗಂಗೆ, ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಎಳೆಯ ಚಂದ್ರ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಪ.
He is white as the snowy Himalaya, and deep. His body shines with the beauty of millions of Kamas. On his head sparkles the lovely Ganga with her waves, on his brow gleams the young crescent moon, and at his throat is a serpent. - 4 ಅಲುಗಾಡುವ ಕುಂಡಲಗಳು, ತಿಳಿಯಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಮುಖ, ನೀಲಿ ಕಂಠ ಇರುವ ದಯಾಳು ಅವನು. ಸಿಂಹದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಟ್ಟು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿರುವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾದ, ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
With swaying earrings, clear wide eyes, a serene face and a blue throat, he is full of kindness. I worship Shankara, dear to all and lord of all, who wears a lion skin and a garland of skulls. - 5 ಉಗ್ರನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ದಿಟ್ಟನೂ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಅಖಂಡನೂ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶ ಉಳ್ಳವನೂ ಆದ ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇಹ, ದೈವ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಮೂರು ಬಗೆಯ ನೋವುಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದ, ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಭವಾನೀಪತಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
I worship him, fierce, supreme, bold, the highest Lord, undivided, bright as millions of suns. I worship the lord of Bhavani, trident in hand, who uproots the three kinds of pain, those from the body, from the powers above and from other beings, and who is reached through loving feeling. - 6 ಕಾಲದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮೀರಿದವನೇ, ಮಂಗಳಕರನೇ, ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯ ಮಾಡುವವನೇ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸದಾ ಆನಂದ ಕೊಡುವವನೇ, ತ್ರಿಪುರಗಳ ಶತ್ರುವೇ, ಚಿದಾನಂದದ ರಾಶಿಯೇ, ಮೋಹವನ್ನು ಕಳೆಯುವವನೇ, ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಪ್ರಭುವೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
You who are beyond the measures of time, auspicious one, who bring the dissolution at the end of an aeon, who always give joy to the good, enemy of the three cities, mass of consciousness and bliss, remover of delusion, Lord who burnt Kama: be gracious, be gracious. - 7 ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಉಮಾಪತಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಭಜಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸುಖವಾಗಲಿ ಶಾಂತಿಯಾಗಲಿ ತಾಪದ ನಾಶವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಭುವೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
Until people worship the lotus feet of Uma’s lord, in this world or the next, they have no happiness, no peace and no end to their burning distress. Lord who dwells in all beings, be gracious. - 8 ನನಗೆ ಯೋಗ ತಿಳಿಯದು, ಜಪ ತಿಳಿಯದು, ಪೂಜೆಯೂ ತಿಳಿಯದು. ದೇವನೇ, ನಾನು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಪ್ಪು, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಿರುವ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಓ ಈಶನೇ, ಶಂಭುವೇ. ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ: ಶಾಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಶಂಭುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
I know no yoga, no japa, not even worship. O God, I bow to you always, at every moment. Protect me, Lord, Shambhu, for I am in distress, scorched by the flood of sorrows of old age and birth. In another reading: protect me from the curse, Shambhu, I bow to you. - 9 ಹರನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವ ಜನರ ಮೇಲೆ ಶಂಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
This Rudrashtakam was spoken by a brahmin to please Hara. Shambhu is gracious to those who recite it with devotion.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದೊಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿಯಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಲಸೀದಾಸರು (16ನೇ ಶತಮಾನ). ಅವರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಅವಧೀ ಭಾಷೆಯ ಕಾವ್ಯ. ಆದರೆ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಕಾಕಭುಶುಂಡಿಯ ಕಥೆಯ ನಡುವೆ (ಗೀತಾ ಪ್ರೆಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೋಹಾ 107ರ ನಂತರ) ಈ ಸ್ತುತಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
This is not a work of Shankaracharya. It was composed by Goswami Tulasidas in the sixteenth century. His Ramacharitamanasa is a poem in Awadhi, but in the Uttarakanda, within the story of Kakabhushundi (after doha 107 in the Gita Press numbering), this hymn appears in Sanskrit.
ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಭುಶುಂಡಿ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ಶಿವನ ಗುಡಿಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಶಿವನು ಅವನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು. ಆಗ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಆ ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಹಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು, ಶಿವನು ಶಾಪವನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸಿದನು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಪ್ರೇಣ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ) ಎಂಬ ಮಾತು ಈ ಗುರುವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The story runs like this. In a former birth Bhushundi was a devotee of Shiva in Ujjain. When he insulted his own guru inside Shiva’s temple, Shiva cursed him. The gentle guru then sang this Rudrashtakam on behalf of his pupil and calmed Shiva, and Shiva softened the curse, so the story tells. The word viprena, by a brahmin, in the closing verse refers to this guru.
ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿಗೆ ಎರಡು ಪಾಠಗಳಿವೆ. ಹಲವು ಸ್ತೋತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೋ ಪಾಹಿ ಶಾಪಾನ್ನಮಾಮೀಶ ಶಂಭೋ (ಶಾಪದಿಂದ ಕಾಪಾಡು, ನಿನಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ) ಎಂದಿದೆ, ಇದು ಕಥೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ನಾವು ಗೀತಾ ಪ್ರೆಸ್ ಮಾನಸದ ಪಾಠವಾದ ಪ್ರಭೋ ಪಾಹಿ ಆಪನ್ನಮಾಮೀಶ ಶಂಭೋ (ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು) ಎಂಬುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The last line of verse 8 has two readings. Many stotra collections have prabho pāhi śāpān namāmīśa śambho, protect me from the curse, I bow to you, which fits the story well. We print the Gita Press Manas reading prabho pāhi āpannamāmīśa śambho, protect me, who am in distress. The meaning above gives both.
ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೂಲದ ತ್ರಯೀಶೂಲ ಎಂಬುದರ ಬದಲು ಮಾನಸದ ತ್ರಯಃಶೂಲನಿರ್ಮೂಲನಂ (ಮೂರು ಬಗೆಯ ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವವನು) ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಚಾರುಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ರೂಪಗಳು ತುಲಸೀದಾಸರ ಸ್ವಂತ ಸಡಿಲ ಶೈಲಿ, ಅವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಹರತುಷ್ಟಯೇ ಎಂಬುದು ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಹರತೋಷಯೇ ಎಂದಿದೆ, ಅರ್ಥ ಒಂದೇ.
In verse 5 we print the Manas reading trayaḥśūlanirmūlanam, uprooter of the three kinds of pain, in place of trayīśūla in our source. The form cārugaṅgā in verse 3 and the nominatives in verse 6 are Tulasidas’s own free usage, and we keep them. The closing verse has haratuṣṭaye, where the Manas has haratoṣaye, with the same sense.
ಇದರ ಛಂದಸ್ಸು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ, ಹಾವಿನ ಚಲನೆಯಂತೆ ಹರಿಯುವ ಲಯ. ಮಾನಸದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
The metre is bhujangaprayata, a rhythm that moves like a gliding serpent. Through the Manas it is hugely popular in North India, and many recite it on Mondays and in the month of Shravana.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದವನು ತನಗಾಗಿ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ, ತನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿದನು. ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೊಠಡಿಯ ಹೊರಗೆ ಕಾದು ನಿಂತ ಹೆತ್ತವರಲ್ಲೂ ಇದೇ ಭಾವವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಒಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯದು, ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೂ ಆಗದು. ಆದರೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದು, ಬೇಡುವುದು ಕೂಡ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ.
The one who sang this hymn did not ask for himself. He asked on behalf of the pupil who had insulted him. We see the same feeling in parents waiting outside an examination hall. They cannot know what is happening inside, and they cannot help. Yet waiting and praying for another person’s good is itself a form of love.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ