ಸುಭಾಷಿತೇನ ಗೀತೇನ: ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಕರಗದ ಮನಸ್ಸು ಯೋಗಿಯದೋ ಪಶುವಿನದೋ

ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು, ಇಂಪಾದ ಹಾಡು, ಚೆಲುವಿನ ನೋಟ. ಇವು ಯಾವುದೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನಿರಬಹುದು?

ಈ ಸುಭಾಷಿತ ಎರಡೇ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಏನನ್ನೂ ಅರಿಯದ ಪಶುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸುಭಾಷಿತಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 2 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Fine Sayings, verse 2

ವಿಷಯ: ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸು · A mind that responds to beauty

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸುಭಾಷಿತೇನ ಗೀತೇನ ಯುವತೀನಾಂ ಚ ಲೀಲಯಾ ।
ಮನೋ ನ ಭಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಸ ಯೋಗೀ ಹ್ಯಥವಾ ಪಶುಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सुभाषितेन गीतेन युवतीनां च लीलया ।
मनो न भिद्यते यस्य स योगी ह्यथवा पशुः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

subhāṣitena gītena yuvatīnāṃ ca līlayā |
mano na bhidyate yasya sa yogī hyathavā paśuḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸುಭಾಷಿತೇನ (सुभाषितेन, subhāṣitena) = ಸುಭಾಷಿತದಿಂದ (by a fine saying)
ಗೀತೇನ (गीतेन, gītena) = ಹಾಡಿನಿಂದ (by a song)
ಯುವತೀನಾಮ್ (युवतीनाम्, yuvatīnām) = ತರುಣಿಯರ (of young women)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಲೀಲಯಾ (लीलया, līlayā) = ಲೀಲೆಯಿಂದ, ಆಟದ ಚೆಲುವಿನಿಂದ (by the playful grace)
ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸು (the mind)
ನ ಭಿದ್ಯತೇ (न भिद्यते, na bhidyate) = ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ (is not moved, literally not split open)
ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರ (whose)
ಸಃ (सः, saḥ) = ಅವನು (he)
ಯೋಗೀ (योगी, yogī) = ಯೋಗಿ (a yogi)
ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜಕ್ಕೂ (surely)
ಅಥವಾ (अथवा, athavā) = ಇಲ್ಲವೇ (or else)
ಪಶುಃ (पशुः, paśuḥ) = ಪಶು (a beast)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸುಭಾಷಿತದಿಂದಾಗಲೀ, ಹಾಡಿನಿಂದಾಗಲೀ, ತರುಣಿಯರ ಲೀಲೆಯಿಂದಾಗಲೀ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಕರಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಯೋಗಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪಶು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

He whose mind is not moved by a fine saying, by a song, or by the playful grace of young women, is surely either a yogi or a beast.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಭಿದ್ಯತೇ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ ಸೀಳಿಹೋಗುವುದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ ಒಡೆದು ಒಳಹೊಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.

The verb bhidyate literally means to be split open. It carries the picture of beauty breaking into a hard mind.

ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಪಶು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬನು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಮೀರಿದವನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅದರ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು.

From outside the yogi and the beast look alike. Neither responds. But one has understood the pull and gone beyond it, while the other has no awareness of it at all. That difference is the wit of the verse.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಏನನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಕೇಳಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಪಂದಿಸದ ಸ್ಥಿತಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೈರಾಗ್ಯದ ಬದಲು ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಡು, ಮಾತು, ಒಡನಾಟ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೆ ವೈದ್ಯರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

A mind that no longer responds to anything can sometimes be a sign of depression rather than detachment. If songs, words and company that once gave joy have felt like nothing for more than two weeks, it is worth talking to a doctor.

ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡು, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುವಷ್ಟು ಬಿಡುವು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹ ಮನಸ್ಸಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಭಾಗ.

Keeping enough room in the day for one song or one good line to touch the mind is also part of mental health.