ಹರ್ತುರ್ನ ಗೋಚರಂ ಯಾತಿ: ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ ಹಿಗ್ಗುವ ಸಂಪತ್ತು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕ ಸರಳ. ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಕದ್ದಷ್ಟು ಕರಗುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯೆಯ ಲೆಕ್ಕ ತಿರುವುಮುರುವು. ಆ ತಿರುವನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 4 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Learning, verse 4

ವಿಷಯ: ಹಂಚಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುವ ವಿದ್ಯೆ · Learning that grows the more it is shared

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಹರ್ತುರ್ನ ಗೋಚರಂ ಯಾತಿ ದತ್ತಾ ಭವತಿ ವಿಸ್ತೃತಾ ।
ಕಲ್ಪಾನ್ತೇಽಪಿ ನ ಯಾ ನಶ್ಯೇತ್ಕಿಮನ್ಯದ್ವಿದ್ಯಯಾ ಸಮಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

हर्तुर्न गोचरं याति दत्ता भवति विस्तृता ।
कल्पान्तेऽपि न या नश्येत्किमन्यद्विद्यया समम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

harturna gocaraṃ yāti dattā bhavati vistṛtā |
kalpānte’pi na yā naśyetkimanyadvidyayā samam ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಹರ್ತುಃ (हर्तुः, hartuḥ) = ಕದಿಯುವವನ (of the one who would steal)
ನ ಗೋಚರಮ್ ಯಾತಿ (न गोचरम् याति, na gocaram yāti) = ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ (does not come within his range)
ದತ್ತಾ (दत्ता, dattā) = ಕೊಟ್ಟಾಗ (when given)
ಭವತಿ ವಿಸ್ತೃತಾ (भवति विस्तृता, bhavati vistṛtā) = ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (becomes wider)
ಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ಅಪಿ (कल्पान्ते अपि, kalpānte api) = ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೂ (even at the end of an aeon)
ನ ಯಾ ನಶ್ಯೇತ್ (न या नश्येत्, na yā naśyet) = ಯಾವುದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ (which would not perish)
ಕಿಮ್ ಅನ್ಯತ್ (किम् अन्यत्, kim anyat) = ಬೇರೆ ಏನು ತಾನೇ (what else)
ವಿದ್ಯಯಾ ಸಮಮ್ (विद्यया समम्, vidyayā samam) = ವಿದ್ಯೆಗೆ ಸಮ (is equal to learning)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕದಿಯುವವನ ಕೈಗೆ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾದದ್ದು ಬೇರೆ ಯಾವುದು ತಾನೇ ಇದೆ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

It never comes within a thief’s reach. Given away, it only spreads further. It does not perish even at the end of an aeon. What else, then, is equal to learning?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಗೋಚರ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಗೋವು ಮೇಯುವ ನೆಲ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯಿತು. ಕಳ್ಳನ ಮೇಯುವ ನೆಲದೊಳಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

The word gocara first meant the ground where cattle graze, and from there came to mean the range of what can be seen or seized. The picture here is that learning never enters the thief’s grazing ground.

ಕಲ್ಪ ಎಂದರೆ ಪುರಾಣಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಒಂದು ಇಡೀ ಚಕ್ರ. ಕಲ್ಪಾಂತ ಎಂದರೆ ಆ ಚಕ್ರದ ಕೊನೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಕರಗುವ ಹೊತ್ತು. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಉಳಿಯುವುದು ಎಂಬುದು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಹೊಗಳಿಕೆ.

A kalpa is one full cycle of creation in puranic reckoning, and kalpanta is its end, when everything dissolves. To survive even that is the highest possible praise.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವಾಗ ಅದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಠ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯ ಓದಿದ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಂಗತಿ.

What we teach to someone else becomes firmer in us. Anyone who has taught knows that a topic taught stays in memory better than a topic merely read.

ತಿಳಿದದ್ದನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಯುವುದು ಸುರಕ್ಷೆ ಅಲ್ಲ. ಹಂಚದೆ ಉಳಿದ ತಿಳಿವು ಒಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೇ ಮುಗಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

Guarding what one knows is not safety. Knowledge that is never shared ends with the person who held it.