ಸಂಯೋಜಯತಿ ವಿದ್ಯೈವ: ತಗ್ಗಿ ಹರಿದ ನದಿ ಕಡಲನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ

ನದಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಳಕ್ಕೇ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಸೇರುವುದು ಯಾರೂ ಮೀರಲಾಗದ ಕಡಲನ್ನು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿದ್ಯೆಗೆ ತಂದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯೆಯೂ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವನನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 6 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Learning, verse 6

ವಿಷಯ: ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ · The difference between learning and luck

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂಯೋಜಯತಿ ವಿದ್ಯೈವ ನೀಚಗಾಪಿ ನರಂ ಸರಿತ್ ।
ಸಮುದ್ರಮಿವ ದುರ್ಧರ್ಷಂ ನೃಪ ಭಾಗ್ಯಮತಃ ಪರಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

संयोजयति विद्यैव नीचगापि नरं सरित् ।
समुद्रमिव दुर्धर्षं नृप भाग्यमतः परम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

saṃyojayati vidyaiva nīcagāpi naraṃ sarit |
samudramiva durdharṣaṃ nṛpa bhāgyamataḥ param ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಂಯೋಜಯತಿ (संयोजयति, saṃyojayati) = ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ (joins, brings together)
ವಿದ್ಯಾ ಏವ (विद्या एव, vidyā eva) = ವಿದ್ಯೆಯೇ (learning alone)
ನೀಚಗಾ ಅಪಿ (नीचगा अपि, nīcagā api) = ತಗ್ಗಿಗೆ ಹೋಗುವುದಾದರೂ (though it goes low)
ನರಮ್ (नरम्, naram) = ಮನುಷ್ಯನನ್ನು (the man)
ಸರಿತ್ (सरित्, sarit) = ನದಿ (a river)
ಸಮುದ್ರಮ್ ಇವ (समुद्रम् इव, samudram iva) = ಕಡಲನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ (as it joins the sea)
ದುರ್ಧರ್ಷಮ್ (दुर्धर्षम्, durdharṣam) = ಯಾರೂ ಮೀರಲಾಗದ್ದನ್ನು (the unassailable)
ನೃಪ (नृप, nṛpa) = ಎಲೈ ರಾಜನೇ (O king)
ಭಾಗ್ಯಮತಃ ಪರಮ್ (भाग्यमतः परम्, bhāgyamataḥ param) = ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನದು (greater than fortune)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ತಗ್ಗಿನತ್ತ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಕೂಡ ಯಾರೂ ಮೀರಲಾಗದ ಕಡಲನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ, ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವನನ್ನೂ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಅದು ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

As a river, though it runs ever downward, still joins the unassailable sea, so learning alone joins even a man of low station to greatness. O king, that is higher than fortune.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ನೀಚಗಾ ಎಂಬ ಪದ ಎರಡು ಕಡೆಗೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನದಿಗೆ ಅದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ವಿದ್ಯೆಗೆ ಅದು ತಗ್ಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಟ.

The word nīcagā works on both sides. Of a river it means flowing downward. Of learning it means going to one of low station. One word holding two pictures is a favourite game of Sanskrit poets.

ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ನೃಪ ಎಂಬ ಪದ ಅನುಸ್ವಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಅದು ಸಂಬೋಧನೆ, ರಾಜನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು.

In the printed text nṛpa stands without an anusvara, that is, as a vocative addressed to a king.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹುಟ್ಟಿದ ಮನೆ, ಊರು, ಸ್ಥಿತಿ ಯಾವುದೂ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕಲಿಯುವುದು ಮಾತ್ರ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮೇಲೆ ಇಡುವುದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ.

The house, the town and the circumstances we are born into are not in our hands. Learning, to a large extent, is. That is why the verse places learning above fortune.

ನದಿ ಕಡಲನ್ನು ಸೇರುವುದು ಒಂದೇ ನೆಗೆತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಬಹಳ ದೂರ, ಬಹಳ ಕಾಲ ಹರಿದ ಮೇಲೆ. ಕಲಿಕೆಯ ಫಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.

A river does not reach the sea in one leap. It comes after a long way and a long time. The fruit of learning arrives just as slowly.