ಮೂರ್ಖೋಽಪಿ ಮೂರ್ಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ: ತನ್ನಂಥವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ತಂಪು

ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನರ ಎದುರು ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ತನ್ನಂಥವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಚಂದನಕ್ಕಿಂತ ತಂಪು. ತನಗಿಂತ ತಿಳಿದವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸಿಟ್ಟು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 6 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 6

ವಿಷಯ: ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟುವ ಜಾಗ · Where envy takes root

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮೂರ್ಖೋಽಪಿ ಮೂರ್ಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಚನ್ದನಾದಪಿ ಶೀತಲಃ ।
ಯದಿ ಪಶ್ಯತಿ ವಿದ್ವಾಂಸಂ ಮನ್ಯತೇ ಪಿತೃಘಾತಕಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मूर्खोऽपि मूर्खं दृष्ट्वा च चन्दनादपि शीतलः ।
यदि पश्यति विद्वांसं मन्यते पितृघातकम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

mūrkho’pi mūrkhaṃ dṛṣṭvā ca candanādapi śītalaḥ |
yadi paśyati vidvāṃsaṃ manyate pitṛghātakam ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಮೂರ್ಖಃ ಅಪಿ (मूर्खः अपि, mūrkhaḥ api) = ಮೂರ್ಖನಾದರೂ (even a fool)
ಮೂರ್ಖಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ (मूर्खम् दृष्ट्वा च, mūrkham dṛṣṭvā ca) = ತನ್ನಂಥ ಮೂರ್ಖನನ್ನು ಕಂಡಾಗ (when he sees another fool)
ಚನ್ದನಾತ್ ಅಪಿ ಶೀತಲಃ (चन्दनात् अपि शीतलः, candanāt api śītalaḥ) = ಚಂದನಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಂಪು (is cooler than sandal paste)
ಯದಿ ಪಶ್ಯತಿ ವಿದ್ವಾಂಸಮ್ (यदि पश्यति विद्वांसम्, yadi paśyati vidvāṃsam) = ತಿಳಿದವನನ್ನು ಕಂಡರೆ (if he sees a learned man)
ಮನ್ಯತೇ ಪಿತೃಘಾತಕಮ್ (मन्यते पितृघातकम्, manyate pitṛghātakam) = ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ (he thinks him the slayer of his father)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮೂರ್ಖನೂ ತನ್ನಂಥ ಮೂರ್ಖನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಚಂದನಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಅವನು ತಿಳಿದವನನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದವನೆಂಬಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even a fool is cooler than sandal paste when he meets another fool. But let him see a learned man, and he looks on him as the slayer of his father.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪಿತೃಘಾತಕ ಎಂಬ ಪದ ಉಗ್ರವಾದದ್ದು. ಶತ್ರುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕವಿ ಅದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

The word pitrighataka is fierce. The poet chose it to name the most extreme form of enmity.

ಚಂದನ ತಂಪಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೋಲಿಕೆ. ತಂಪು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಅದರ ರಚನೆ.

Sandal paste is the standard image of coolness in Sanskrit. Setting coolness and fire at the two ends of one verse is its design.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 39. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 39. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟುವುದು ದೂರದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಹತ್ತಿರದವರ ಬಗ್ಗೆ. ತನಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಇರುವವನ ಮೇಲೆಯೇ ಅದು ಹೆಚ್ಚು.

Envy does not arise about those far away but about those nearby. It is strongest towards the one just a step ahead.

ತನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದವರ ಜೊತೆ ಇರುವುದು ಮೊದಲಿಗೆ ಇರಿಸುಮುರಿಸು. ಆ ಇರಿಸುಮುರಿಸನ್ನು ದಾಟಿದವನೇ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ.

Being among people who know more is uncomfortable at first. Only the one who crosses that discomfort learns.