ಮದೋಪಶಮನಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ: ಗೂಬೆಗೆ ಬೆಳಕೇ ಕುರುಡು

ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದು. ತಿಳಿದಷ್ಟೂ ತಿಳಿಯದ್ದು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ತಿರುವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಗೂಬೆಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 11 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 11

ವಿಷಯ: ವಿದ್ಯೆ ಅಹಂಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗುವುದು · When learning turns into pride

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮದೋಪಶಮನಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಖಲಾನಾಂ ಕುರುತೇ ಮದಮ್ ।
ಚಕ್ಷುಃಪ್ರಕಾಶಕಂ ತೇಜ ಉಲೂಕಾನಾಮಿವಾನ್ಧತಾಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मदोपशमनं शास्त्रं खलानां कुरुते मदम् ।
चक्षुःप्रकाशकं तेज उलूकानामिवान्धताम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

madopaśamanaṃ śāstraṃ khalānāṃ kurute madam |
cakṣuḥprakāśakaṃ teja ulūkānāmivāndhatām ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಮದೋಪಶಮನಮ್ (मदोपशमनम्, madopaśamanam) = ಮದವನ್ನು ಇಳಿಸುವಂಥದ್ದು (that which quiets pride)
ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ (शास्त्रम्, śāstram) = ಶಾಸ್ತ್ರ (learning, a science)
ಖಲಾನಾಮ್ (खलानाम्, khalānām) = ದುಷ್ಟರಿಗೆ (for the crooked)
ಕುರುತೇ ಮದಮ್ (कुरुते मदम्, kurute madam) = ಮದವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (produces pride instead)
ಚಕ್ಷುಃಪ್ರಕಾಶಕಮ್ ತೇಜಃ (चक्षुःप्रकाशकम् तेजः, cakṣuḥprakāśakam tejaḥ) = ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುವ ತೇಜಸ್ಸು (the light that gives sight to the eye)
ಉಲೂಕಾನಾಮ್ ಇವ (उलूकानाम् इव, ulūkānām iva) = ಗೂಬೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ (as for owls)
ಅನ್ಧತಾಮ್ (अन्धताम्, andhatām) = ಕುರುಡನ್ನು (blindness)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮದವನ್ನು ಇಳಿಸಬೇಕಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವೇ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಮದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುವ ತೇಜಸ್ಸು ಗೂಬೆಗಳಿಗೆ ಕುರುಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Learning, whose work is to quiet pride, produces pride in the crooked, as the light that gives the eye its sight produces blindness in owls.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮದ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅಹಂಕಾರ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ. ಆನೆಯ ಮದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಅದೇ ಪದಕ್ಕಿದೆ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅಳತೆ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬ ಭಾವ ಇದೆ.

The word mada means pride and also the ichor of an elephant. In both there is the sense of a state that has gone past measure.

ಗೂಬೆಯ ಹೋಲಿಕೆ ನ್ಯಾಯವಾದದ್ದು. ದೋಷ ಬೆಳಕಿನದಲ್ಲ, ಕಣ್ಣಿನದು. ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ದೂರುತ್ತಿಲ್ಲ.

The comparison with the owl is fair. The fault is not in the light but in the eye. The verse is not blaming learning.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 39. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 39. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಅಹಂಕಾರ ಹೆಚ್ಚು, ಬಹಳ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ವಿನಯ ಹೆಚ್ಚು. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು.

The one who knows a little is often proudest; the one who knows much is often humblest. This can be seen in every profession.

ತಿಳಿವು ಬೆಳೆದಂತೆ ವಿನಯವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೆ ಎಂದು ಆಗಾಗ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಉಪಯೋಗ.

It is worth checking now and then whether humility is growing along with knowledge. That is the use of this verse.