ಊರಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಬರುವವರು ಕೆಲವರೇ. ಅದೇ ಊರಿನ ಶ್ರೀಮಂತನ ಮನೆ ಮುಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಜನ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಆ ನೋವನ್ನು ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಕಹಿ ವ್ಯಂಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿ ಸಮಾಜವನ್ನೇ ಚುಚ್ಚುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ತಿರುವು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಧಿಗಸ್ತ್ವೇತಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಧಿಗಪಿ ಕವಿತಾಂ ಧಿಕ್ಸುಜನತಾಂ ವಯೋ ರೂಪಂ ಧಿಗ್ಧಿಗ್ಧಿಗಪಿ ಚ ಯಶೋ ನಿರ್ಧನವತಃ
ಅಸೌ ಜೀಯಾದೇಕಃ ಸಕಲಗುಣಹೀನೋಽಪಿ ಧನವಾನ್ಬಹಿರ್ಯಸ್ಯ ದ್ವಾರೇ ತೃಣಲವನಿಭಾಃ ಸಂತಿ ಗುಣಿನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
धिगस्त्वेतां विद्यां धिगपि कवितां धिक्सुजनतां वयो रूपं धिग्धिग्धिगपि च यशो निर्धनवतः
असौ जीयादेकः सकलगुणहीनोऽपि धनवान्बहिर्यस्य द्वारे तृणलवनिभाः सन्ति गुणिनः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dhigastvetāṃ vidyāṃ dhigapi kavitāṃ dhiksujanatāṃ vayo rūpaṃ dhigdhigdhigapi ca yaśo nirdhanavataḥ
asau jīyādekaḥ sakalaguṇahīno’pi dhanavānbahiryasya dvāre tṛṇalavanibhāḥ santi guṇinaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಧಿಗಸ್ತ್ವೇತಾಂ (धिगस्त्वेतां, dhigastvetāṃ) = ಧಿಕ್ಕಾರ ಇರಲಿ ಇದಕ್ಕೆ (ಧಿಕ್, ಅಸ್ತು, ಏತಾಂ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (fie upon this (split as dhik, astu, etam))
- ವಿದ್ಯಾಂ (विद्यां, vidyāṃ) = ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು (learning)
- ಧಿಗಪಿ (धिगपि, dhigapi) = ಧಿಕ್ಕಾರ ಕೂಡ (ಧಿಕ್, ಅಪಿ) (fie also (dhik, api))
- ಕವಿತಾಂ (कवितां, kavitāṃ) = ಕವಿತೆಯನ್ನು (poetry)
- ಧಿಕ್ಸುಜನತಾಂ (धिक्सुजनतां, dhiksujanatāṃ) = ಸಜ್ಜನಿಕೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ (ಧಿಕ್, ಸುಜನತಾಂ) (fie upon goodness of character (dhik, sujanatam))
- ವಯೋ (वयो, vayo) = ಯೌವನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು (youth)
- ರೂಪಂ (रूपं, rūpaṃ) = ರೂಪವನ್ನು (beauty)
- ಧಿಗ್ಧಿಗ್ಧಿಗಪಿ (धिग्धिग्धिगपि, dhigdhigdhigapi) = ಧಿಕ್ಕಾರ, ಧಿಕ್ಕಾರ, ಧಿಕ್ಕಾರ ಕೂಡ (fie, fie, fie again)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಯಶೋ (यशो, yaśo) = ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು (fame)
- ನಿರ್ಧನವತಃ (निर्धनवतः, nirdhanavataḥ) = ಹಣವಿಲ್ಲದವನ (of the man without money)
- ಅಸೌ (असौ, asau) = ಈ ಒಬ್ಬನು (this one)
- ಜೀಯಾದೇಕಃ (जीयादेकः, jīyādekaḥ) = ಬಾಳಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ ಒಬ್ಬನಿಗೇ (ಜೀಯಾತ್, ಏಕಃ) (long may he live, he alone (jiyat, ekah))
- ಸಕಲಗುಣಹೀನೋಽಪಿ (सकलगुणहीनोऽपि, sakalaguṇahīno’pi) = ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದವನಾದರೂ (ಸಕಲಗುಣಹೀನಃ, ಅಪಿ) (though devoid of every virtue (sakalagunahinah, api))
- ಧನವಾನ್ಬಹಿರ್ಯಸ್ಯ (धनवान्बहिर्यस्य, dhanavānbahiryasya) = ಹಣವಂತ, ಯಾರ ಹೊರಗೆ (ಧನವಾನ್, ಬಹಿಃ, ಯಸ್ಯ) (the rich man, outside whose (dhanavan, bahih, yasya))
- ದ್ವಾರೇ (द्वारे, dvāre) = ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ (at the door)
- ತೃಣಲವನಿಭಾಃ (तृणलवनिभाः, tṛṇalavanibhāḥ) = ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಗಳಂತೆ (like blades of grass)
- ಸಂತಿ (सन्ति, santi) = ಇದ್ದಾರೆ (stand)
- ಗುಣಿನಃ (गुणिनः, guṇinaḥ) = ಗುಣವಂತರು (the men of merit)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡವನ ಈ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಕವಿತೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಸಜ್ಜನಿಕೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ರೂಪಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಹಣವಿಲ್ಲದವನ ಕೀರ್ತಿಗಂತೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಯಾರ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ ಗುಣವಂತರು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೋ ಆ ಒಬ್ಬ ಧನಿಕನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದವನಾದರೂ ಬಾಳಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Fie upon this learning of the poor man, fie upon his poetry, fie upon his goodness, his youth and his looks. As for the fame of a man without money, fie, fie and fie again. Long live that one rich man, however empty of every virtue, at whose door the men of merit stand like blades of grass.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಪದ್ಯವಲ್ಲ. ಹೊಗಳುವಂತೆ ತೋರಿಸಿ ಕುಟುಕುವ ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿ. ಧಿಕ್ಕಾರ ಬಡವನಿಗಲ್ಲ, ಅವನ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಹುಟ್ಟು ಕಾರಣ.
This is not praise. It is irony that pretends to praise while it stings. The fie is really aimed at a world that gives no value to a poor man’s virtues.
ತೃಣಲವ ಎಂದರೆ ಹುಲ್ಲಿನ ತುಣುಕು. ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಷ್ಟು ಬೆಲೆಯವರಾಗಿ ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಹಣವಂತ ಒಳಗೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಕಹಿ ಅಡಗಿದೆ.
Trinalava means a scrap of grass. The learned stand outside, worth no more than straw, while the rich man sits within. The poet’s bitterness sits in that comparison.
ಧಿಕ್ ಎಂಬ ಪದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಬಾರಿ ಧಿಕ್ಕಾರ ಹೇಳಿದ್ದು ಕೀರ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಹಣವಿಲ್ಲದವನ ಹೆಸರು ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
The word dhik recurs. Only fame earns three of them. The feeling is that the name of a man without money rarely lives on in people’s talk.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ವೈದ್ಯ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಕನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವರ ಕಾರು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಅಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಂದೂ ಇದೆ. ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
Even today we tend to judge a capable doctor or teacher by the car and the building. The verse holds a mirror up to that habit.
ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಬಡತನವನ್ನು ಹಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲ. ನಾವು ಯಾರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಏಕೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ.
The poet is not asking us to despise poverty. The aim is to make us stop and ask whom we honour, and why.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ