ದಾನ ಕೊಡುವಾಗ ದರ್ಭೆ ಹಿಡಿದು ಕೈಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಬಿಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನೇಕರು ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಕಂಡರೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಮಾತು ಇದೆ ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಈ ಪದ್ಯ ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶ್ಲೇಷೆ ಕಟ್ಟಿ ದಾನದ ಒಳಗಿನ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅರ್ಥಿನೇ ನ ತೃಣವದ್ಧನಮಾತ್ರಂ ಕಿಂತು ಜೀವನಮಪಿ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಮ್
ಏವಮಾಹ ಕುಶವಜ್ಜಲದಾಯೀ ದ್ರವ್ಯದಾನವಿಧಿರುಕ್ತಿವಿದಗ್ಧಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अर्थिने न तृणवद्धनमात्रं किन्तु जीवनमपि प्रतिपाद्यम्
एवमाह कुशवज्जलदायी द्रव्यदानविधिरुक्तिविदग्धः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
arthine na tṛṇavaddhanamātraṃ kintu jīvanamapi pratipādyam
evamāha kuśavajjaladāyī dravyadānavidhiruktividagdhaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅರ್ಥಿನೇ (अर्थिने, arthine) = ಬೇಡುವವನಿಗೆ (to the petitioner)
- ನ (न, na) = ಬೇಡ, ಅಲ್ಲ (not)
- ತೃಣವದ್ಧನಮಾತ್ರಂ (तृणवद्धनमात्रं, tṛṇavaddhanamātraṃ) = ಹುಲ್ಲಿನಂಥ ಹಣ ಮಾತ್ರ (ತೃಣವತ್ + ಧನಮಾತ್ರಂ) (merely wealth, as light as grass (trinavat + dhanamatram))
- ಕಿಂತು (किन्तु, kintu) = ಆದರೆ (but)
- ಜೀವನಮಪಿ (जीवनमपि, jīvanamapi) = ಜೀವನವನ್ನೂ (ಜೀವನಂ + ಅಪಿ) (life as well (jivanam + api))
- ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಮ್ (प्रतिपाद्यम्, pratipādyam) = ಕೊಡತಕ್ಕದ್ದು (is to be given)
- ಏವಮಾಹ (एवमाह, evamāha) = ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ (ಏವಂ + ಆಹ) (says thus (evam + aha))
- ಕುಶವಜ್ಜಲದಾಯೀ (कुशवज्जलदायी, kuśavajjaladāyī) = ದರ್ಭೆಯಂತೆ ನೀರು ಕೊಡುವ (ಕುಶವತ್ + ಜಲದಾಯೀ) (the giver of water along with kusha (kushavat + jaladayi))
- ದ್ರವ್ಯದಾನವಿಧಿರುಕ್ತಿವಿದಗ್ಧಃ (द्रव्यदानविधिरुक्तिविदग्धः, dravyadānavidhiruktividagdhaḥ) = ದ್ರವ್ಯದಾನದ ವಿಧಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜಾಣ (ದ್ರವ್ಯದಾನವಿಧಿಃ + ಉಕ್ತಿವಿದಗ್ಧಃ) (the rite of giving property, clever in speech (dravyadanavidhih + uktividagdhah))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೇಡುವವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತಹ ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಲದು, ಜೀವನವನ್ನೂ ಕೊಡಬೇಕು. ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೊಡುವ ದ್ರವ್ಯದಾನದ ವಿಧಿ ಜಾಣ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
To the petitioner one should give not merely wealth as light as grass, but jivana as well, which means both life and water. So says, in clever words, the rite of giving property, in which water is given with kusha grass.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಜೀವನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಮತ್ತು ನೀರು ಎರಡೂ ಅರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ಲೇಷೆ ಅದೇ. ದರ್ಭೆಯಂತೆ ಹಗುರವಾದ ಹಣದ ಜೊತೆ ನೀರನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ಬದುಕನ್ನು ಕೊಡುವ ಸೂಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕವಿ.
In Sanskrit the word jivana means both life and water. That is the pun here. Water is given along with wealth as light as grass, and that, the poet says, is a sign of giving life.
ತೃಣ ಎಂದರೆ ಹುಲ್ಲು, ಕುಶ ಎಂದರೆ ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲು. ಹಣವನ್ನು ಹುಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದು ಕೊಡುವವನ ವಿನಯದ ಮಾತು ಇರಬಹುದು. ಈ ಆಚರಣೆಯ ವಿವರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ.
Trina means grass and kusha means the sacred kusha grass. Likening wealth to grass may be the giver’s modesty. The details of the rite vary somewhat between traditions.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 69. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 69. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಾಗ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ. ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧಿಯ ಚೀಟಿಯ ಜೊತೆ ಮಾತು, ಸಮಯ ಕೊಡುವುದೂ ವೈದ್ಯರ ದಾನವೇ.
When helping, it is easy to hand over money and be done. It is harder to ask what their life needs. Giving a patient words and time along with the prescription is also a doctor’s giving.
ಪದ್ಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ದಾನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನದು ಏನಾದರೂ ಸೇರಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
The verse is not literally asking for life to be given. It seems to us to express the feeling that something of ourselves should go into a gift.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ