ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದವನಿಗೆ ಬಾಯಾರಿದರೆ ಹತ್ತಿರದ ಮನೆಯ ಬಾವಿಯೇ ಗತಿ. ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿದ್ದರೂ ಕುಡಿಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಉದಾರರ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಾತಾ ನೀಚೋಽಪಿ ಸೇವ್ಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಿಷ್ಫಲೋ ನ ಮಹಾನಪಿ
ಜಲಾರ್ಥೀ ವಾರಿಧಿಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪಶ್ಯ ಕೂಪಂ ನಿಷೇವತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दाता नीचोऽपि सेव्यः स्यान्निष्फलो न महानपि
जलार्थी वारिधिं त्यक्त्वा पश्य कूपं निषेवते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dātā nīco’pi sevyaḥ syānniṣphalo na mahānapi
jalārthī vāridhiṃ tyaktvā paśya kūpaṃ niṣevate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾತಾ (दाता, dātā) = ದಾನಿ (the giver)
- ನೀಚೋಽಪಿ (नीचोऽपि, nīco’pi) = ಕೀಳು ಸ್ಥಾನದವನಾದರೂ (ನೀಚಃ ಅಪಿ) (though lowly)
- ಸೇವ್ಯಃ (सेव्यः, sevyaḥ) = ಆಶ್ರಯಿಸಲು ತಕ್ಕವನು (one to be resorted to)
- ಸ್ಯಾನ್ನಿಷ್ಫಲೋ (स्यान्निष्फलो, syānniṣphalo) = ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಫಲವಿಲ್ಲದವನು (ಸ್ಯಾತ್ ನಿಷ್ಫಲಃ) (he may be, the fruitless one)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಮಹಾನಪಿ (महानपि, mahānapi) = ದೊಡ್ಡವನಾದರೂ (ಮಹಾನ್ ಅಪಿ) (though great)
- ಜಲಾರ್ಥೀ (जलार्थी, jalārthī) = ನೀರು ಬೇಕಾದವನು (one in need of water)
- ವಾರಿಧಿಂ (वारिधिं, vāridhiṃ) = ಸಮುದ್ರವನ್ನು (the ocean)
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ (त्यक्त्वा, tyaktvā) = ಬಿಟ್ಟು (leaving)
- ಪಶ್ಯ (पश्य, paśya) = ನೋಡು (look)
- ಕೂಪಂ (कूपं, kūpaṃ) = ಬಾವಿಯನ್ನು (the well)
- ನಿಷೇವತೇ (निषेवते, niṣevate) = ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ (resorts to)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೊಡುವವನು ಕೀಳು ಸ್ಥಾನದವನಾದರೂ ಆಶ್ರಯಿಸಲು ತಕ್ಕವನು. ಕೊಡದವನು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡವನಾದರೂ ಹಾಗಲ್ಲ. ನೋಡು, ನೀರು ಬೇಕಾದವನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಾವಿಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A giver, though lowly, is worth resorting to. One who gives nothing is not, however great. Look, a man who needs water leaves the ocean and goes to the well.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡವನಾದರೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಡದವನು, ಬಾವಿ ಎಂದರೆ ಸಣ್ಣವನಾದರೂ ಕೊಡುವವನು. ಇದು ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ಲೋಕವೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
Here the ocean is the great man who gives nothing and the well the small man who gives. It speaks by comparison and example. It is not anyokti, since the verse states the meaning plainly in its first line.
ನೀಚ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೀಳು ಸ್ಥಾನದವನು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಪದಕ್ಕೆ ದುಷ್ಟ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಬರಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ದೊಡ್ಡವನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಥವೇ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
We have read nica here as lowly in station. The word can also mean wicked, but since it is set against the great man, the sense of station seems the better fit.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರಿನವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ನಿಂತು ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹಿರಿಯ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ.
This is plain in teaching. Well-known names sometimes avoid it for want of time. A senior resident who stops for ten minutes to explain a case is more useful to those learning.
ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಥಾನ ದೊಡ್ಡದಾದವರನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೊಡುವ ಮನಸ್ಸಿರುವವರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೋಗಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
The verse is not scorning those of high station. It says only that we should seek out those with a mind to give.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ