ಶಾಲೆಗೆ ದೇಣಿಗೆ ಕೇಳಿ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯವರಲ್ಲ. ಕೆಲವರ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯಿತು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅದು ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಇದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಎರಡು ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾಮಂ ವಾಚಃ ಕತಿಚಿದಫಲಾಃ ಸಂತು ಲೋಕೇ ಕವೀನಾಂ ಸಂತ್ಯೇವಾನ್ಯಾ ಮಧುರಿಪುಕಥಾಃ ಸಂಸ್ತವಾತ್ಕಾಮದೋಗ್ಧ್ರ್ಯಃ
ವಿತ್ತಂ ಕಾಮಂ ಭವತು ವಿಫಲಂ ದತ್ತಮಶ್ರೋತ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ ಪಾತ್ರೇ ದತ್ತೈರ್ಭವತಿ ಹಿ ಧನೈರ್ಧನ್ಯತಾ ಭೂರಿದಾತುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कामं वाचः कतिचिदफलाः सन्तु लोके कवीनां सन्त्येवान्या मधुरिपुकथाः संस्तवात्कामदोग्ध्र्यः
वित्तं कामं भवतु विफलं दत्तमश्रोत्रियेभ्यः पात्रे दत्तैर्भवति हि धनैर्धन्यता भूरिदातुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kāmaṃ vācaḥ katicidaphalāḥ santu loke kavīnāṃ santyevānyā madhuripukathāḥ saṃstavātkāmadogdhryaḥ
vittaṃ kāmaṃ bhavatu viphalaṃ dattamaśrotriyebhyaḥ pātre dattairbhavati hi dhanairdhanyatā bhūridātuḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಾಮಂ (कामं, kāmaṃ) = ಹೌದು, ಒಪ್ಪೋಣ (granted)
- ವಾಚಃ (वाचः, vācaḥ) = ಮಾತುಗಳು (words)
- ಕತಿಚಿದಫಲಾಃ (कतिचिदफलाः, katicidaphalāḥ) = ಕೆಲವು ಫಲವಿಲ್ಲದವು (ಕತಿಚಿತ್ + ಅಫಲಾಃ) (some without fruit (katicit + aphalah))
- ಸಂತು (सन्तु, santu) = ಇರಲಿ (let them be)
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ಕವೀನಾಂ (कवीनां, kavīnāṃ) = ಕವಿಗಳ (of poets)
- ಸಂತ್ಯೇವಾನ್ಯಾಃ (सन्त्येवान्याः, santyevānyāḥ) = ಇವೆಯಲ್ಲವೇ ಬೇರೆ (ಸಂತಿ + ಏವ + ಅನ್ಯಾಃ) (there are indeed others (santi + eva + anyah))
- ಮಧುರಿಪುಕಥಾಃ (मधुरिपुकथाः, madhuripukathāḥ) = ಮಧುವೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಶತ್ರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಥೆಗಳು (tales of the foe of Madhu, Vishnu)
- ಸಂಸ್ತವಾತ್ಕಾಮದೋಗ್ಧ್ರ್ಯಃ (संस्तवात्कामदोग्ध्र्यः, saṃstavātkāmadogdhryaḥ) = ಸ್ತುತಿಸುವುದರಿಂದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಡುವ ಕಾಮಧೇನುಗಳು (ಸಂಸ್ತವಾತ್ + ಕಾಮದೋಗ್ಧ್ರ್ಯಃ) (wish-yielding cows through praise (samstavat + kamadogdhryah))
- ವಿತ್ತಂ (वित्तं, vittaṃ) = ಧನ (wealth)
- ಕಾಮಂ (कामं, kāmaṃ) = ಹೌದು, ಒಪ್ಪೋಣ (granted)
- ಭವತು (भवतु, bhavatu) = ಆಗಲಿ (let it be)
- ವಿಫಲಂ (विफलं, viphalaṃ) = ವ್ಯರ್ಥ (fruitless)
- ದತ್ತಮಶ್ರೋತ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ (दत्तमश्रोत्रियेभ्यः, dattamaśrotriyebhyaḥ) = ಶ್ರೋತ್ರಿಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು (ದತ್ತಮ್ + ಅಶ್ರೋತ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ) (given to those who are not learned in the Veda (dattam + asrotriyebhyah))
- ಪಾತ್ರೇ (पात्रे, pātre) = ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (to a worthy recipient)
- ದತ್ತೈರ್ಭವತಿ (दत्तैर्भवति, dattairbhavati) = ಕೊಟ್ಟ ಧನಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ (ದತ್ತೈಃ + ಭವತಿ) (by what is given, there comes (dattaih + bhavati))
- ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಧನೈರ್ಧನ್ಯತಾ (धनैर्धन्यता, dhanairdhanyatā) = ಧನಗಳಿಂದ ಧನ್ಯತೆ (ಧನೈಃ + ಧನ್ಯತಾ) (by wealth, blessedness (dhanaih + dhanyata))
- ಭೂರಿದಾತುಃ (भूरिदातुः, bhūridātuḥ) = ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುವವನ (of the liberal giver)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲದವಾಗಿರಲಿ, ಸ್ತುತಿಸಿದರೆ ಬಯಕೆ ತೀರಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬೇರೆ ಕಥೆಗಳು ಇವೆಯಲ್ಲವೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೋತ್ರಿಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಧನ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೂ ಆಗಲಿ. ಆದರೆ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಧನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುವವನಿಗೆ ಧನ್ಯತೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Granted, some words of poets in the world may bear no fruit. There are other tales of Vishnu, which grant wishes when praised. Granted too, wealth given to those who are not learned in the Veda may be fruitless. But from wealth given to a worthy recipient, the liberal giver is blessed.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಮಂ ಎಂದರೆ ಸರಿ, ಒಪ್ಪೋಣ ಎಂಬ ಸಡಿಲ. ಕವಿ ಮೊದಲು ಎದುರಾಳಿಯ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಂತರ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ ಸಾಲು ಹೋಲಿಕೆ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ನಿಜವಾದ ವಿಷಯ.
Kamam means granted, a courteous concession. The poet first concedes the opponent’s point and then makes his own. The first line is the comparison and the second is the matter itself.
ಅಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಎಂದರೆ ವೇದ ಕಲಿಯದವನು ಎಂಬುದು ಪದದ ಅರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಯೋಗ್ಯರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಓದುಗನದ್ದೇ.
Asrotriya literally means one not learned in the Veda. Here it seems to stand for a recipient who is not fit. Deciding who is fit is left to the reader.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 69. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 69. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರೆ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
There is no harm in asking where a gift will go. The verse says the giver is more fulfilled when it reaches the right work.
ಆದರೆ ಯೋಗ್ಯರು ಯಾರು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆ ನೀಡದೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೊಡುವ ಮುನ್ನ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸುವುದು ಈ ಪದ್ಯದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
Deciding who is worthy is not easy. Without giving any financial advice, a moment of thought before giving fits the spirit of this verse.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ