ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆಸೆದು ಅದು ಉರುಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತ. ಬೆಟ್ಟ ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ, ಕಲ್ಲು ಮಾತ್ರ ಮರಳಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ವಿಧಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಬಹಳ ಉದ್ದನೆಯ ಪದ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಿರಮ ವಿರಸಾಯಾಸಾದಸ್ಮಾದ್ದುರಧ್ಯವಸಾಯತೋ ವಿಪದಿ ಮಹತಾಂ ಧೈರ್ಯಧ್ವಂಸಂ ಯದೀಕ್ಷಿತುಮೀಹಸೇ
ಅಯಿ ಜಡ ವಿಧೇ ಕಲ್ಪಾಪಾಯವ್ಯಪೇತನಿಜಕ್ರಮಾಃ ಕುಲಶಿಖರಿಣಃ ಕ್ಷುದ್ರಾ ನೈತೇ ನ ವಾ ಜಲರಾಶಯಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
विरम विरसायासादस्माद्दुरध्यवसायतो विपदि महतां धैर्यध्वंसं यदीक्षितुमीहसे
अयि जड विधे कल्पापायव्यपेतनिजक्रमाः कुलशिखरिणः क्षुद्रा नैते न वा जलराशयः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
virama virasāyāsādasmādduradhyavasāyato vipadi mahatāṃ dhairyadhvaṃsaṃ yadīkṣitumīhase
ayi jaḍa vidhe kalpāpāyavyapetanijakramāḥ kulaśikhariṇaḥ kṣudrā naite na vā jalarāśayaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಿರಮ (विरम, virama) = ನಿಲ್ಲಿಸು (stop)
- ವಿರಸಾಯಾಸಾದಸ್ಮಾದ್ದುರಧ್ಯವಸಾಯತೋ (विरसायासादस्माद्दुरध्यवसायतो, virasāyāsādasmādduradhyavasāyato) = ರಸವಿಲ್ಲದ ಶ್ರಮದ ಈ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ (ವಿರಸ ಆಯಾಸಾತ್ ಅಸ್ಮಾತ್ ದುರಧ್ಯವಸಾಯತಃ) (from this joyless, wearisome, ill-judged effort (virasa ayasat asmat duradhyavasayatah))
- ವಿಪದಿ (विपदि, vipadi) = ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ (in calamity)
- ಮಹತಾಂ (महतां, mahatāṃ) = ದೊಡ್ಡವರ (of the great)
- ಧೈರ್ಯಧ್ವಂಸಂ (धैर्यध्वंसं, dhairyadhvaṃsaṃ) = ಧೈರ್ಯದ ನಾಶವನ್ನು (the ruin of fortitude)
- ಯದೀಕ್ಷಿತುಮೀಹಸೇ (यदीक्षितुमीहसे, yadīkṣitumīhase) = ನೋಡಲು ಬಯಸುವೆಯಾದರೆ (ಯತ್ ಈಕ್ಷಿತುಂ ಈಹಸೇ) (if you wish to see (yat ikshitum ihase))
- ಅಯಿ (अयि, ayi) = ಅಯ್ಯೋ, ಎಲೈ (O, hey)
- ಜಡ (जड, jaḍa) = ಜಡಬುದ್ಧಿಯೇ (dull one)
- ವಿಧೇ (विधे, vidhe) = ವಿಧಿಯೇ (Fate)
- ಕಲ್ಪಾಪಾಯವ್ಯಪೇತನಿಜಕ್ರಮಾಃ (कल्पापायव्यपेतनिजक्रमाः, kalpāpāyavyapetanijakramāḥ) = ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿಡುವವು (ಕಲ್ಪ ಅಪಾಯ ವ್ಯಪೇತ ನಿಜ ಕ್ರಮಾಃ) (those that leave their own order at the end of an age (kalpa apaya vyapeta nija kramah))
- ಕುಲಶಿಖರಿಣಃ (कुलशिखरिणः, kulaśikhariṇaḥ) = ಕುಲಪರ್ವತಗಳು (the great mountain ranges)
- ಕ್ಷುದ್ರಾ (क्षुद्रा, kṣudrā) = ಸಣ್ಣವು (petty)
- ನೈತೇ (नैते, naite) = ಇವು ಅಲ್ಲ (ನ ಏತೇ) (these are not (na ete))
- ನ ವಾ (न वा, na vā) = ಅಥವಾ ಅಲ್ಲ (nor)
- ಜಲರಾಶಯಃ (जलराशयः, jalarāśayaḥ) = ಸಮುದ್ರಗಳು (the oceans)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೊಡ್ಡವರ ಧೈರ್ಯ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ನೀನು ಬಯಸುವೆಯಾದರೆ ರಸವಿಲ್ಲದ ಶ್ರಮದ ಈ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸು. ಎಲೈ ಜಡಬುದ್ಧಿಯ ವಿಧಿಯೇ, ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮ ಬಿಡುವ ಕುಲಪರ್ವತಗಳು ಸಣ್ಣವಲ್ಲ, ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಅಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If you wish to see the fortitude of the great collapse in calamity, stop this joyless, wearisome and ill-judged effort. O dull Fate, the great mountain ranges, which leave their own order only at the end of an age, are not petty, nor are the oceans.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ವಿಧಿಗೇ ಹೇಳುವ ಮಾತು, ಅಂದರೆ ಸಂಬೋಧನೆಯ ಪದ್ಯ. ವಿಧಿಯನ್ನು ಜಡಬುದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವಿದೆ. ಧೀರರನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನ ಶ್ರಮವೇ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬುದು ಭಾವ.
This is a verse addressed directly to Fate. Calling Fate dull-witted carries a note of irony. The feeling is that the labour of one who tries to break the steadfast is itself wasted.
ಕುಲಶಿಖರಿ ಅಥವಾ ಕುಲಪರ್ವತ ಎಂದರೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು. ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಎರಡೂ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಹಳೆಯ ಸಂಕೇತಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವರನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
Kulashikhari or kulaparvata means the chief mountain ranges named in the Puranas. Mountain and ocean are both old symbols of steadiness, and the great are compared to them here.
ಕಲ್ಪಾಪಾಯವ್ಯಪೇತನಿಜಕ್ರಮಾಃ ಎಂಬ ಸಮಾಸವನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿ ಓದಬಹುದು. ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ, ಆದರೆ ಪದ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಭಾವ ಎರಡೂ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ತಪ್ಪಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The compound kalpapaya-vyapeta-nija-kramah can be read in two ways. We have taken it to mean that they leave their own order only at the end of an age. This is somewhat uncertain, though the overall feeling of the verse is the same either way. The digital text had one wrong letter, which we corrected from the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮನೋಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲ್ಲ, ಒಳಗಿನ ಆಧಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
Faced with a hard test, some collapse and some grow firm. One may say that strength of mind is decided less by the size of the outside pressure than by the support within.
ಆದರೆ ಪದ್ಯ ಒಂದು ಆದರ್ಶವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತದೆ. ಬಳಲಿದವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ದೂಷಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನೂ ಧೈರ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
But the verse sings an ideal. A person who is worn out need not blame himself. It is good to count rest as part of courage too.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ