ಅನಂತೋದ್ಭೂತಭೂತೌಘ: ಶಸ್ತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಿಪುಣರು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ

ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಜಾಣತನದಿಂದ ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಯದ ಮಾತುಗಾರ ಮರೆಮಾಚುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಜೀವರಾಶಿಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ. ಮಾತು ಯಾರದು ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವೀರಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 3 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of the Brave, verse 3

ವಿಷಯ: ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಮ್ಮೆ · Pride in both arms and learning

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅನಂತೋದ್ಭೂತಭೂತೌಘಸಂಕುಲೇ ಭೂತಲೇಽಖಿಲೇ
ಶಸ್ತ್ರೇ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ತ್ರಿಚತುರಾಶ್ಚತುರಾ ಯದಿ ಮಾದೃಶಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अनन्तोद्भूतभूतौघसंकुले भूतलेऽखिले
शस्त्रे शास्त्रे त्रिचतुराश्चतुरा यदि मादृशाः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

anantodbhūtabhūtaughasaṃkule bhūtale’khile
śastre śāstre tricaturāścaturā yadi mādṛśāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅನಂತೋದ್ಭೂತಭೂತೌಘಸಂಕುಲೇ (अनन्तोद्भूतभूतौघसंकुले, anantodbhūtabhūtaughasaṃkule) = ಅಪಾರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ (ಅನಂತ ಉದ್ಭೂತ ಭೂತ ಓಘ ಸಂಕುಲೇ) (crowded with hosts of beings born without end (ananta udbhuta bhuta ogha sankule))
ಭೂತಲೇಽಖಿಲೇ (भूतलेऽखिले, bhūtale’khile) = ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (ಭೂತಲೇ ಅಖಿಲೇ) (on the whole earth (bhutale akhile))
ಶಸ್ತ್ರೇ (शस्त्रे, śastre) = ಶಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ (in weapons)
ಶಾಸ್ತ್ರೇ (शास्त्रे, śāstre) = ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ (in the sciences and scriptures)
ತ್ರಿಚತುರಾಃ (त्रिचतुराः, tricaturāḥ) = ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ (three or four)
ಚತುರಾ (चतुरा, caturā) = ನಿಪುಣರು (the skilled)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ಮಾದೃಶಾಃ (मादृशाः, mādṛśāḥ) = ನನ್ನಂತಹವರು (those like me)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಪಾರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿಪುಣರಾದ ನನ್ನಂತಹವರು ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

On this whole earth, crowded with hosts of beings born without end, if there are any who are skilled in both weapons and learning as I am, they are three or four.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಒಂದು ಸ್ವರದ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ. ಶಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಆಯುಧ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನಗ್ರಂಥ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಧ್ವನಿಯ ಆಟ ಕೂಡ.

The words shastra (weapon) and shaastra (a body of learning) differ only in the length of one vowel. Setting them side by side in one line is also a play on sound.

ಇಲ್ಲಿ ಯದಿ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ. ಅಷ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಂಕೋಚದ ಎಳೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶವೋ ಅಥವಾ ಛಂದಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಬಂದ ಪದವೋ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

Here yadi means if. One may ask whether even this proud speech carries a thread of hesitancy. Whether this is the poet’s intention or only a word that came for the metre, we are not certain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕು. ಕೇಳುವವರು ಸಾಕ್ಷಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವಾಸ ಬರುವುದು ಮಾತಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲಸದಿಂದ.

Speaking of oneself like this comes at a price, since listeners ask for proof. Trust comes from work, not from words.

ಕೈ ಮತ್ತು ತಲೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿ ಅಪರೂಪ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಜೋಡಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಚಳಕ.

Skill in both hand and head is rare. In surgical training one sees this same pair, book knowledge and manual skill.