ಒಂದು ಊರಿನ ಶಾಲೆಗೆ ಉತ್ಸಾಹಿ ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರು ಬಂದರೆ ಇಡೀ ಊರಿನ ವಾತಾವರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಹಲವರು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಒಬ್ಬರೇ ಸಾಕು ಎನಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ.
ವೀರಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಪದ್ಯ ಇದೇ ಭಾವವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕೇನಾಪಿ ಹಿ ಶೂರೇಣ ಪದಾಕ್ರಾಂತಂ ಮಹೀತಲಮ್
ಕ್ರಿಯತೇ ಭಾಸ್ಕರೇಣೇವ ಸ್ಫಾರಸ್ಫುರಿತತೇಜಸಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
एकेनापि हि शूरेण पदाक्रान्तं महीतलम्
क्रियते भास्करेणेव स्फारस्फुरिततेजसा
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ekenāpi hi śūreṇa padākrāntaṃ mahītalam
kriyate bhāskareṇeva sphārasphuritatejasā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಕೇನ (एकेन, ekena) = ಒಬ್ಬನಿಂದ (by one)
- ಅಪಿ (अपि, api) = ಕೂಡ (even)
- ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಶೂರೇಣ (शूरेण, śūreṇa) = ಶೂರನಿಂದ (by a hero)
- ಪದಾಕ್ರಾಂತಂ (पदाक्रान्तं, padākrāntaṃ) = ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ (overrun by the foot)
- ಮಹೀತಲಮ್ (महीतलम्, mahītalam) = ಭೂಮಂಡಲ (the surface of the earth)
- ಕ್ರಿಯತೇ (क्रियते, kriyate) = ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ (is made)
- ಭಾಸ್ಕರೇಣೇವ (भास्करेणेव, bhāskareṇeva) = ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ (ಭಾಸ್ಕರೇಣ ಇವ) (as by the sun (bhaskarena iva))
- ಸ್ಫಾರಸ್ಫುರಿತತೇಜಸಾ (स्फारस्फुरिततेजसा, sphārasphuritatejasā) = ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮಿಂಚುವ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನಿಂದ (one of widely flashing brilliance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಬ್ಬನೇ ಶೂರ ಕೂಡ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮಿಂಚುವ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಸೂರ್ಯ ಒಬ್ಬನೇ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even a single hero can overrun the whole surface of the earth, just as the single sun, of widely flashing brilliance, covers all of it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಉಪಮೆ, ಅಂದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಲಂಕಾರ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೇ. ಒಬ್ಬನೇ ಶೂರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ, ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಉದಾಹರಣೆ ಅದನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
This is an upama, a figure of comparison. Both are single. A lone hero conquering the earth is plainly exaggeration, but the example of the sun makes it sound natural.
ಪದ ಎಂದರೆ ಹೆಜ್ಜೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಕ್ಕೂ ಪಾದ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಯೋಗ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಿರಣದಿಂದ ಆವರಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ.
Pada means a step. It is said that in Sanskrit the ray of the sun is also called pada. If so, overrunning by the foot and covering by a ray fit together in one word. This is our own conjecture.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ದಾದಿ ತನ್ನ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಇಡೀ ತಂಡದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದನ್ನು ಹಲವರು ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಪದ್ಯದ ಸೂರ್ಯ ಅಂತಹವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Many have seen a senior nurse change the atmosphere of a whole team on a ward through discipline and kindness. The sun of the verse recalls such people.
ಆದರೆ ಒಬ್ಬನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಾಗ ಅವನ ಹಿಂದಿರುವ ಜನರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಪದ್ಯ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ, ನಾವು ತಂಡವನ್ನೂ ನೆನೆಯೋಣ.
But in honouring one person’s courage we should not forget the labour of the people behind him. The verse praises one, and we may remember the team as well.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ