ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವವರು ಹಲವರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವವರು ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಅದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಬಹವಃ ಪಂಗವೋಽಪೀಹ ನರಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಧೀಯತೇ
ವಿರಲಾ ರಿಪುಖಡ್ಗಾಗ್ರಧಾರಾಪಾತಸಹಿಷ್ಣವಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
बहवः पङ्गवोऽपीह नराः शास्त्राण्यधीयते
विरला रिपुखड्गाग्रधारापातसहिष्णवः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
bahavaḥ paṅgavo’pīha narāḥ śāstrāṇyadhīyate
viralā ripukhaḍgāgradhārāpātasahiṣṇavaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಬಹವಃ (बहवः, bahavaḥ) = ಹಲವರು (many)
- ಪಂಗವೋಽಪೀಹ (पङ्गवोऽपीह, paṅgavo’pīha) = ಕುಂಟರೂ ಇಲ್ಲಿ (ಪಂಗವಃ ಅಪಿ ಇಹ) (even the lame, here (pangavah api iha))
- ನರಾಃ (नराः, narāḥ) = ಜನರು (men)
- ಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಧೀಯತೇ (शास्त्राण्यधीयते, śāstrāṇyadhīyate) = ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಅಧೀಯತೇ) (study the scriptures (shastrani adhiyate))
- ವಿರಲಾಃ (विरलाः, viralāḥ) = ಅಪರೂಪ (rare)
- ರಿಪುಖಡ್ಗಾಗ್ರಧಾರಾಪಾತಸಹಿಷ್ಣವಃ (रिपुखड्गाग्रधारापातसहिष्णवः, ripukhaḍgāgradhārāpātasahiṣṇavaḥ) = ಶತ್ರುವಿನ ಖಡ್ಗದ ತುದಿಯ ಅಲುಗು ಬೀಳುವುದನ್ನು ಸಹಿಸುವವರು (ರಿಪು ಖಡ್ಗ ಅಗ್ರ ಧಾರಾ ಪಾತ ಸಹಿಷ್ಣವಃ) (those who can bear the fall of the sharp edge of an enemy’s sword (ripu khadga agra dhara pata sahishnavah))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇಲ್ಲಿ ಕುಂಟರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶತ್ರುವಿನ ಖಡ್ಗದ ಅಲುಗು ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ಸಹಿಸುವವರು ವಿರಳ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Here many men, even lame ones, study the scriptures. But those who can bear the fall of an enemy’s sword edge on them are rare.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪಂಗು ಎಂದರೆ ಕುಂಟ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಾರದವನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೋರಾಡಲಾರದವರೂ ಓದಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದು ಭಾವ. ಇದು ಹಳೆಯ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಇಂದು ನಾವು ಅಂಗವಿಕಲರ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
Pangu means lame. The poet uses it as the example of one who cannot take the field, the feeling being that even those who cannot fight can study. This is an old manner of speaking and we would not speak of disabled people like this today.
ಧಾರಾಪಾತ ಎಂದರೆ ಅಲುಗು ಬೀಳುವುದು. ಪದ್ಯದ ಚುರುಕು ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿದೆ: ಓದುವುದು ಸುಲಭ, ಏಟು ಸಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಒಂದೇ ಉದ್ದ ಸಮಾಸ, ಅದನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ಖಡ್ಗ ಬೀಳುವ ಭಾರ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
Dharapata means the falling of the edge. The sting is in the pairing: reading is easy and bearing the blow is hard. The second line is one long compound, and saying it aloud carries the weight of a falling sword.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವರ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.
In the digital text a vowel was missing from the word shastrani. We corrected it from the printed book.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಕೈ ನಡುಗಿಸಬಹುದು. ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಧೈರ್ಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲಿಕೆ.
A student who knows everything in the textbook may find his hands shaking the first time he faces an emergency. Knowledge, and the nerve to use it under pressure, are learnt separately.
ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೇಡ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಎರಡೂ ಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಳಿಕೆ.
The verse is not saying the scriptures are unnecessary. Our understanding is that both study and courage are needed.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ