ಮಕ್ಕಳು ಮಾವಿನ ಮರ ಹತ್ತುವಾಗ ತಾಯಿ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಕೂಗಿ ಇಳಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಯಾವ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಅಪರೂಪವಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮನೆಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ ಎಂಬ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಾರುಹೇದ್ವಿಷಮಂ ವೃಕ್ಷಂ ಜೀರ್ಣಾಂ ನಾವಂ ನ ಚಾರುಹೇತ್
ಕೂಪೇ ನಾಲೋಕಯೇತ್ತೋಯಂ ನ ಚಾತ್ಮಾನಂ ವಿನಾಶಯೇತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नारुहेद्विषमं वृक्षं जीर्णां नावं न चारुहेत्
कूपे नालोकयेत्तोयं न चात्मानं विनाशयेत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nāruhedviṣamaṃ vṛkṣaṃ jīrṇāṃ nāvaṃ na cāruhet
kūpe nālokayettoyaṃ na cātmānaṃ vināśayet
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಾರುಹೇದ್ವಿಷಮಂ (नारुहेद्विषमं, nāruhedviṣamaṃ) = ಹತ್ತಬಾರದು, ಎತ್ತರತಗ್ಗಿನ [ನ + ಆರುಹೇತ್ + ವಿಷಮಂ] (one should not climb, an uneven [na, aruhet and visham])
- ವೃಕ್ಷಂ (वृक्षं, vṛkṣaṃ) = ಮರವನ್ನು (tree)
- ಜೀರ್ಣಾಂ (जीर्णां, jīrṇāṃ) = ಜೀರ್ಣವಾದ, ಹಳೆಯ (decayed, old)
- ನಾವಂ (नावं, nāvaṃ) = ದೋಣಿಯನ್ನು (boat)
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ಚಾರುಹೇತ್ (चारुहेत्, cāruhet) = ಏರಬಾರದು [ಚ + ಆರುಹೇತ್] (nor should one board [ca and aruhet])
- ಕೂಪೇ (कूपे, kūpe) = ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ (in a well)
- ನಾಲೋಕಯೇತ್ತೋಯಂ (नालोकयेत्तोयं, nālokayettoyaṃ) = ಇಣುಕಿ ನೋಡಬಾರದು ನೀರನ್ನು [ನ + ಆಲೋಕಯೇತ್ + ತೋಯಂ] (one should not peer at the water [na, alokayet and toyam])
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ಚಾತ್ಮಾನಂ (चात्मानं, cātmānaṃ) = ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು [ಚ + ಆತ್ಮಾನಂ] (and oneself [ca and atmanam])
- ವಿನಾಶಯೇತ್ (विनाशयेत्, vināśayet) = ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು (one should not ruin)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಪಾಯಕರವಾದ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಬಾರದು. ಹಳೆಯ ಜೀರ್ಣ ದೋಣಿಯನ್ನು ಏರಬಾರದು. ಬಾವಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಾಗಿ ಇಣುಕಿ ನೋಡಬಾರದು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should not climb a treacherous tree, nor board a decayed old boat. One should not lean over to peer at the water in a well, nor bring ruin upon oneself.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೊನೆಯ ಮಾತನ್ನು ಮೊದಲ ಮೂರರ ಸಾರಾಂಶದಂತೆ ಓದುವುದು ಸಮಂಜಸ: ಮರ, ದೋಣಿ, ಬಾವಿ ಮೂರೂ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದಾದ ಜಾಗಗಳು. ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ತನಗೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
It is reasonable to read the last remark as a summary of the first three. A tree, a boat and a well are all places where carelessness can endanger life. It is best taken as a general warning against harming oneself through carelessness.
ಎರಡನೇ ಪಾದದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಾತ್ಮಾನಂ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಣದ ಪಾಠವನ್ನು ನಾವು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
In the last part of the second line the printed book reads catmanam, whereas the digital text had vatmanam. We have followed the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ತುರ್ತು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಗಳು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಂದವು. ಮರ, ದೋಣಿ, ಬಾವಿಯ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಗಡಿಬಿಡಿಯ ದಾರಿಗೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
Some of the injuries that reach an emergency department come from carelessness that could have been avoided. The words on tree, boat and well apply equally to today’s hurried roads.
ಧೈರ್ಯ ಬೇಕು ನಿಜ, ಆದರೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಸಾಹಸ ಧೈರ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದೂರ ಇರುವುದೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೇ.
Courage is needed, but reckless daring is not courage. Spotting a danger and keeping away from it is also wisdom.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ