ವಿವೇಕಃ ಸಹ ಸಂಪತ್ತ್ಯಾ: ದೊಡ್ಡವರ ಮೂರು ಗುರುತು

ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹಣ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಪದವಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜನ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬರುವ ಮೊದಲಿನ ನಡತೆಗಿಂತ ಇದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೂರು ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಗುರುತು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 37 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 37

ವಿಷಯ: ದೊಡ್ಡವರ ಮೂರು ಗುರುತುಗಳು · Three marks of a great soul

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿವೇಕಃ ಸಹ ಸಂಪತ್ತ್ಯಾ ವಿನಯೋ ವಿದ್ಯಯಾ ಸಹ ।
ಪ್ರಭುತ್ವಂ ಪ್ರಶ್ರಯೋಪೇತಂ ಚಿಹ್ನಮೇತನ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विवेकः सह संपत्त्या विनयो विद्यया सह ।
प्रभुत्वं प्रश्रयोपेतं चिह्नमेतन्महात्मनाम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vivekaḥ saha saṃpattyā vinayo vidyayā saha |
prabhutvaṃ praśrayopetaṃ cihnametanmahātmanām ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವಿವೇಕಃ (विवेकः, vivekaḥ) = ವಿವೇಕ (discernment)
ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆಗೆ (together with)
ಸಂಪತ್ತ್ಯಾ (संपत्त्या, saṃpattyā) = ಸಂಪತ್ತಿನ (wealth)
ವಿನಯಃ (विनयः, vinayaḥ) = ವಿನಯ (humility)
ವಿದ್ಯಯಾ (विद्यया, vidyayā) = ವಿದ್ಯೆಯ (learning)
ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆಗೆ (together with)
ಪ್ರಭುತ್ವಮ್ (प्रभुत्वम्, prabhutvam) = ಅಧಿಕಾರ (lordship, authority)
ಪ್ರಶ್ರಯೋಪೇತಮ್ (प्रश्रयोपेतम्, praśrayopetam) = ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ (joined with deference)
ಚಿಹ್ನಮ್ (चिह्नम्, cihnam) = ಗುರುತು (the mark)
ಏತತ್ (एतत्, etat) = ಇದು (this)
ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ (महात्मनाम्, mahātmanām) = ಮಹಾತ್ಮರ (of the great souled)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಂಪತ್ತಿನ ಜೊತೆಗೆ ವಿವೇಕ, ವಿದ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿನಯ, ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಧಿಕಾರ. ಇವು ಮಹಾತ್ಮರ ಗುರುತು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Discernment along with wealth, humility along with learning, authority joined with deference. This is the mark of the great souled.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರೂ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನದು ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಒಳಗಿನ ಮಾತು. ಸಂಪತ್ತು ಬಂದರೆ ವಿವೇಕ ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ ಬಂದರೆ ಅಹಂಕಾರ ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಜೋಡಿಗಳು ಗುರುತಾಗುತ್ತವೆ.

The unstated point is that in each pair the first does not arrive on its own. Wealth usually costs a man his judgement, learning usually brings conceit. That is why these pairings serve as marks.

ಪ್ರಶ್ರಯ ಎಂಬ ಪದ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯದು. ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಜಾಗ ಕೊಡುವುದು, ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರವೇ ಬೇಡ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Prashraya is not a common word. It means giving others room, carrying oneself with regard for them. Joining it to authority makes clear that the verse is not against authority itself.

ಚಿಹ್ನ ಎಂದರೆ ಗುರುತು, ಲಕ್ಷಣ. ಗುಣ ಎಂದು ಹೇಳದೆ ಗುರುತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ.

Chihna means a mark or a sign. Saying mark rather than virtue is worth noting. The verse offers only what can be recognised from outside.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಸದಾಗಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದವನನ್ನು ಅವನ ತಂಡ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಅಳೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಷ್ಟು ಬಲ್ಲವನು ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ, ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯರ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರಿಂದ.

A team sizes up a new head within the first month, not by how much he knows but by how he speaks to those junior to him.

ವಿನಯ ತೋರಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಒಂದೇ ಗುಣವನ್ನು ನಟಿಸಬಹುದು, ಮೂರೂ ಜೊತೆಗಿದ್ದರೆ ನಟಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.

Humility can be put on. That is one reason the verse asks for all three together. One quality can be acted; three at once are hard to act.