ಷಟ್ಪದೀ ಎಂದರೆ ಆರು ಪಾದಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಷಣ್ಮುಖನ ರೂಪ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Shatpadi means a hymn of six feet, or six parts. Here the first six verses tell of Shanmukha’s form, his victory and his birth. The seventh verse speaks of the fruit of reciting it.
ಮೊದಲ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಒಂದೇ: ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು.
The last line of each of the first six verses is the same: sada shanmukham bhavaye hrit-saroje. It means, I always meditate on Shanmukha in the lotus of the heart.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಮಯೂರಾಚಲಾಗ್ರೇ ಸದಾರಂ ವಸಂತಂ
ಮುದಾರಂ ದದಾನಂ ನತೇಭ್ಯೋ ವರಾಂಶ್ಚ।
ದಧಾನಂ ಕರಾಂಭೋಜಮಧ್ಯೇ ಚ ಶಕ್ತಿಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 1 ॥
ಗಿರೀಶಾಸ್ಯವಾರಾಶಿಪೂರ್ಣೇಂದುಬಿಂಬಂ
ಕುರಂಗಾಂಕಧಿಕ್ಕಾರಿವಕ್ತ್ರಾರವಿಂದಮ್।
ಸುರೇಂದ್ರಾತ್ಮಜಾಚಿತ್ತಪಾಥೋಜಭಾನುಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 2 ॥
ನತಾನಾಂ ಹಿ ರಾಜ್ಞಾಂ ಗುಣಾನಾಂ ಚ ಷಣ್ಣಾಂ
ಕೃಪಾಭಾರತೋ ಯೋ ದ್ರುತಂ ಬೋಧನಾಯ ।
ಷಡಾಸ್ಯಾಂಬುಜಾತಾನ್ಯಗೃಹ್ಣಾತ್ಪರಂ ತಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 3 ॥
ಪುರಾ ತಾರಕಂ ಯೋ ವಿಜಿತ್ಯಾಜಿಮಧ್ಯೇ
ಸುರಾಂದುಃಖಮುಕ್ತಾಂಶ್ಚಕಾರಾಶು ಮೋದಾತ್ ।
ತಮಾನಂದಕಂದಂ ಕೃಪಾವಾರಿರಾಶಿಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 4 ॥
ಶರಾಣಾಂ ವನೇ ಜಾತಮೇನಂ ಹಿ ಬಾಲಂ
ಯತಃ ಕೃತ್ತಿಕಾಃ ಪಾಯಯಂತಿ ಸ್ಮ ದುಗ್ಧಮ್।
ತತಃ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ವದಂತೀಹ ಯಂ ತಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 5 ॥
ಹರಂತಂ ಚ ಬಾಢಂ ತಮೋ ಹಾರ್ದಗಾಡಂ
ಗವಾಽನಾದ್ಯಯಾ ಚಾತಿಮೋದೇನ ಲೀಢಮ್ ।
ಸುರೇಂದ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರ್ಯಾ ಚ ಗಾಢೋಪಗೂಢಂ
ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ 6 ॥
ಇಯಂ ಷಟ್ಪದೀ ಯಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಾರವಿಂದೇ
ವಿಹಾರಂ ಕರೋತ್ಯಾದರಾನ್ನಿತ್ಯಮೇವ।
ಷಡಾಸ್ಯಃ ಕೃಪಾತಃ ಸಮಸ್ತಾಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾ
ವಿತೀರ್ಯಾಶು ತಸ್ಮೈ ಸ್ವಭಕ್ತಿಂ ದದಾತಿ ॥ 7 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
मयूराचलाग्रे सदारं वसंतं
मुदारं ददानं नतेभ्यो वरांश्च।
दधानं करांभोजमध्ये च शक्तिं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 1 ॥
गिरीशास्यवाराशिपूर्णेंदुबिंबं
कुरंगांकधिक्कारिवक्त्रारविंदम्।
सुरेंद्रात्मजाचित्तपाथोजभानुं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 2 ॥
नतानां हि राज्ञां गुणानां च षण्णां
कृपाभारतो यो द्रुतं बोधनाय ।
षडास्यांबुजातान्यगृह्णात्परं तं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 3 ॥
पुरा तारकं यो विजित्याजिमध्ये
सुरांदुःखमुक्तांश्चकाराशु मोदात् ।
तमानंदकंदं कृपावारिराशिं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 4 ॥
शराणां वने जातमेनं हि बालं
यतः कृत्तिकाः पाययंति स्म दुग्धम्।
ततः कार्तिकेयं वदंतीह यं तं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 5 ॥
हरंतं च बाढं तमो हार्दगाडं
गवाऽनाद्यया चातिमोदेन लीढम् ।
सुरेंद्रस्य पुत्र्या च गाढोपगूढं
सदा षण्मुखं भावये हृत्सरोजे ॥ 6 ॥
इयं षट्पदी यस्य वक्त्रारविंदे
विहारं करोत्यादरान्नित्यमेव।
षडास्यः कृपातः समस्ताश्च विद्या
वितीर्याशु तस्मै स्वभक्तिं ददाति ॥ 7 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
mayūrācalāgre sadāraṃ vasaṃtaṃ
mudāraṃ dadānaṃ natebhyo varāṃśca|
dadhānaṃ karāṃbhojamadhye ca śaktiṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 1 ||
girīśāsyavārāśipūrṇeṃdubiṃbaṃ
kuraṃgāṃkadhikkārivaktrāraviṃdam|
sureṃdrātmajācittapāthojabhānuṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 2 ||
natānāṃ hi rājñāṃ guṇānāṃ ca ṣaṇṇāṃ
kṛpābhārato yo drutaṃ bodhanāya |
ṣaḍāsyāṃbujātānyagṛhṇātparaṃ taṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 3 ||
purā tārakaṃ yo vijityājimadhye
surāṃduḥkhamuktāṃścakārāśu modāt |
tamānaṃdakaṃdaṃ kṛpāvārirāśiṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 4 ||
śarāṇāṃ vane jātamenaṃ hi bālaṃ
yataḥ kṛttikāḥ pāyayaṃti sma dugdham|
tataḥ kārtikeyaṃ vadaṃtīha yaṃ taṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 5 ||
haraṃtaṃ ca bāḍhaṃ tamo hārdagāḍaṃ
gavā’nādyayā cātimodena līḍham |
sureṃdrasya putryā ca gāḍhopagūḍhaṃ
sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 6 ||
iyaṃ ṣaṭpadī yasya vaktrāraviṃde
vihāraṃ karotyādarānnityameva|
ṣaḍāsyaḥ kṛpātaḥ samastāśca vidyā
vitīryāśu tasmai svabhaktiṃ dadāti || 7 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮಯೂರಾಚಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸಿಸುವವನು, ಉದಾರನು, ನಮಿಸಿದವರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ಕಮಲದಂತಹ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
He dwells ever on the summit of Mayurachala, is generous, and grants boons to those who bow. I always meditate in the lotus of my heart on Shanmukha, who holds the Shakti spear in his lotus hand. - 2 ಶಿವನ ಮುಖವೆಂಬ ಸಾಗರದಿಂದ ಎದ್ದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಬಿಂಬದಂತಿರುವವನು. ಅವನ ಮುಖಕಮಲಗಳು ಜಿಂಕೆಯ ಕಲೆಯಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದ್ರನ ಮಗಳ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಕಮಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
He is like the full moon risen from the ocean of Shiva’s face. His lotus faces put to shame the moon with its mark of a deer. He is a sun to the lotus mind of Indra’s daughter. I always meditate on Shanmukha in the lotus of my heart. - 3 ನಮಿಸಿದ ರಾಜರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರು ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬೋಧೆ ನೀಡಲೆಂದು ಕೃಪೆಯ ಹೊರೆಯಿಂದ ಅವನು ಬೇಗನೆ ಆರು ಮುಖಕಮಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಪರಮನಾದ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
Out of a weight of compassion, to instruct the kings who bowed and the six qualities, he quickly took six lotus faces. I always meditate on that supreme Shanmukha in the lotus of my heart. - 4 ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ತಾರಕನನ್ನು ಗೆದ್ದು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದವನು. ಆನಂದದ ಮೂಲ, ಕೃಪೆಯ ಸಾಗರನಾದ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
Long ago he conquered Taraka in the midst of battle and quickly, with joy, freed the gods from sorrow. He is the root of bliss and an ocean of compassion. I always meditate on Shanmukha in the lotus of my heart. - 5 ಜೊಂಡು ಹುಲ್ಲಿನ ವನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಕೃತ್ತಿಕೆಯರು ಹಾಲು ಕುಡಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
This child was born in a forest of reeds, and the Krittikas fed him milk. So people here call him Karttikeya. I always meditate on that Shanmukha in the lotus of my heart. - 6 ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಅವನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನಾದಿಯಾದ ಹಸು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೆಕ್ಕಿತು, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಮಗಳು ಅವನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
He drives away the thick darkness settled in the heart. The verse says that the beginningless cow licked him with great joy and that Indra’s daughter embraces him closely. I always meditate on that Shanmukha in the lotus of my heart. - 7 ಯಾರ ಮುಖಕಮಲದಲ್ಲಿ ಈ ಷಟ್ಪದಿ ಆದರದಿಂದ ಸದಾ ವಿಹರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಷಡಾನನನು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
To the one on whose lotus-mouth this shatpadi lovingly plays at all times, Shadanana, out of compassion, quickly grants all kinds of learning and also gives devotion to himself.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದೊಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲವು ಇದನ್ನು ಮಯೂರಾಚಲ, ಕುನ್ನಕ್ಕುಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ದು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
This hymn is from the Subrahmanya group on the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. The source names no author, so we name none. We give no date either. The source places it at Mayurachala, Kunnakkudi.
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆರು ಒಂದೇ ಪಲ್ಲವಿಯಂತಹ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನೊಡನೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಏಳನೆಯದು ಪಠಿಸುವವನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಈ ಫಲವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Of the seven verses, the first six end with the same refrain-like line. The seventh is a phalashruti, saying that one who recites it receives learning and devotion. We give this fruit as the tradition’s belief.
ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ. ಷಣ್ಣಾಂ ಗುಣಾನಾಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಆರು ಗುಣಗಳು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಗವಾ ಅನಾದ್ಯಯಾ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಯಾವ ಹಸು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The sense of verse 3 is doubtful. We take shannam gunanam as the six qualities. In verse 6 the words gava anadyaya do not say which cow is meant, so we give only the plain word meaning.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮೊದಲ ಮಳೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಮೋಡ ಕವಿದಾಗ ನವಿಲು ರೆಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚಿ ಕುಣಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡವರು ಹಲವರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದರ ಒಳಗಿನ ಸಂತೋಷ. ಯಾರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯಲು ಹೇಳಿಲ್ಲ.
Many have seen a peacock spread its wings and dance when clouds gather at the start of the first rain. The reason is a gladness inside it. No one told it to dance.
ಷಣ್ಮುಖನ ವಾಹನವಾದ ನವಿಲಿನಂತೆ ನಾವೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂತೋಷದ ನೆನಪನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪುನರಾವೃತ್ತ ಸಾಲು ಆ ನೆನಪನ್ನು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮರಳಿ ತರುತ್ತದೆ.
Like the peacock that is the Lord’s mount, we too can keep a glad memory in the heart. The repeating line of this hymn brings that memory back once a day.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ