ದಂಡಪಾಣಿ ಪಂಚರತ್ನಂ: ದಂಡ ಹಿಡಿದವನ ಅನಿಶ ಧ್ಯಾನ

ದಂಡಪಾಣಿ ಎಂದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದವನು. ಇದು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಒಂದು ರೂಪದ ಹೆಸರು. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಅವನ ಒಂದೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನೊಡನೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.

Dandapani means one who holds a staff in his hand. It is the name of a form of Subrahmanya. Each of the five verses describes one aspect of him and ends with the same line.

ಆ ಸಾಲು ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ. ಅದರ ಅರ್ಥ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು.

That line is dandapanim anisham vibhavaye. It means, I constantly contemplate Dandapani.

---

ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)

ಚಂಡಪಾಪಹರಪಾದಸೇವನಂ ಗಂಡಶೋಭಿವರಕುಂಡಲದ್ವಯಮ್ ।
ದಂಡಿತಾಖಿಲಸುರಾರಿಮಂಡಲಂ ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ ॥ 1 ॥

ಕಾಲಕಾಲತನುಜಂ ಕೃಪಾಲಯಂ ಬಾಲಚಂದ್ರವಿಲಸಜ್ಜಟಾಧರಮ್।
ಚೇಲಧೂತಶಿಶುವಾಸರೇಶ್ವರಂ ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ ॥ 2 ॥

ತಾರಕೇಶಸದೃಶಾನನೋಜ್ಜ್ವಲಂ ತಾರಕಾರಿಮಖಿಲಾರ್ಥದಂ ಜವಾತ್ ।
ತಾರಕಂ ನಿರವಧೇರ್ಭವಾಂಬುಧೇರ್ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ ॥ 3 ॥

ತಾಪಹಾರಿನಿಜಪಾದಸಂಸ್ತುತಿಂ ಕೋಪಕಾಮಮುಖವೈರಿವಾರಕಮ್।
ಪ್ರಾಪಕಂ ನಿಜಪದಸ್ಯ ಸತ್ವರಂ ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ ॥ 4 ॥

ಕಾಮನೀಯಕವಿನಿರ್ಜಿತಾಂಗಜಂ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಕರಾಂಬುಜಾರ್ಚಿತಮ್।
ಕೋಮಲಾಂಗಮತಿಸುಂದರಾಕೃತಿಂ ದಂಡಪಾಣಿಮನಿಶಂ ವಿಭಾವಯೇ ॥ 5 ॥

ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari

चंडपापहरपादसेवनं गंडशोभिवरकुंडलद्वयम् ।
दंडिताखिलसुरारिमंडलं दंडपाणिमनिशं विभावये ॥ 1 ॥

कालकालतनुजं कृपालयं बालचंद्रविलसज्जटाधरम्।
चेलधूतशिशुवासरेश्वरं दंडपाणिमनिशं विभावये ॥ 2 ॥

तारकेशसदृशाननोज्ज्वलं तारकारिमखिलार्थदं जवात् ।
तारकं निरवधेर्भवांबुधेर्दंडपाणिमनिशं विभावये ॥ 3 ॥

तापहारिनिजपादसंस्तुतिं कोपकाममुखवैरिवारकम्।
प्रापकं निजपदस्य सत्वरं दंडपाणिमनिशं विभावये ॥ 4 ॥

कामनीयकविनिर्जितांगजं रामलक्ष्मणकरांबुजार्चितम्।
कोमलांगमतिसुंदराकृतिं दंडपाणिमनिशं विभावये ॥ 5 ॥

IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration

caṃḍapāpaharapādasevanaṃ gaṃḍaśobhivarakuṃḍaladvayam |
daṃḍitākhilasurārimaṃḍalaṃ daṃḍapāṇimaniśaṃ vibhāvaye || 1 ||

kālakālatanujaṃ kṛpālayaṃ bālacaṃdravilasajjaṭādharam|
celadhūtaśiśuvāsareśvaraṃ daṃḍapāṇimaniśaṃ vibhāvaye || 2 ||

tārakeśasadṛśānanojjvalaṃ tārakārimakhilārthadaṃ javāt |
tārakaṃ niravadherbhavāṃbudherdaṃḍapāṇimaniśaṃ vibhāvaye || 3 ||

tāpahārinijapādasaṃstutiṃ kopakāmamukhavairivārakam|
prāpakaṃ nijapadasya satvaraṃ daṃḍapāṇimaniśaṃ vibhāvaye || 4 ||

kāmanīyakavinirjitāṃgajaṃ rāmalakṣmaṇakarāṃbujārcitam|
komalāṃgamatisuṃdarākṛtiṃ daṃḍapāṇimaniśaṃ vibhāvaye || 5 ||

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ

• 1 ಉಗ್ರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ ಪಾದಗಳ ಸೇವೆ ಅವನದು. ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಕುಂಡಲಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೆಲ್ಲ ದಂಡಿಸಿದವನು. ಅಂಥ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
  His feet, which take away fierce sins, are there to be served. Two fine ear-rings shine on his cheeks. He punished the whole host of the gods’ enemies. I constantly contemplate such a Dandapani.
• 2 ಕಾಲಕಾಲನಾದ ಶಿವನ ಮಗ, ಕೃಪೆಯ ನೆಲೆ, ಬಾಲಚಂದ್ರನಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಬಾಲಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಒಡೆಯ ಎಂಬುದು ಮೂರನೆಯ ಪಾದದ ಸಾರ. ಆ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
  He is the son of Shiva, the Death of Death, an abode of compassion, who bears matted locks shining with the young moon. The gist of the third quarter is a lord radiant as the young sun in his garment. I constantly contemplate that Dandapani.
• 3 ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ತಾರಕನ ಶತ್ರು, ಎಲ್ಲ ಅಭೀಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೊಡುವವನು. ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸುವವನು. ಆ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
  He shines with a moon-like face, is the foe of Taraka, and quickly grants all desired ends. He ferries us across the shoreless ocean of worldly life. I constantly contemplate that Dandapani.
• 4 ತನ್ನ ಪಾದಗಳ ಸ್ತುತಿ ತಾಪವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ, ಕಾಮ ಮೊದಲಾದ ವೈರಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವವನು, ತನ್ನ ಪದವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಪಡೆಯಿಸುವವನು. ಆ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
  Praise of his feet removes torment. He holds off such foes as anger and desire and soon brings one to his own state. I constantly contemplate that Dandapani.
• 5 ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಾಮದೇವನನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಕಮಲಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದವನು. ಕೋಮಲ ಅಂಗಗಳ ಅತಿ ಸುಂದರ ರೂಪದವನು. ಆ ದಂಡಪಾಣಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
  He surpasses the god of love in his beauty and is worshipped by the lotus hands of Rama and Lakshmana. His limbs are tender and his form most beautiful. I constantly contemplate that Dandapani.

---

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn

ಇದೊಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

This hymn is from the Subrahmanya group on the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. The source names no author, so we name none. We give no date either.

ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಒಂದೇ. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಂ, ಕಾ, ತಾ, ತಾ, ಕಾ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

The closing line is the same in every verse. One may notice that the verses begin with the sounds cha, ka, ta, ta, ka in turn.

ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಚೇಲಧೂತಶಿಶುವಾಸರೇಶ್ವರಂ ಎಂಬ ಪದ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ. ನಾವು ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ತಾಪಹಾರಿನಿಜಪಾದಸಂಸ್ತುತಿಂ ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳ ಸ್ತುತಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The word chela-dhuta-shishu-vasareshvaram in verse 2 is not clear, so we give only its gist. In verse 4 we take tapahari-nija-pada-samstutim as praise of his own feet.

ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಯಸ್ಸಾದ ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಊರುಗೋಲನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅದು ದೊಡ್ಡ ಮಾತನ್ನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಆಸರೆಯಿಂದ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ.

Think of the staff in the hand of an elder. It says nothing grand, yet with its support their steps grow steady.

ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದ ದೇವರ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ ನಮಗೆ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಆಸರೆಯ ಭಾವ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಆ ಆಸರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

Meditating on this form of the Lord with the staff in hand, we feel a similar sense of support. The closing line of each verse recalls that support again and again.

---

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.