ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಗೀ ಕರ್ಮಫಲಪ್ರೇಪ್ಸುರ್ಲುಬ್ಧೋ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕೋಽಶುಚಿಃ।
ಹರ್ಷಶೋಕಾನ್ವಿತಃ ಕರ್ತಾ ರಾಜಸಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ॥ 27 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ 27 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako’śuciḥ|
harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ || 27 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರಾಗೀ ಕರ್ಮಫಲಪ್ರೇಪ್ಸುಃ (रागी कर्मफलप्रेप्सुः, rāgī karmaphalaprepsuḥ) = ರಾಗವುಳ್ಳ, ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವ (passionate, craving the fruit of action)
- ಲುಬ್ಧಃ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕಃ ಅಶುಚಿಃ (लुब्धः हिंसात्मकः अशुचिः, lubdhaḥ hiṃsātmakaḥ aśuciḥ) = ಲೋಭಿ, ಹಿಂಸಾಸ್ವಭಾವದ, ಅಶುಚಿಯಾದ (greedy, violent by nature, impure)
- ಹರ್ಷಶೋಕಾನ್ವಿತಃ (हर्षशोकान्वितः, harṣaśokānvitaḥ) = ಹರ್ಷ ಶೋಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ (swayed by joy and sorrow)
- ಕರ್ತಾ ರಾಜಸಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ (कर्ता राजसः परिकीर्तितः, kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ) = ಕರ್ತೃ ರಾಜಸ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ (such a doer is declared rajasic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಗವುಳ್ಳ, ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವ, ಲೋಭಿಯಾದ, ಹಿಂಸಾಸ್ವಭಾವದ, ಅಶುಚಿಯಾದ, ಹರ್ಷ ಶೋಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕರ್ತೃವನ್ನು ರಾಜಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The doer who is passionate, craving the fruit of action, greedy, violent by nature, impure, and swayed by joy and sorrow, is declared rajasic.
ಶ್ಲೋಕ 18.27ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.27
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಲುಬ್ಧ’ಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಹಂಬಲವುಳ್ಳವನು ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಾದಿಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡದವನು. ‘ಹರ್ಷಶೋಕಾನ್ವಿತ’ ಬೇಕಾದ್ದು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಹರ್ಷ, ಬೇಡದ್ದು ಬಂದಾಗ ಶೋಕ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ರಾಗಿ’ಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಮೊದಲಾದವರ ಮೇಲಿನ ಮೋಹವುಳ್ಳವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Shankara gives ‘lubdha’ two senses: one who craves another’s property, or one who will not part with his own money even at places of pilgrimage. ‘Harshashokanvita’ is joy when the wanted is gained and sorrow when the unwanted comes. Sridhara Swami takes ‘ragin’ as one with fond attachment to children and the like.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥಗಳು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತವೆ: ‘ರಾಗಿ’ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ‘ಲುಬ್ಧ’ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನೂ ಖರ್ಚು ಮಾಡದವನು, ‘ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ’ ಇತರರನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಅವರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವವನು, ‘ಅಶುಚಿ’ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಶುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja’s senses fit the workplace directly: the ‘ragin’ seeks fame, the ‘lubdha’ will not spend even the money the work requires, the ‘himsatmaka’ gets work done by making others suffer, and the ‘ashuchi’ lacks the purity the work requires. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಇತರರನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದು’ ಎಂಬ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ಸತ್ಯ. ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಕೂಲಿ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಾಧನಗಳು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡದಿರುವುದು ಈ ರಾಜಸದ ಇಂದಿನ ರೂಪ.
Ramanuja’s phrase ‘getting work done by making others suffer’ is still true. Denying workers fair wages, safety equipment and rest is today’s form of this rajas.
ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಲೋಭ ಕೊನೆಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ: ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲಿನ ಉಳಿತಾಯ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
Greed that skimps on what the work needs ends up costly: savings on safety can end in an accident.