ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಷಣ್ಮುಖನ ನವಿಲು ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನವಿಲು ಅವನನ್ನು ಮಳೆಯ ಮೋಡವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹತ್ತಿರ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ.
Of these five verses, the first four speak of Shanmukha’s peacock and his power. The first verse has the fancy that the peacock took him for a rain cloud and made its home close by.
ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಅದು ಹಸನ್ಮುಖನಾದ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.
The fifth verse is the main prayer. It remembers the smiling Shanmukha with joy in the heart.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ಫುರದ್ವಿದ್ಯುದ್ವಲ್ಲೀವಲಯಿತಮಗೋತ್ಸಂಗವಸತಿಂ
ಭವಾಪ್ಪಿತ್ತಪ್ಲುಷ್ಟಾನಮಿತಕರುಣಾಜೀವನವಶಾತ್
ಅವಂತಂ ಭಕ್ತಾನಾಮುದಯಕರಮಂಭೋಧರ ಇತಿ
ಪ್ರಮೋದಾದಾವಾಸಂ ವ್ಯತನುತ ಮಯೂರೋಽಸ್ಯ ಸವಿಧೇ ॥ 1 ॥
ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ಯೋ ಭವೇಜ್ಜ್ಞಾನಶಕ್ತ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಂ ತಸ್ಮಿಂದೇವಸೇನಾಪತಿತ್ವಮ್
ಇತ್ಥಂ ಶಕ್ತಿಂ ದೇವಸೇನಾಪತಿತ್ವಂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ಬಿಭ್ರದೇಷ ವ್ಯನಕ್ತಿ ॥ 2 ॥
ಪಕ್ಷೋಽನಿರ್ವಚನೀಯೋ ದಕ್ಷಿಣ ಇತಿ ಧಿಯಮಶೇಷಜನತಾಯಾಃ
ಜನಯತಿ ಬರ್ಹೀ ದಕ್ಷಿಣನಿರ್ವಚನಾಯೋಗ್ಯಪಕ್ಷಯುಕ್ತೋಽಯಮ್ ॥ 3 ॥
ಯಃ ಪಕ್ಷಮನಿರ್ವಚನಂ ಯಾತಿ ಸಮವಲಂಬ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ ತೇನ ।
ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಾತ್ಪರಮಮಲಂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಭಿಧಂ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ॥ 4 ॥
ಷಣ್ಮುಖಂ ಹಸನ್ಮುಖಂ ಸುಖಾಂಬುರಾಶಿಖೇಲನಂ
ಸನ್ಮುನೀಂದ್ರಸೇವ್ಯಮಾನಪಾದಪಂಕಜಂ ಸದಾ।
ಮನ್ಮಥಾದಿಶತ್ರುವರ್ಗನಾಶಕಂ ಕೃಪಾಂಬುಧಿಂ
ಮನ್ಮಹೇ ಮುದಾ ಹೃದಿ ಪ್ರಪನ್ನಕಲ್ಪಭೂರುಹಮ್ ॥ 5 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
स्फुरद्विद्युद्वल्लीवलयितमगोत्संगवसतिं
भवाप्पित्तप्लुष्टानमितकरुणाजीवनवशात्
अवंतं भक्तानामुदयकरमंभोधर इति
प्रमोदादावासं व्यतनुत मयूरोऽस्य सविधे ॥ 1 ॥
सुब्रह्मण्यो यो भवेज्ज्ञानशक्त्या सिद्धं तस्मिंदेवसेनापतित्वम्
इत्थं शक्तिं देवसेनापतित्वं सुब्रह्मण्यो बिभ्रदेष व्यनक्ति ॥ 2 ॥
पक्षोऽनिर्वचनीयो दक्षिण इति धियमशेषजनतायाः
जनयति बर्ही दक्षिणनिर्वचनायोग्यपक्षयुक्तोऽयम् ॥ 3 ॥
यः पक्षमनिर्वचनं याति समवलंब्य दृश्यते तेन ।
ब्रह्म परात्परममलं सुब्रह्मण्याभिधं परं ज्योतिः ॥ 4 ॥
षण्मुखं हसन्मुखं सुखांबुराशिखेलनं
सन्मुनींद्रसेव्यमानपादपंकजं सदा।
मन्मथादिशत्रुवर्गनाशकं कृपांबुधिं
मन्महे मुदा हृदि प्रपन्नकल्पभूरुहम् ॥ 5 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
sphuradvidyudvallīvalayitamagotsaṃgavasatiṃ
bhavāppittapluṣṭānamitakaruṇājīvanavaśāt
avaṃtaṃ bhaktānāmudayakaramaṃbhodhara iti
pramodādāvāsaṃ vyatanuta mayūro’sya savidhe || 1 ||
subrahmaṇyo yo bhavejjñānaśaktyā siddhaṃ tasmiṃdevasenāpatitvam
itthaṃ śaktiṃ devasenāpatitvaṃ subrahmaṇyo bibhradeṣa vyanakti || 2 ||
pakṣo’nirvacanīyo dakṣiṇa iti dhiyamaśeṣajanatāyāḥ
janayati barhī dakṣiṇanirvacanāyogyapakṣayukto’yam || 3 ||
yaḥ pakṣamanirvacanaṃ yāti samavalaṃbya dṛśyate tena |
brahma parātparamamalaṃ subrahmaṇyābhidhaṃ paraṃ jyotiḥ || 4 ||
ṣaṇmukhaṃ hasanmukhaṃ sukhāṃburāśikhelanaṃ
sanmunīṃdrasevyamānapādapaṃkajaṃ sadā|
manmathādiśatruvarganāśakaṃ kṛpāṃbudhiṃ
manmahe mudā hṛdi prapannakalpabhūruham || 5 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮಿಂಚಿನ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಸುತ್ತಿದ ಪರ್ವತದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಅವನನ್ನು ನವಿಲು ಕಂಡಿತು. ಸಂಸಾರದ ತಾಪದಿಂದ ಬೆಂದ ನಮಿಸಿದವರನ್ನು ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯೆಂಬ ನೀರಿನಿಂದ ಕಾಯುವ ಅವನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಏಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಮೋಡ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿತು.
The peacock saw him dwelling on the lap of a hill ringed with creepers of lightning. Taking him for a cloud that guards the worshippers, scorched by worldly heat, with the water of boundless compassion and brings them prosperity, it gladly made its home near him. - 2 ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನೆನಿಸಿದವನಲ್ಲಿ ದೇವಸೇನಾಪತಿತ್ವ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಈ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ತನ್ನ ದೇವಸೇನಾಪತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
In him who is Subrahmanya through the power of knowledge, the generalship of the divine army is established. Bearing the Shakti in this way, Subrahmanya shows his generalship. - 3 ಇದರ ಬಲಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದಂಥದು ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಜನರ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ನವಿಲು ಇದು. ಇದರ ಬಲ ರೆಕ್ಕೆ ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಯೋಗ್ಯವಾದುದು.
This peacock makes everyone think that its right wing is beyond description. Its right wing is not fit to be described. - 4 ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಯಾರು ಹೋಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ಪರಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ.
Whoever goes resorting to the indescribable wing sees Brahman, higher than the highest, spotless, the supreme light named Subrahmanya. - 5 ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು, ನಗುಮುಖದವನನ್ನು, ಸುಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆಡುವವನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ಸದಾ ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮ ಮೊದಲಾದ ಶತ್ರುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಕೃಪಾಸಾಗರನಾದ ಅವನು ಶರಣಾದವರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ.
We gladly remember in the heart Shanmukha, the smiling one, who sports in an ocean of happiness. Foremost sages always serve his lotus feet. He destroys the host of enemies beginning with desire, is an ocean of grace, and is a wishing tree to those who take refuge.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದೊಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಸ್ತುತಿ. ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲವು ಇದನ್ನು ಕುನ್ನಕ್ಕುಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ದು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
This is a hymn from the Subrahmanya group on the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. The source names no author, so we name none. We give no date either. The source places it at Kunnakkudi.
ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ನವಿಲು ಮತ್ತು ಷಣ್ಮುಖನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ. ಅವು ಪದಗಳ ಆಟ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವದ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕವು ಅದ್ವೈತದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
The first four verses concern the peacock and Shanmukha’s power. They combine wordplay with a hint of doctrine. The fourth, in the Advaita manner, calls Brahman itself Subrahmanya. The fifth verse is the main prayer.
ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಾಠ ಭಾಗಶಃ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶ್ಲೋಕ 1 ರ ಭವಾಪ್ಪಿತ್ತಪ್ಲುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕ 2 ರ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವೂ ಸಾರಾಂಶ ಮಾತ್ರ. ಪಕ್ಷ ಪದಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬದಿ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.
The text of the first four verses may be partly garbled. For example bhavappitta-plushta in verse 1 and the first line of verse 2 are unclear, so we give only the gist. Verse 3 too is a gist. The word paksha can mean a wing or a side.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹೋಗುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ದಾರಿ ಅದೇ, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅದೇ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಾವು ಬೇರೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತುತ್ತೇವೆ.
Remember a small hill temple that we visit once a year. The path is the same and the steps are the same, yet each year we climb with a different mind.
ಷಣ್ಮುಖನ ಬೆಟ್ಟದ ಬಳಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿದ ನವಿಲಿನ ಚಿತ್ರ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಹತ್ತಿರದ ಭಾವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ನಾವೂ ಒಂದು ಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬಹುದು.
The picture of the peacock nesting by Shanmukha’s hill gives a similar feeling of nearness. Like it, we too can settle the mind near a place we love.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ