ಹನುಮಂತನ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇವು. ಮಲಗುವಾಗ, ಎದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಇವನ್ನು ಹೇಳಿದವರಿಗೆ ಭಯವಿರದು ಎಂದು ಕೊನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ಹೆಸರೂ ರಾಮಾಯಣದ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ: ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದ್ದು, ಸೀತೆಯ ದುಃಖ ಕಳೆದದ್ದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿದ್ದು.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಹನುಮಾನಂಜನಾಸೂನುರ್ವಾಯುಪುತ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ।
ರಾಮೇಷ್ಟಃ ಫಲ್ಗುನಸಖಃ ಪಿಂಗಾಕ್ಷೋಽಮಿತವಿಕ್ರಮಃ ॥
ಉದಧಿಕ್ರಮಣಶ್ಚೈವ ಸೀತಾಶೋಕವಿನಾಶನಃ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣಪ್ರಾಣದಾತಾ ಚ ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ದರ್ಪಹಾ ॥
ಏವಂ ದ್ವಾದಶ ನಾಮಾನಿ ಕಪೀಂದ್ರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ಸ್ವಾಪಕಾಲೇ ಪ್ರಬೋಧೇ ಚ ಯಾತ್ರಾಕಾಲೇ ಚ ಯಃ ಪಠೇತ್ ॥
ತಸ್ಯ ಸರ್ವಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ರಣೇ ಚ ವಿಜಯೀ ಭವೇತ್ ।
ರಾಜದ್ವಾರೇ ಗಹ್ವರೇ ಚ ಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಕದಾಚನ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
हनुमानञ्जनासूनुर्वायुपुत्रो महाबलः ।
रामेष्टः फल्गुनसखः पिङ्गाक्षोऽमितविक्रमः ॥
उदधिक्रमणश्चैव सीताशोकविनाशनः ।
लक्ष्मणप्राणदाता च दशग्रीवस्य दर्पहा ॥
एवं द्वादश नामानि कपीन्द्रस्य महात्मनः ।
स्वापकाले प्रबोधे च यात्राकाले च यः पठेत् ॥
तस्य सर्वभयं नास्ति रणे च विजयी भवेत् ।
राजद्वारे गह्वरे च भयं नास्ति कदाचन ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
hanumānañjanāsūnurvāyuputro mahābalaḥ |
rāmeṣṭaḥ phalgunasakhaḥ piṅgākṣo’mitavikramaḥ ||
udadhikramaṇaścaiva sītāśokavināśanaḥ |
lakṣmaṇaprāṇadātā ca daśagrīvasya darpahā ||
evaṃ dvādaśa nāmāni kapīndrasya mahātmanaḥ |
svāpakāle prabodhe ca yātrākāle ca yaḥ paṭhet ||
tasya sarvabhayaṃ nāsti raṇe ca vijayī bhavet |
rājadvāre gahvare ca bhayaṃ nāsti kadācana ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಹನುಮಾನ್ (हनुमान्, hanumān) = ಹನುಮಂತ (Hanuman)
- ಅಂಜನಾಸೂನುಃ (अञ्जनासूनुः, añjanāsūnuḥ) = ಅಂಜನೆಯ ಮಗ (son of Anjana)
- ವಾಯುಪುತ್ರಃ (वायुपुत्रः, vāyuputraḥ) = ವಾಯುವಿನ ಮಗ (son of the wind god)
- ಮಹಾಬಲಃ (महाबलः, mahābalaḥ) = ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ (of great strength)
- ರಾಮೇಷ್ಟಃ (रामेष्टः, rāmeṣṭaḥ) = ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು (dear to Rama)
- ಫಲ್ಗುನಸಖಃ (फल्गुनसखः, phalgunasakhaḥ) = ಅರ್ಜುನನ ಗೆಳೆಯ (friend of Arjuna)
- ಪಿಂಗಾಕ್ಷಃ (पिङ्गाक्षः, piṅgākṣaḥ) = ಕಂದು ಕಣ್ಣುಗಳವನು (tawny eyed)
- ಅಮಿತವಿಕ್ರಮಃ (अमितविक्रमः, amitavikramaḥ) = ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ಪರಾಕ್ರಮದವನು (of boundless valour)
- ಉದಧಿಕ್ರಮಣಃ (उदधिक्रमणः, udadhikramaṇaḥ) = ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದವನು (who crossed the ocean)
- ಸೀತಾಶೋಕವಿನಾಶನಃ (सीताशोकविनाशनः, sītāśokavināśanaḥ) = ಸೀತೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಕಳೆದವನು (who ended Sita’s grief)
- ಲಕ್ಷ್ಮಣಪ್ರಾಣದಾತಾ (लक्ष्मणप्राणदाता, lakṣmaṇaprāṇadātā) = ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟವನು (who gave Lakshmana back his life)
- ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ದರ್ಪಹಾ (दशग्रीवस्य दर्पहा, daśagrīvasya darpahā) = ರಾವಣನ ಗರ್ವವನ್ನು ಮುರಿದವನು (who broke the pride of ten headed Ravana)
- ಸ್ವಾಪಕಾಲೇ ಪ್ರಬೋಧೇ ಚ (स्वापकाले प्रबोधे च, svāpakāle prabodhe ca) = ಮಲಗುವಾಗ ಮತ್ತು ಏಳುವಾಗ (at bedtime and on waking)
- ಯಾತ್ರಾಕಾಲೇ (यात्राकाले, yātrākāle) = ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (at the time of a journey)
- ರಾಜದ್ವಾರೇ ಗಹ್ವರೇ ಚ (राजद्वारे गह्वरे च, rājadvāre gahvare ca) = ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ದುರ್ಗಮ ಗುಹೆಯಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ (at the king’s gate and in dark, wild places)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹನುಮಂತ, ಅಂಜನೆಯ ಮಗ, ವಾಯುಪುತ್ರ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಅರ್ಜುನನ ಗೆಳೆಯ, ಕಂದು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ಪರಾಕ್ರಮದವನು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದವನು, ಸೀತೆಯ ದುಃಖ ಕಳೆದವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟವನು, ರಾವಣನ ಗರ್ವ ಮುರಿದವನು.
ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಲಗುವಾಗ, ಏಳುವಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ಓದುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಡುಗುಹೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅವನಿಗೆ ಎಂದೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Hanuman, son of Anjana, son of the wind, of great strength, dear to Rama, friend of Arjuna, tawny eyed, of boundless valour, who crossed the ocean, who ended Sita’s grief, who gave Lakshmana back his life, who broke the pride of ten headed Ravana.
Whoever reads these twelve names of the great lord of monkeys at bedtime, on waking and when setting out on a journey has no fear of any kind and will win in battle. Whether at the king’s court or in a dark wild place, he will never know fear.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಫಲ್ಗುನಸಖ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ನೆಲೆಸಿದ್ದನೆಂಬ ಕಥೆ ಅದರ ಹಿಂದಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಪಿಧ್ವಜ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
The name Phalgunasakha, friend of Arjuna, comes from the Mahabharata: Hanuman is said to have dwelt on the banner of Arjuna’s chariot, which is why Arjuna is also called Kapidhvaja.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆನಂದ ರಾಮಾಯಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಸಾಲು ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಜಯೀ ಭವೇತ್ ಎಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಠವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The hymn is often said to belong to the Ananda Ramayana. In some versions the line of benefits reads tasya mrityubhayam nasti sarvatra vijayi bhavet. We give the more widely used reading.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆಯ ಭಯ, ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ನಾಳೆಯ ಭಯ. ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ದಾಟಿದ ಧೈರ್ಯದ ಕಥೆಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಿದ್ರೆಗೆ ಮುನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ ಕಡಿಮೆ.
Children fear the dark at night, adults fear tomorrow. Saying these names before sleep, stories of a courage that crossed the ocean pass through the mind one after another. There is little better food for the mind before sleep.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ