ಇದೊಂದು ಐದು ರತ್ನಗಳಂತಹ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದುಂಬಿಯೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆಯದೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಸವಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಮಾತು.
This is a hymn of five jewel-like verses in which the devotee addresses his own mind as a bee and gives it counsel. The mind should stop wandering in vain in the desert of worldly life and taste the nectar of Lakshmi-Narasimha’s lotus feet.
ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಲೋಕದ ಸುಖ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಬರುವ ಪಲ್ಲವಿ.
In each verse the first two lines use a different example to show that worldly pleasure is deceptive. The last two lines are a refrain, the same in every verse.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ತ್ವತ್ಪ್ರಭುಜೀವಪ್ರಿಯಮಿಚ್ಛಸಿ ಚೇನ್ನರಹರಿಪೂಜಾಂ ಕುರು ಸತತಂ
ಪ್ರತಿಬಿಂಬಾಲಂಕೃತಿಧೃತಿಕುಶಲೋ ಬಿಂಬಾಲಂಕೃತಿಮಾತನುತೇ ।
ಚೇತೋಭೃಂಗ ಭ್ರಮಸಿ ವೃಥಾ ಭವಮರುಭೂಮೌ ವಿರಸಾಯಾಂ
ಭಜ ಭಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಾನಘಪದಸರಸಿಜಮಕರಂದಂ ॥ 1 ॥
ಶುಕ್ತೌ ರಜತಪ್ರತಿಭಾ ಜಾತಾ ಕಟಕಾದ್ಯರ್ಥಸಮರ್ಥಾ ಚೇ-
ದ್ದುಃಖಮಯೀ ತೇ ಸಂಸೃತಿರೇಷಾ ನಿರ್ವೃತಿದಾನೇ ನಿಪುಣಾ ಸ್ಯಾತ್ ।
ಚೇತೋಭೃಂಗ ಭ್ರಮಸಿ ವೃಥಾ ಭವಮರುಭೂಮೌ ವಿರಸಾಯಾಂ
ಭಜ ಭಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಾನಘಪದಸರಸಿಜಮಕರಂದಂ ॥ 2 ॥
ಆಕೃತಿಸಾಮ್ಯಾಚ್ಛಾಲ್ಮಲಿಕುಸುಮೇ ಸ್ಥಲನಲಿನತ್ವಭ್ರಮಮಕರೋಃ
ಗಂಧರಸಾವಿಹ ಕಿಮು ವಿದ್ಯೇತೇ ವಿಫಲಂ ಭ್ರಾಮ್ಯಸಿ ಭೃಶವಿರಸೇಽಸ್ಮಿನ್ ।
ಚೇತೋಭೃಂಗ ಭ್ರಮಸಿ ವೃಥಾ ಭವಮರುಭೂಮೌ ವಿರಸಾಯಾಂ
ಭಜ ಭಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಾನಘಪದಸರಸಿಜಮಕರಂದಂ ॥ 3 ॥
ಸ್ರಕ್ಚಂದನವನಿತಾದೀನ್ವಿಷಯಾನ್ಸುಖದಾನ್ಮತ್ವಾ ತತ್ರ ವಿಹರಸೇ
ಗಂಧಫಲೀಸದೃಶಾ ನನು ತೇಽಮೀ ಭೋಗಾನಂತರದುಃಖಕೃತಃ ಸ್ಯುಃ ।
ಚೇತೋಭೃಂಗ ಭ್ರಮಸಿ ವೃಥಾ ಭವಮರುಭೂಮೌ ವಿರಸಾಯಾಂ
ಭಜ ಭಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಾನಘಪದಸರಸಿಜಮಕರಂದಂ ॥ 4 ॥
ತವ ಹಿತಮೇಕಂ ವಚನಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಸುಖಕಾಮೋ ಯದಿ ಸತತಂ
ಸ್ವಪ್ನೇ ದೃಷ್ಟಂ ಸಕಲಂ ಹಿ ಮೃಷಾ ಜಾಗ್ರತಿ ಚ ಸ್ಮರ ತದ್ವದಿತಿ ।
ಚೇತೋಭೃಂಗ ಭ್ರಮಸಿ ವೃಥಾ ಭವಮರುಭೂಮೌ ವಿರಸಾಯಾಂ
ಭಜ ಭಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಾನಘಪದಸರಸಿಜಮಕರಂದಂ ॥ 5 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
त्वत्प्रभुजीवप्रियमिच्छसि चेन्नरहरिपूजां कुरु सततं
प्रतिबिंबालंकृतिधृतिकुशलो बिंबालंकृतिमातनुते ।
चेतोभृंग भ्रमसि वृथा भवमरुभूमौ विरसायां
भज भज लक्ष्मीनरसिंहानघपदसरसिजमकरंदं ॥ 1 ॥
शुक्तौ रजतप्रतिभा जाता कटकाद्यर्थसमर्था चे-
द्दुःखमयी ते संसृतिरेषा निर्वृतिदाने निपुणा स्यात् ।
चेतोभृंग भ्रमसि वृथा भवमरुभूमौ विरसायां
भज भज लक्ष्मीनरसिंहानघपदसरसिजमकरंदं ॥ 2 ॥
आकृतिसाम्याच्छाल्मलिकुसुमे स्थलनलिनत्वभ्रममकरोः
गंधरसाविह किमु विद्येते विफलं भ्राम्यसि भृशविरसेऽस्मिन् ।
चेतोभृंग भ्रमसि वृथा भवमरुभूमौ विरसायां
भज भज लक्ष्मीनरसिंहानघपदसरसिजमकरंदं ॥ 3 ॥
स्रक्चंदनवनितादीन्विषयान्सुखदान्मत्वा तत्र विहरसे
गंधफलीसदृशा ननु तेऽमी भोगानंतरदुःखकृतः स्युः ।
चेतोभृंग भ्रमसि वृथा भवमरुभूमौ विरसायां
भज भज लक्ष्मीनरसिंहानघपदसरसिजमकरंदं ॥ 4 ॥
तव हितमेकं वचनं वक्ष्ये शृणु सुखकामो यदि सततं
स्वप्ने दृष्टं सकलं हि मृषा जाग्रति च स्मर तद्वदिति ।
चेतोभृंग भ्रमसि वृथा भवमरुभूमौ विरसायां
भज भज लक्ष्मीनरसिंहानघपदसरसिजमकरंदं ॥ 5 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
tvatprabhujīvapriyamicchasi cennaraharipūjāṃ kuru satataṃ
pratibiṃbālaṃkṛtidhṛtikuśalo biṃbālaṃkṛtimātanute |
cetobhṛṃga bhramasi vṛthā bhavamarubhūmau virasāyāṃ
bhaja bhaja lakṣmīnarasiṃhānaghapadasarasijamakaraṃdaṃ || 1 ||
śuktau rajatapratibhā jātā kaṭakādyarthasamarthā ce-
dduḥkhamayī te saṃsṛtireṣā nirvṛtidāne nipuṇā syāt |
cetobhṛṃga bhramasi vṛthā bhavamarubhūmau virasāyāṃ
bhaja bhaja lakṣmīnarasiṃhānaghapadasarasijamakaraṃdaṃ || 2 ||
ākṛtisāmyācchālmalikusume sthalanalinatvabhramamakaroḥ
gaṃdharasāviha kimu vidyete viphalaṃ bhrāmyasi bhṛśavirase’smin |
cetobhṛṃga bhramasi vṛthā bhavamarubhūmau virasāyāṃ
bhaja bhaja lakṣmīnarasiṃhānaghapadasarasijamakaraṃdaṃ || 3 ||
srakcaṃdanavanitādīnviṣayānsukhadānmatvā tatra viharase
gaṃdhaphalīsadṛśā nanu te’mī bhogānaṃtaraduḥkhakṛtaḥ syuḥ |
cetobhṛṃga bhramasi vṛthā bhavamarubhūmau virasāyāṃ
bhaja bhaja lakṣmīnarasiṃhānaghapadasarasijamakaraṃdaṃ || 4 ||
tava hitamekaṃ vacanaṃ vakṣye śṛṇu sukhakāmo yadi satataṃ
svapne dṛṣṭaṃ sakalaṃ hi mṛṣā jāgrati ca smara tadvaditi |
cetobhṛṃga bhramasi vṛthā bhavamarubhūmau virasāyāṃ
bhaja bhaja lakṣmīnarasiṃhānaghapadasarasijamakaraṃdaṃ || 5 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ನಿನ್ನ ಒಡೆಯನಾದ ಜೀವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ನರಹರಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡು. ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದವನು ಬಿಂಬವನ್ನೇ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಲ್ಲವಿ: ಓ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದುಂಬಿಯೇ, ರಸವಿಲ್ಲದ ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಪಾಪರಹಿತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಭಜಿಸು, ಭಜಿಸು.
If you wish for what is dear to the jiva, your master, worship Narahari always. One skilled in adorning a reflection adorns the original itself. Refrain: O bee of the mind, you wander in vain in the tasteless desert of worldly life. Cherish, cherish the nectar of the lotus feet of the sinless Lakshmi-Narasimha. - 2 ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತೋರಿಕೆ ಕಡಗ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ದುಃಖಮಯವಾದ ನಿನ್ನ ಈ ಸಂಸಾರ ಶಾಂತಿ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಚತುರವಾದೀತು. ಪಲ್ಲವಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ: ಓ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದುಂಬಿಯೇ, ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಭಜಿಸು.
If the appearance of silver seen in a shell could serve for making bracelets and the like, then this sorrowful world of yours might be skilled at giving peace. The refrain as before: O bee of the mind, you wander in vain in the desert of worldly life. Cherish the nectar of the lotus feet of Lakshmi-Narasimha. - 3 ಆಕಾರ ಹೋಲುವುದರಿಂದ ನೀನು ಬೂರುಗದ ಹೂವನ್ನು ನೆಲದ ಕಮಲವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಮಕರಂದ ಇವೆಯೇ? ಈ ಅತಿ ರಸವಿಲ್ಲದ ಹೂವಿನ ಬಳಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಪಲ್ಲವಿ: ಓ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದುಂಬಿಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಭಜಿಸು, ಭಜಿಸು.
From likeness of shape you mistook the silk-cotton flower for a land lotus. Are scent and nectar found here? You circle in vain around this thing so utterly without juice. Refrain: O bee of the mind, cherish, cherish the nectar of the lotus feet of Lakshmi-Narasimha. - 4 ಹೂಮಾಲೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನೀನು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಆದರೆ ಇವು ಗಂಧಫಲಿಯ ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲವೇ, ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ದುಃಖ ಕೊಡುವಂಥವು. ಪಲ್ಲವಿ: ಓ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದುಂಬಿಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಭಜಿಸು.
Thinking garlands, sandal paste, women and such objects give happiness, you roam among them. Yet they are like the gandhaphali, and cause sorrow after the enjoyment. Refrain: O bee of the mind, cherish the nectar of the lotus feet of Lakshmi-Narasimha. - 5 ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವುದಾದರೆ ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುದೆಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳು. ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುದನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೆನೆ. ಪಲ್ಲವಿ: ಓ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದುಂಬಿಯೇ, ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲದ ಮಕರಂದವನ್ನು ಭಜಿಸು, ಭಜಿಸು.
If you always long for happiness, I shall tell you one word for your good, so listen. All that is seen in a dream is false, and remember the waking world likewise. Refrain: O bee of the mind, you wander in vain in the desert of worldly life. Cherish, cherish the nectar of the lotus feet of Lakshmi-Narasimha.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಠ. ಇದನ್ನು ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
This is the text in the stotra section of the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. Tradition ascribes it to Shankara Bhagavatpada. We say nothing about its date.
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಬಿಂಬ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮಾತು ಅದ್ವೈತದ ಜೀವ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಎರಡನೆಯದು ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ, ಐದನೆಯದು ಕನಸಿನ ಉದಾಹರಣೆ. ಇವು ಜಗತ್ತಿನ ಮಿಥ್ಯಾತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುವ ಅದ್ವೈತದ ಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
We take the image of original and reflection in the first verse to point to the relation of jiva and Ishvara in Advaita. The second gives the well-known example of silver seen in a shell, and the fifth the example of the dream. These are familiar Advaita illustrations of the unreality of the world.
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಗಂಧಫಲೀ ಎಂಬ ಪದದ ಖಚಿತ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆಕರ್ಷಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಕಹಿ ಅಥವಾ ನೋವು ಕೊಡುವ ಸಸ್ಯ ಎಂದು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಸ್ಥಲನಲಿನ ಎಂಬುದು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಮಲದಂತಹ ಹೂವು.
We do not know the exact sense of the word gandhaphali in the fourth verse. From the context we take it as a plant that attracts but finally gives bitterness or pain. Sthalanalina in the third verse is a lotus-like flower that grows on land.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಅನುಮಾನದ ಪದಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೋಗ ಗುಣವಾಗುವ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲ.
We see no other doubtful words in the text. It makes no promise of cure.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್ ತೆರೆದು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಜರುಗಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರವೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಕು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಹೊಳಪಿನ ಅರ್ಧ ಕೂಡ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೂರುಗದ ಹೂವನ್ನು ಕಮಲವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದ ದುಂಬಿಯ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
When we open a shopping app on the phone and slide through the pictures with a finger, each one gleams and seems to be wanted. Once it reaches home, not half of that gleam remains. The picture of the bee that took a silk-cotton flower for a lotus comes to mind here.
ಸ್ತೋತ್ರ ಸುಖವನ್ನು ಬಿಡು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಸವುಳ್ಳದ್ದು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಅದರ ಮೊದಲ ಲಾಭ.
The hymn does not tell us to give up pleasure. It tells the mind, as a friend would, to look first at where the real nectar is. Pausing to ask that question is the first gain.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ