ಪಿತೃ ಸೂಕ್ತ: ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು

उदी॑रता॒मव॑र॒ उत्परा॑स॒ उन्म॑ध्य॒माः पि॒तर॑ः सो॒म्यास॑ः ।
असुं॒ य ई॒युर॑वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु ॥ 1 ॥

इ॒दं पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः ।
ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नं सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु ॥ 2 ॥

आहं पि॒तॄन्सु॑वि॒दत्रा॑ँ अवित्सि॒ नपा॑तं च वि॒क्रम॑णं च॒ विष्णो॑ः ।
ब॒र्हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हाग॑मिष्ठाः ॥ 3 ॥

बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य॑र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षध्व॑म् ।
त आ ग॒ताव॑सा॒ शन्त॑मे॒नाथा॑ न॒ः शं योर॑र॒पो द॑धात ॥ 4 ॥

उप॑हूताः पि॒तर॑ः सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॑षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ ।
त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॑ऽवन्त्व॒स्मान् ॥ 5 ॥

आच्या॒ जानु॑ दक्षिण॒तो नि॒षद्ये॒मं य॒ज्ञम॒भि गृ॑णीत॒ विश्वे॑ ।
मा हिं॑सिष्ट पितर॒ः केन॑ चिन्नो॒ यद्व॒ आग॑ः पुरु॒षता॒ करा॑म ॥ 6 ॥

आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
पु॒त्रेभ्य॑ः पितर॒स्तस्य॒ वस्व॒ः प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात ॥ 7 ॥

ये न॒ः पूर्वे॑ पि॒तर॑ः सो॒म्यासो॑ऽनूहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः ।
तेभि॑र्य॒मः सं॑ररा॒णो ह॒वींष्यु॒शन्नु॒शद्भि॑ः प्रतिका॒मम॑त्तु ॥ 8 ॥

ये ता॑तृ॒षुर्दे॑व॒त्रा जेह॑माना होत्रा॒विद॒ः स्तोम॑तष्टासो अ॒र्कैः ।
आग्ने॑ याहि सुवि॒दत्रे॑भिर॒र्वाङ् स॒त्यैः क॒व्यैः पि॒तृभि॑र्घर्म॒सद्भि॑ः ॥ 9 ॥

ये स॒त्यासो॑ हवि॒रदो॑ हवि॒ष्पा इन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॒ दधा॑नाः ।
आग्ने॑ याहि स॒हस्रं॑ देवव॒न्दैः परै॒ः पूर्वै॑ः पि॒तृभि॑र्घर्म॒सद्भि॑ः ॥ 10 ॥

अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सद॑ःसदः सदत सुप्रणीतयः ।
अ॒त्ता ह॒वींषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिष्यथा॑ र॒यिं सर्व॑वीरं दधातन ॥ 11 ॥

त्वम॑ग्न ईलि॒तो जा॑तवे॒दोऽवा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी ।
प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वींषि॑ ॥ 12 ॥

ये चे॒ह पि॒तरो॒ ये च॒ नेह यांश्च॑ वि॒द्म याँ उ॑ च॒ न प्र॑वि॒द्म ।
त्वं वे॑त्थ॒ यति॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धाभि॑र्य॒ज्ञं सुकृ॑तं जुषस्व ॥ 13 ॥

ये अ॑ग्निद॒ग्धा ये अन॑ग्निदग्धा॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते ।
तेभि॑ः स्व॒रालसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं॑ कल्पयस्व ॥ 14 ॥

ॐ शान्ति॒ः शान्ति॒ः शान्ति॑ः ।

udī́ratā̱mavára̱ utparā́sa̱ unmádhya̱māḥ pi̱taráḥ so̱myāsáḥ |
asu̱ṃ ya ī̱yurávṛ̱kā ṛ́ta̱jñāste nó’vantu pi̱taro̱ havéṣu || 1 ||

i̱daṃ pi̱tṛbhyo̱ namó astva̱dya ye pūrvā́so̱ ya upárāsa ī̱yuḥ |
ye pārthíve̱ raja̱syā niṣáttā̱ ye vā́ nū̱naṃ súvṛ̱janā́su vi̱kṣu || 2 ||

āhaṃ pi̱tṝnsúvi̱datrā́~ avitsi̱ napā́taṃ ca vi̱kramáṇaṃ ca̱ viṣṇóḥ |
ba̱rhi̱ṣado̱ ye sva̱dhayā́ su̱tasya̱ bhajánta pi̱tvasta i̱hāgámiṣṭhāḥ || 3 ||

barhíṣadaḥ pitara ū̱tyárvāgi̱mā vó ha̱vyā cákṛmā ju̱ṣadhvám |
ta ā ga̱tāvásā̱ śantáme̱nāthā́ na̱ḥ śaṃ yorára̱po dádhāta || 4 ||

upáhūtāḥ pi̱taráḥ so̱myāsó barhi̱ṣyéṣu ni̱dhiṣú pri̱yeṣú |
ta ā gámantu̱ ta i̱ha śrúva̱ntvadhí bruvantu̱ té’vantva̱smān || 5 ||

ācyā̱ jānú dakṣiṇa̱to ni̱ṣadye̱maṃ ya̱jñama̱bhi gṛ́ṇīta̱ viśvé |
mā híṃsiṣṭa pitara̱ḥ kená cinno̱ yadva̱ āgáḥ puru̱ṣatā̱ karā́ma || 6 ||

āsī́nāso aru̱ṇīnā́mu̱pasthé ra̱yiṃ dhátta dā̱śuṣe̱ martyā́ya |
pu̱trebhyáḥ pitara̱stasya̱ vasva̱ḥ pra yácchata̱ ta i̱horjáṃ dadhāta || 7 ||

ye na̱ḥ pūrvé pi̱taráḥ so̱myāsó’nūhi̱re sómapī̱thaṃ vasíṣṭhāḥ |
tebhírya̱maḥ sáṃrarā̱ṇo ha̱vīṃṣyu̱śannu̱śadbhíḥ pratikā̱mamáttu || 8 ||

ye tā́tṛ̱ṣurdéva̱trā jehámānā hotrā̱vida̱ḥ stomátaṣṭāso a̱rkaiḥ |
āgné yāhi suvi̱datrébhira̱rvāṅ sa̱tyaiḥ ka̱vyaiḥ pi̱tṛbhírgharma̱sadbhíḥ || 9 ||

ye sa̱tyāsó havi̱radó havi̱ṣpā indréṇa de̱vaiḥ sa̱ratha̱ṃ dadhā́nāḥ |
āgné yāhi sa̱hasráṃ devava̱ndaiḥ parai̱ḥ pūrvaíḥ pi̱tṛbhírgharma̱sadbhíḥ || 10 ||

agníṣvāttāḥ pitara̱ eha gácchata̱ sadáḥsadaḥ sadata supraṇītayaḥ |
a̱ttā ha̱vīṃṣi̱ prayátāni ba̱rhiṣyathā́ ra̱yiṃ sarvávīraṃ dadhātana || 11 ||

tvamágna īli̱to jā́tave̱do’vā́ḍḍha̱vyāní sura̱bhīṇí kṛ̱tvī |
prādā́ḥ pi̱tṛbhyáḥ sva̱dhayā̱ te ákṣanna̱ddhi tvaṃ déva̱ prayátā ha̱vīṃṣí || 12 ||

ye ce̱ha pi̱taro̱ ye ca̱ neha yāṃścá vi̱dma yā~ ú ca̱ na právi̱dma |
tvaṃ véttha̱ yati̱ te jā́tavedaḥ sva̱dhābhírya̱jñaṃ sukṛ́taṃ juṣasva || 13 ||

ye ágnida̱gdhā ye anágnidagdhā̱ madhyé di̱vaḥ sva̱dhayā́ mā̱dayánte |
tebhíḥ sva̱rālasúnītime̱tāṃ yáthāva̱śaṃ ta̱nváṃ kalpayasva || 14 ||

oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śāntíḥ |

ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಕೆಳಗಿನವರು, ನಡುವಿನವರು, ಮೇಲಿನವರು. ಇದನ್ನು ತಂದೆ, ಅಜ್ಜ, ಮುತ್ತಜ್ಜ ಎಂಬ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳೆಂದು ಪರಂಪರೆ ಓದುತ್ತದೆ; ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳ ಕ್ರಮವೂ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ. ಅಗ್ನಿದಗ್ಧ ಮತ್ತು ಅನಗ್ನಿದಗ್ಧ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಂತ್ರದ ಪದಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ: ಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆದವರೂ ನಡೆಯದವರೂ ಎಂದು ಅರ್ಥ; ಯಾರನ್ನೂ ಹೊರಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಮಂತ್ರವಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

The hymn speaks of the fathers in three groups: the lower, the middle and the higher. Tradition reads these as three generations, father, grandfather and great-grandfather; the three rice-balls of the shraddha follow from that. The words of the fourteenth verse are worth noting: those consumed by fire and those not consumed: that is, those who received the rites and those who did not. No one is left outside. The thirteenth verse goes further and includes the fathers whom no one now remembers.

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಚಿಹ್ನೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಉದಾತ್ತ. ಪಾಠವನ್ನು ಗುರುಮುಖೇನ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ; ಈ ಪುಟ ನೆನಪಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾತ್ರ. · On the accent marks: the line below a syllable is anudatta, the line above is svarita, an unmarked syllable is udatta. The right way to learn the text is from a teacher; this page is only an aid to memory.

ಹದಿಮೂರನೆಯ ಮಂತ್ರ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಲು: ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವವರೂ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವರೂ. ಹೆಸರು ಮರೆತುಹೋದವರಿಗೂ ಒಂದು ತುತ್ತು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದರ ತೂಕ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ: ಹೆಸರೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ, ಯಾರೂ ಬಂದು ಕೇಳದ ದೇಹಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪಿತೃ ಸೂಕ್ತ ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಮಂತ್ರ: ಮನುಷ್ಯಸಹಜವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ದಂಡಿಸಬೇಡಿ. ಹಿರಿಯರ ಬಗೆಗಿನ ಅಪರಾಧಭಾವ ಹೊತ್ತವರಿಗೆ ಇದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಾಲು.

The thirteenth verse is the widest line in the hymn: those we know and those we do not. A mouthful of food even for those whose names have been forgotten. Anyone who works in a hospital knows the weight of that: there are bodies no one comes to claim. The Pitru Sukta keeps them inside. And the sixth verse: do not punish us for the faults we commit in the way of human beings. For anyone carrying guilt about an elder, that is a line worth sitting with.