ಶಾಂತಿ ಪಾಠ: ವೇದಪಾರಾಯಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಸರಣಿ

आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुवः॒ ।
ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से ।
यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॒ ।
उ॒ष॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ।
तस्मा॒ अरं॑गमामवो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जि॑न्वथ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥

2. ಪೃಥಿವೀ ಶಾಂತಾ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಾಂತಿ

पृ॒थि॒वी शां॒ता साग्निना॑ शां॒ता सा मे॑ शां॒ता शुचग्ं॑ शमयतु ।
अं॒तरि॑क्षग्ं शां॒तं तद्वा॒युना॑ शां॒तं तन्मे॑ शां॒तग्ं शुचग्ं॑ शमयतु ।
द्यौश्शां॒ता॒ सादि॒त्येन॑ शां॒ता सा मे॑ शां॒ता शुचग्ं॑ शमयतु ।
पृ॒थि॒वी शांति॑रं॒तरि॑क्ष॒ग्ं॒ शांति॒-
र्द्यौ-श्शांति॒र्-दिश॒-श्शांति॑-रवांतरदि॒शा-श्शांति॑-
र॒ग्नि-श्शांति॑र्-वा॒यु-श्शांति॑-रादि॒त्य-
श्शांति॑-श्चंद्र॒मा॒-श्शांति॒र्-नक्ष॑त्राणि॒-
श्शांति राप॒श्शांति॒-रोष॑धय॒-
श्शांति॒र्-वन॒स्पत॑य॒-श्शांति॒र्-गौ॑-
श्शांति॑-र॒जा-शांति-रश्व॒-श्शांतिः॒ पुरु॑ष॒-
श्शांति॒-ब्रह्म॒-शांति॑र्-ब्राह्म॒ण-
श्शांति-शांति॑-रेव शांति-शांति॑-र्मे अस्तु॒ शांतिः॑ ।
तया॒हग्ं शान्॒त्या॒ स॑र्वशां॒त्या॒
मह्यं॑ द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे च॒
शांतिं॑ करोमि शांति॑र्मे अस्तु॒ शांतिः॑ ॥

3. ಏಹ ಶ್ರೀಶ್ಚ: ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳು ಬಿಡದಿರಲಿ

एह॒ श्रीश्च॒ ह्रीश्च॒ धृति॑श्च॒
तपो॑ मे॒धा प्र॑ति॒ष्ठा श्र॒द्धा स॒त्यं
धर्म॑श्चै॒तानि॒ मोत्ति॑ष्ठंत॒-मनूत्ति॑ष्ठंतु॒
मा मा॒ग्॒ श्रीश्च॒ ह्रीश्च॒ धृति॑श्च॒
तपो॑ मे॒धा प्र॑ति॒ष्ठा श्र॒द्धा स॒त्यं
धर्म॑श्चै॒तानि॑ मा॒ मा हा॑सिषुः ।

4. ಉದಾಯುಷಾ: ಆಯುಷ್ಯದೊಡನೆ ಏಳುವುದು

उदायु॑षा स्वा॒युषोदो॑षदीना॒ग्ं॒
रसे॒नोत्प॒र्जन्य॑स्य॒ शुष्मे॒णोदस्थाम॒मृता॒ग्ं॒ अनु॑ ।

5. ತಚ್ಚಕ್ಷುಃ: ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲ

तच्चक्षु॑र्-दे॒वहि॑तं पु॒रस्ता᳚च्चु॒क्रमु॒च्चर॑त् ।
पश्ये॑म श॒रद॑श्श॒तं जीवे॑म श॒रद॑श्श॒तं
नंदा॑म श॒रद॑श्श॒तं मोदा॑म श॒रद॑श्श॒तं
भवा॑म श॒रद॑श्श॒तग्ं शृ॒णवा॑म श॒रद॑श्श॒तं
प्रब्र॑वाम श॒रद॑श्श॒तमजी॑तास्याम श॒रद॑श्श॒तं
जोक्च॒ सूर्यं॑ दृ॒शे ।

6. ಯ ಉದಗಾತ್: ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಶುದ್ಧಿ

य उद॑गान्मह॒तोऽर्णवा᳚-द्वि॒भ्राज॑मानस्सरि॒रस्य॒ मध्या॒थ्समा॑ वृष॒भो लो॑हिता॒क्षस्सूर्यो॑ विप॒श्चिन्मन॑सा पुनातु ॥

7. ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೋತನೀ: ಕಲಿತದ್ದು ಉಳಿಯಲಿ

ब्रह्म॑ण॒श्चोत॒न्यसि॒ ब्रह्म॑ण आ॒णीस्थो॒ ब्राह्म॑ण आ॒वप॑नमसि धारि॒तेयं पृ॑थि॒वी ब्रह्म॑णा म॒ही धा॑रि॒तमे॑नेन म॒हदन्॒तरि॑क्षं॒ दिवं॑ दाधार पृथि॒वीग्ं सदेवां॒-यँद॒हं-वेँद॒ तद॒हं धा॑रयाणि॒ मा मद्वेदोऽधि॒ विस्र॑सत् ।
मे॒धा॒म॒नी॒षे मावि॒शताग्ं स॒मीची॑ भू॒तस्य॒ भव्य॒स्याव॑रुध्यै॒ सर्व॒मायु॑रयाणि॒ सर्व॒मायु॑रयाणि ।
आ॒भिर्गी॒र्भि-र्यदतो॑ न ऊ॒नमाप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः ।
य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ भूयिष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम ।
ब्रह्म॒ प्रावा॑दिष्म॒ तन्नो॒ मा हा॑सीत् ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

8. ಸಂ ತ್ವಾ ಸಿಂಚಾಮಿ: ಆಶೀರ್ವಾದದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ

ॐ सं त्वा॑ सिंचामि॒ यजु॑षा प्र॒जामायु॒र्धनं॑ च ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

9. ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ

ॐ शं नो॑ मि॒त्रः शं-वँरु॑णः ।
शं नो॑ भवत्वर्य॒मा ।
शं न॒ इंद्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ ।
शं नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः ।
नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो ।
त्वमे॒व प्र॒त्यक्षं॒ ब्रह्मा॑सि ।
त्वामे॒व प्र॒त्यक्षं॒ ब्रह्म॑ वदिष्यामि ।
ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि ।
तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु ।
अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तारं᳚ ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

10. ತಚ್ಛಂ ಯೋರಾವೃಣೀಮಹೇ

ॐ तच्छं॒-योँरावृ॑णीमहे ।
गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ । गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये ।
दैवी᳚ स्व॒स्तिर॑स्तु नः । स्व॒स्तिर्-मानु॑षेभ्यः ।
ऊ॒र्ध्वं जि॑गातु भेष॒जम् ।
शं नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । शं चतु॒ष्पदे ।
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

11. ಸಹ ನಾವವತು

ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु ।
स॒ह वी॒र्यं॑ करवावहै ।
ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

āpo̱ hiṣṭhā máyo̱bhuva̱ḥ |
tā ná ū̱rje dádhātana |
ma̱heraṇā́ya̱ cakṣáse |
yo váḥ śi̱vatámo̱ rasa̱stasyá bhājayate̱ ha na̱ḥ |
u̱ṣa̱tīríva mā̱taráḥ |
tasmā̱ aráṃgamāmavo̱ yasya̱ kṣayā́ya̱ jínvatha |
āpó ja̱nayáthā ca naḥ ||

2. ಪೃಥಿವೀ ಶಾಂತಾ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಾಂತಿ

pṛ̱thi̱vī śā̱ṃtā sāgninā́ śā̱ṃtā sā mé śā̱ṃtā śucágṃ śamayatu |
a̱ṃtaríkṣagṃ śā̱ṃtaṃ tadvā̱yunā́ śā̱ṃtaṃ tanmé śā̱ṃtagṃ śucágṃ śamayatu |
dyauśśā̱ṃtā̱ sādi̱tyená śā̱ṃtā sā mé śā̱ṃtā śucágṃ śamayatu |
pṛ̱thi̱vī śāṃtíra̱ṃtaríkṣa̱̱gṃ śāṃti̱-
rdyau-śśāṃti̱r-diśa̱-śśāṃtí-ravāṃtaradi̱śā-śśāṃtí-
ra̱gni-śśāṃtír-vā̱yu-śśāṃtí-rādi̱tya-
śśāṃtí-ścaṃdra̱mā̱-śśāṃti̱r-nakṣátrāṇi̱-
śśāṃti rāpa̱śśāṃti̱-roṣádhaya̱-
śśāṃti̱r-vana̱spatáya̱-śśāṃti̱r-gaú-
śśāṃtí-ra̱jā-śāṃti-raśva̱-śśāṃti̱ḥ purúṣa̱-
śśāṃti̱-brahma̱-śāṃtír-brāhma̱ṇa-
śśāṃti-śāṃtí-reva śāṃti-śāṃtí-rme astu̱ śāṃtíḥ |
tayā̱hagṃ śā̱ntyā̱ sárvaśā̱ṃtyā̱
mahyáṃ dvi̱pade̱ catúṣpade ca̱
śāṃtíṃ karomi śāṃtírme astu̱ śāṃtíḥ ||

3. ಏಹ ಶ್ರೀಶ್ಚ: ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳು ಬಿಡದಿರಲಿ

eha̱ śrīśca̱ hrīśca̱ dhṛtíśca̱
tapó me̱dhā práti̱ṣṭhā śra̱ddhā sa̱tyaṃ
dharmáścai̱tāni̱ mottíṣṭhaṃta̱-manūttíṣṭhaṃtu̱
mā mā̱̱g śrīśca̱ hrīśca̱ dhṛtíśca̱
tapó me̱dhā práti̱ṣṭhā śra̱ddhā sa̱tyaṃ
dharmáścai̱tāní mā̱ mā hā́siṣuḥ |

4. ಉದಾಯುಷಾ: ಆಯುಷ್ಯದೊಡನೆ ಏಳುವುದು

udāyúṣā svā̱yuṣodóṣadīnā̱̱gṃ
rase̱notpa̱rjanyásya̱ śuṣme̱ṇodasthāma̱mṛtā̱̱gṃ anú |

5. ತಚ್ಚಕ್ಷುಃ: ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲ

taccakṣúr-de̱vahítaṃ pu̱rastā̋ccu̱kramu̱ccarát |
paśyéma śa̱radáśśa̱taṃ jīvéma śa̱radáśśa̱taṃ
naṃdā́ma śa̱radáśśa̱taṃ modā́ma śa̱radáśśa̱taṃ
bhavā́ma śa̱radáśśa̱tagṃ śṛ̱ṇavā́ma śa̱radáśśa̱taṃ
prabrávāma śa̱radáśśa̱tamajī́tāsyāma śa̱radáśśa̱taṃ
jokca̱ sūryáṃ dṛ̱śe |

6. ಯ ಉದಗಾತ್: ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಶುದ್ಧಿ

ya udágānmaha̱to’rṇavā̋-dvi̱bhrājámānassari̱rasya̱ madhyā̱thsamā́ vṛṣa̱bho lóhitā̱kṣassūryó vipa̱ścinmanásā punātu ||

7. ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೋತನೀ: ಕಲಿತದ್ದು ಉಳಿಯಲಿ

brahmáṇa̱ścota̱nyasi̱ brahmáṇa ā̱ṇīstho̱ brāhmáṇa ā̱vapánamasi dhāri̱teyaṃ pṛ́thi̱vī brahmáṇā ma̱hī dhā́ri̱taménena ma̱hada̱ntaríkṣa̱ṃ diváṃ dādhāra pṛthi̱vīgṃ sadevā̱ṃ-ya~da̱haṃ-ve~da̱ tada̱haṃ dhā́rayāṇi̱ mā madvedo’dhi̱ visrásat |
me̱dhā̱ma̱nī̱ṣe māvi̱śatāgṃ sa̱mīcī́ bhū̱tasya̱ bhavya̱syāvárudhyai̱ sarva̱māyúrayāṇi̱ sarva̱māyúrayāṇi |
ā̱bhirgī̱rbhi-ryadató na ū̱namāpyā́yaya harivo̱ vardhámānaḥ |
ya̱dā sto̱tṛbhyo̱ mahí go̱trā ru̱jāsí bhūyiṣṭha̱bhājo̱ adhá te syāma |
brahma̱ prāvā́diṣma̱ tanno̱ mā hā́sīt ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

8. ಸಂ ತ್ವಾ ಸಿಂಚಾಮಿ: ಆಶೀರ್ವಾದದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ

oṃ saṃ tvā́ siṃcāmi̱ yajúṣā pra̱jāmāyu̱rdhanáṃ ca ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

9. ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ

oṃ śaṃ nó mi̱traḥ śaṃ-va~rúṇaḥ |
śaṃ nó bhavatvarya̱mā |
śaṃ na̱ iṃdro̱ bṛha̱spatíḥ |
śaṃ no̱ viṣṇúrurukra̱maḥ |
namo̱ brahmáṇe | namáste vāyo |
tvame̱va pra̱tyakṣa̱ṃ brahmā́si |
tvāme̱va pra̱tyakṣa̱ṃ brahmá vadiṣyāmi |
ṛ̱taṃ-vá~diṣyāmi | sa̱tyaṃ-vá~diṣyāmi |
tanmāmávatu | tadva̱ktārámavatu |
avátu̱ mām | avátu va̱ktāra̋ṃ ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

10. ತಚ್ಛಂ ಯೋರಾವೃಣೀಮಹೇ

oṃ taccha̱ṃ-yo~rāvṛ́ṇīmahe |
gā̱tuṃ-ya̱~jñāyá | gā̱tuṃ-ya̱~jñapátaye |
daivī̋ sva̱stirástu naḥ | sva̱stir-mānúṣebhyaḥ |
ū̱rdhvaṃ jígātu bheṣa̱jam |
śaṃ nó astu dvi̱pade̋ | śaṃ catu̱ṣpade |
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

11. ಸಹ ನಾವವತು

oṃ sa̱ha nā́vavatu | sa̱ha naú bhunaktu |
sa̱ha vī̱ryáṃ karavāvahai |
te̱ja̱svinā̱vadhī́tamastu̱ mā vídviṣā̱vahai̋ ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ಈ ಸರಣಿಯ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ. ಕೆಲವರು ಮೊದಲ ಮೂರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಕೊನೆಯ ಮೂರನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು vignanam.org ನಲ್ಲಿರುವ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಪಾಠ. ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಬರವಣಿಗೆಯ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The number and order of mantras in this recitation vary a little between traditions. Some recite only the first three, some only the last three. What is here is the Taittiriya text found on vignanam.org. For easy reading we have divided it into eleven parts, and corrected a few typographical errors from that text.

ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ ಮಂತ್ರ ಋಗ್ವೇದ 10.9 ರ ಮೊದಲ ಮೂರು ಋಕ್ಕುಗಳು. ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಆರಂಭದ ಮಂತ್ರ, ಸಹ ನಾವವತು ಅದರ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದವಲ್ಲಿಯ ಆರಂಭದ ಮಂತ್ರ. ಪೃಥಿವೀ ಶಾಂತಾ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಾವಾದಿಷ್ಮ ಮಂತ್ರದವರೆಗಿನ ಮಂತ್ರಗಳು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಪಾಠಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

The āpo hiṣṭhā mantra is the first three verses of Rig Veda 10.9. Śaṃ no mitraḥ opens the Taittiriya Upanishad, and saha nāvavatu opens its Brahmanandavalli. The mantras from pṛthivī śāntā to brahma prāvādiṣma are generally identified as coming from the closing part of the fourth prapathaka of the Taittiriya Aranyaka.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ಪಶ್ಯೇಮ ಶರದಃ ಶತಂ ಮಂತ್ರ ಕೇವಲ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೂರು ವರ್ಷ ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ಯಾರಿಗೂ ಸೋಲದೆ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಆ ವರ್ಷಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಮುಖ್ಯ.

The paśyema śaradaḥ śatam mantra does not ask merely to live a hundred years. It asks to live a hundred years seeing, hearing, speaking and unconquered. This is close to what medicine today calls healthy ageing. The quality of the years matters as much as their number.

ಈ ಪಾಠ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಂತಿ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ, ಮರ, ಹಸು, ಆಡು, ಕುದುರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಶಾಂತಿ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯೊಡನೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇದರಲ್ಲಿದೆ.

In this recitation peace is not limited to human beings. It asks for peace for the waters, the healing plants, the trees, the cow, the goat and the horse. It carries the awareness that our own well-being is bound up with the well-being of the world around us.