ಕೇಷಾಂಚಿದ್ವಾಚಿ ಶುಕವತ್: ಗಿಳಿಯ ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಕನ ಹೃದಯ

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಪಾಠ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲೇ ಕಾಣುವ, ಆದರೆ ಬಾಯಿ ಬಿಡದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಮೂರನೆಯ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಅಪರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 22 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 22

ವಿಷಯ: ಮಾತು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ತಿಳಿವು · Speech and inward understanding

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕೇಷಾಂಚಿದ್ವಾಚಿ ಶುಕವತ್ಪರೇಷಾಂ ಹೃದಿ ಮೂಕವತ್ ।
ಕಸ್ಯಾಪಿ ಹೃದಯಾದ್ವಕ್ತ್ರೇ ವಲ್ಗು ವಲ್ಗನ್ತಿ ಸೂಕ್ತಯಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

केषांचिद्वाचि शुकवत्परेषां हृदि मूकवत् ।
कस्यापि हृदयाद्वक्त्रे वल्गु वल्गन्ति सूक्तयः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

keṣāṃcidvāci śukavatpareṣāṃ hṛdi mūkavat |
kasyāpi hṛdayādvaktre valgu valganti sūktayaḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕೇಷಾಂಚಿತ್ (केषांचित्, keṣāṃcit) = ಕೆಲವರ (of some people)
ವಾಚಿ (वाचि, vāci) = ಮಾತಿನಲ್ಲಿ (in the speech)
ಶುಕವತ್ (शुकवत्, śukavat) = ಗಿಳಿಯಂತೆ (like a parrot)
ಪರೇಷಾಮ್ (परेषाम्, pareṣām) = ಇನ್ನು ಕೆಲವರ (of others)
ಹೃದಿ (हृदि, hṛdi) = ಹೃದಯದಲ್ಲಿ (in the heart)
ಮೂಕವತ್ (मूकवत्, mūkavat) = ಮೂಕನಂತೆ (like a mute)
ಕಸ್ಯಾಪಿ (कस्यापि, kasyāpi) = ಯಾರೋ ಅಪರೂಪದವನಲ್ಲಿ (in some rare one)
ಹೃದಯಾತ್ (हृदयात्, hṛdayāt) = ಹೃದಯದಿಂದ (from the heart)
ವಕ್ತ್ರೇ (वक्त्रे, vaktre) = ಬಾಯಿಗೆ (to the mouth)
ವಲ್ಗು (वल्गु, valgu) = ಚಂದವಾಗಿ (gracefully)
ವಲ್ಗನ್ತಿ (वल्गन्ति, valganti) = ಕುಣಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ (come leaping)
ಸೂಕ್ತಯಃ (सूक्तयः, sūktayaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳು (good sayings)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೆಲವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳು ಗಿಳಿಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೂ ಮೂಕನಂತೆ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಯಾರೋ ಅಪರೂಪದವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವು ಹೃದಯದಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಚಂದವಾಗಿ ಕುಣಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

In some, fine sayings sit on the tongue the way words sit in a parrot. In others they stay in the heart and go dumb. In some rare man alone they come dancing gracefully from the heart to the mouth.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶುಕವತ್ ಮತ್ತು ಮೂಕವತ್ ಒಂದೇ ಅಳತೆಯ ಎರಡು ಪದಗಳು. ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಗಿಳಿಗೆ ಮಾತಿದೆ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಮೂಕನಿಗೆ ಅರ್ಥವಿದೆ, ಮಾತಿಲ್ಲ.

Shukavat and mukavat are two words of the same shape, set face to face in one line. The parrot has speech without sense. The mute has sense without speech.

ವಲ್ಗು ವಲ್ಗನ್ತಿ ಎಂಬುದು ಬೇಕೆಂದೇ ಮಾಡಿದ ಜೋಡಿ. ವಲ್ಗ್ ಎಂದರೆ ಕುಣಿಯುವುದು, ನೆಗೆಯುವುದು. ಮಾತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ನಡೆಯುವುದು ಎನ್ನದೆ ಕುಣಿಯುವುದು ಎಂದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಲೀಸು ಇದೆ.

Valgu valganti is a chime made on purpose. Valg is to leap or to dance. Saying that the words dance out, rather than walk out, is what gives the line its ease.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 40. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 40. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತಾಡುವವನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಎಂದು ನಾವು ಬೇಗ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಗಿಳಿಯ ಸಾಲನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಮೊದಲಿಗೇ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಆ ಆತುರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರ.

We are quick to decide that whoever speaks well at a meeting knows well. That the verse puts the parrot first is a caution against such haste.

ರೋಗಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೆ ನಿಲ್ಲುವುದುಂಟು. ಅದು ತಿಳಿವಿನ ಕೊರತೆ ಅಲ್ಲ, ಹೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕೊರತೆ.

A resident who has the history clear in his head can still stand there unable to give it. That is not a gap in knowledge but in the practice of saying it.