ಹರಿ ವಾಯು ಸ್ತುತಿ ಮಾಧ್ವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಠಿಸಲಾಗುವ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನಾದ ವಾಯುದೇವರನ್ನು ಹರಿಯ ಮೊದಲ ಸೇವಕನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ, ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಭೀಮ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
The Hari Vayu Stuti is among the most widely recited hymns of the Madhva tradition. It praises Vayu, the chief life breath, as the foremost servant of Hari. The stories of his three descents, Hanuman in the Treta age, Bhima in the Dvapara and Madhvacharya in the Kali age, are woven here into one thread.
ಸ್ತೋತ್ರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಾತು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ: ಸರ್ವೋತ್ತಮನು ವಿಷ್ಣು, ವಾಯು ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಲೋಕವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಗುರು. ಅದಕ್ಕೇ ಇದರ ಹೆಸರು ಹರಿ ವಾಯು ಸ್ತುತಿ. ಸ್ರಗ್ಧರಾ ವೃತ್ತದ ದೀರ್ಘ ಸಾಲುಗಳು, ಅನುಪ್ರಾಸದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಸಮಾಸಗಳು ಇದನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.
One idea returns throughout the hymn: Vishnu is supreme, and Vayu is the guru who runs the world at his command. That is why it is called the Hari Vayu Stuti. The long lines of the sragdhara metre, the dense play of sound and the hard compounds make it a hymn meant as much for the ear as for the page.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಶ್ರೀಮದ್ವಿಷ್ಣ್ವಂಘ್ರಿನಿಷ್ಠಾತಿಗುಣಗುರುತಮಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥ-
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಚಾರ್ಯಪಾದೋಜ್ಜ್ವಲಜಲಜಲಸತ್ಪಾಂಸವೋಽಸ್ಮಾನ್ ಪುನಂತು ।
ವಾಚಾಂ ಯತ್ರ ಪ್ರಣೇತ್ರೀ ತ್ರಿಭುವನಮಹಿತಾ ಶಾರದಾ ಶಾರದೇಂದು-
ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಭದ್ರಸ್ಮಿತಶ್ರೀಧವಳಿತಕಕುಭಾ ಪ್ರೇಮಭಾರಂ ಬಭಾರ ॥ 1 ॥
ಉತ್ಕಂಠಾಕುಂಠಕೋಲಾಹಲಜವವಿಜಿತಾಜಸ್ರಸೇವಾನುವೃದ್ಧ-
ಪ್ರಾಜ್ಞಾತ್ಮಜ್ಞಾನಧೂತಾಂಧತಮಸಸುಮನೋಮೌಲಿರತ್ನಾವಳೀನಾಮ್ ।
ಭಕ್ತ್ಯುದ್ರೇಕಾವಗಾಢಪ್ರಘಟನಸಘಟಾತ್ಕಾರಸಂಘೃಷ್ಯಮಾಣ-
ಪ್ರಾಂತಪ್ರಾಗ್ರ್ಯಾಂಘ್ರಿಪೀಠೋತ್ಥಿತಕನಕರಜಃಪಿಂಜರಾರಂಜಿತಾಶಾಃ ॥ 2 ॥
ಜನ್ಮಾಧಿವ್ಯಾಧ್ಯುಪಾಧಿಪ್ರತಿಹತಿವಿರಹಪ್ರಾಪಕಾಣಾಂ ಗುಣಾನಾ-
ಮಗ್ರ್ಯಾಣಾಮರ್ಪಕಾಣಾಂ ಚಿರಮುದಿತಚಿದಾನಂದಸಂದೋಹದಾನಾಮ್ ।
ಏತೇಷಾಮೇಷ ದೋಷಪ್ರಮುಷಿತಮನಸಾಂ ದ್ವೇಷಿಣಾಂ ದೂಷಕಾಣಾಂ
ದೈತ್ಯಾನಾಮಾರ್ತಿಮಂಧೇ ತಮಸಿ ವಿದಧತಾಂ ಸಂಸ್ತವೇ ನಾಸ್ಮಿ ಶಕ್ತಃ ॥ 3 ॥
ಅಸ್ಯಾವಿಷ್ಕರ್ತುಕಾಮಂ ಕಲಿಮಲಕಲುಷೇಽಸ್ಮಿನ್ ಜನೇ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗಂ
ವಂದ್ಯಂ ಚಂದ್ರೇಂದ್ರರುದ್ರದ್ಯುಮಣಿಫಣಿವಯೋನಾಯಕಾದ್ಯೈರಿಹಾದ್ಯ ।
ಮಧ್ವಾಖ್ಯಂ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಂ ಕಿಮುತ ಕೃತವತೋ ಮಾರುತಸ್ಯಾವತಾರಂ
ಪಾತಾರಂ ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯಂ ಪದಮಪವಿಪದಃ ಪ್ರಾಪ್ತುರಾಪನ್ನಪುಂಸಾಮ್ ॥ 4 ॥
ಉದ್ಯದ್ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಚಂಡಾಂ ನಿಜರುಚಿನಿಕರವ್ಯಾಪ್ತಲೋಕಾವಕಾಶೋ
ಬಿಭ್ರದ್ಭೀಮೋ ಭುಜೇ ಯೋಽಭ್ಯುದಿತದಿನಕರಾಭಾಂಗದಾಢ್ಯಪ್ರಕಾಂಡೇ ।
ವೀರ್ಯೋದ್ಧಾರ್ಯಾಂ ಗದಾಗ್ರ್ಯಾಮಯಮಿಹ ಸುಮತಿಂ ವಾಯುದೇವೋ ವಿದಧ್ಯಾ-
ದಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನನೇತಾ ಯತಿವರಮಹಿತೋ ಭೂಮಿಭೂಷಾಮಣಿರ್ಮೇ ॥ 5 ॥
ಸಂಸಾರೋತ್ತಾಪನಿತ್ಯೋಪಶಮದಸದಯಸ್ನೇಹಹಾಸಾಂಬುಪೂರ-
ಪ್ರೋದ್ಯದ್ವಿದ್ಯಾನವದ್ಯದ್ಯುತಿಮಣಿಕಿರಣಶ್ರೇಣಿಸಂಪೂರಿತಾಶಃ ।
ಶ್ರೀವತ್ಸಾಂಕಾಧಿವಾಸೋಚಿತತರಸರಳಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥ-
ಕ್ಷೀರಾಂಭೋಧಿರ್ವಿಭಿಂದ್ಯಾದ್ಭವದನಭಿಮತಂ ಭೂರಿ ಮೇ ಭೂತಿಹೇತುಃ ॥ 6 ॥
ಮೂರ್ಧನ್ಯೇಷೋಽಂಜಲಿರ್ಮೇ ದೃಢತರಮಿಹ ತೇ ಬಧ್ಯತೇ ಬಂಧಪಾಶ-
ಚ್ಛೇತ್ರೇ ದಾತ್ರೇ ಸುಖಾನಾಂ ಭಜತಿ ಭುವಿ ಭವಿಷ್ಯದ್ವಿಧಾತ್ರೇ ದ್ಯುಭರ್ತ್ರೇ ।
ಅತ್ಯಂತಂ ಸಂತತಂ ತ್ವಂ ಪ್ರದಿಶ ಪದಯುಗೇ ಹಂತ ಸಂತಾಪಭಾಜಾ-
ಮಸ್ಮಾಕಂ ಭಕ್ತಿಮೇಕಾಂ ಭಗವತ ಉತ ತೇ ಮಾಧವಸ್ಯಾಥ ವಾಯೋಃ ॥ 7 ॥
ಸಾಭ್ರೋಷ್ಣಾಭೀಶುಶುಭ್ರಪ್ರಭಮಭಯ ನಭೋ ಭೂರಿಭೂಭೃದ್ವಿಭೂತಿ-
ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣುರ್ಭೂರೃಭೂಣಾಂ ಭವನಮಪಿ ವಿಭೋಽಭೇದಿ ಬಭ್ರೇ ಬಭೂವೇ ।
ಯೇನ ಭ್ರೂವಿಭ್ರಮಸ್ತೇ ಭ್ರಮಯತು ಸುಭೃಶಂ ಬಭ್ರುವದ್ದುರ್ಭೃತಾಶಾನ್
ಭ್ರಾಂತಿರ್ಭೇದಾವಭಾಸಸ್ತ್ವಿತಿ ಭಯಮಭಿಭೂರ್ಭೋಕ್ಷ್ಯತೋ ಮಾಯಿಭಿಕ್ಷೂನ್ ॥ 8 ॥
ಯೇಽಮುಂ ಭಾವಂ ಭಜಂತೇ ಸುರಮುಖಸುಜನಾರಾಧಿತಂ ತೇ ತೃತೀಯಂ
ಭಾಸಂತೇ ಭಾಸುರೈಸ್ತೇ ಸಹಚರಚಲಿತೈಶ್ಚಾಮರೈಶ್ಚಾರುವೇಷಾಃ ।
ವೈಕುಂಠೇ ಕಂಠಲಗ್ನಸ್ಥಿರಶುಚಿವಿಲಸತ್ಕಾಂತಿತಾರುಣ್ಯಲೀಲಾ-
ಲಾವಣ್ಯಾಪೂರ್ಣಕಾಂತಾಕುಚಭರಸುಲಭಾಶ್ಲೇಷಸಮ್ಮೋದಸಾಂದ್ರಾಃ ॥ 9 ॥
ಆನಂದಾನ್ಮಂದಮಂದಾ ದದತಿ ಹಿ ಮರುತಃ ಕುಂದಮಂದಾರನಂದ್ಯಾ-
ವರ್ತಾಮೋದಾನ್ ದಧಾನಾ ಮೃದುಪದಮುದಿತೋದ್ಗೀತಕೈಃ ಸುಂದರೀಣಾಮ್ ।
ವೃಂದೈರಾವಂದ್ಯಮುಕ್ತೇಂದ್ವಹಿಮಗುಮದನಾಹೀಂದ್ರದೇವೇಂದ್ರಸೇವ್ಯೇ
ಮೌಕುಂದೇ ಮಂದಿರೇಽಸ್ಮಿನ್ನವಿರತಮುದಯನ್ಮೋದಿನಾಂ ದೇವದೇವ ॥ 10 ॥
ಉತ್ತಪ್ತಾಽತ್ಯುತ್ಕಟತ್ವಿಟ್ಪ್ರಕಟಕಟಕಟಧ್ವಾನಸಂಘಟ್ಟನೋದ್ಯ-
ದ್ವಿದ್ಯುದ್ವ್ಯೂಢಸ್ಫುಲಿಂಗಪ್ರಕರವಿಕಿರಣೋತ್ಕ್ವಾಥಿತೇ ಬಾಧಿತಾಂಗಾನ್ ।
ಉದ್ಗಾಢಂ ಪಾತ್ಯಮಾನಾ ತಮಸಿ ತತ ಇತಃ ಕಿಂಕರೈಃ ಪಂಕಿಲೇ ತೇ
ಪಂಕ್ತಿರ್ಗ್ರಾವ್ಣಾಂ ಗರಿಮ್ಣಾ ಗ್ಲಪಯತಿ ಹಿ ಭವದ್ದ್ವೇಷಿಣೋ ವಿದ್ವದಾದ್ಯ ॥ 11 ॥
ಅಸ್ಮಿನ್ನಸ್ಮದ್ಗುರೂಣಾಂ ಹರಿಚರಣಚಿರಧ್ಯಾನಸನ್ಮಂಗಲಾನಾಂ
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಪಾರ್ಶ್ವಭೂಮಿಂ ಧೃತರಣರಣಿಕಸ್ವರ್ಗಿಸೇವ್ಯಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಃ ।
ಯಸ್ತೂದಾಸ್ತೇ ಸ ಆಸ್ತೇಽಧಿಭವಮಸುಲಭಕ್ಲೇಶನಿರ್ಮೋಕಮಸ್ತ-
ಪ್ರಾಯಾನಂದಂ ಕಥಂಚಿನ್ನ ವಸತಿ ಸತತಂ ಪಂಚಕಷ್ಟೇಽತಿಕಷ್ಟೇ ॥ 12 ॥
ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮಾನ್ ರೂಕ್ಷರಕ್ಷೋರದಖರನಖರಕ್ಷುಣ್ಣವಿಕ್ಷೋಭಿತಾಕ್ಷಾ-
ನಾಮಗ್ನಾನಾಂಧಕೂಪೇ ಕ್ಷುರಮುಖಮುಖರೈಃ ಪಕ್ಷಿಭಿರ್ವಿಕ್ಷತಾಂಗಾನ್ ।
ಪೂಯಾಸೃಙ್ಮೂತ್ರವಿಷ್ಠಾಕೃಮಿಕುಲಕಲಿಲೇ ತತ್ಕ್ಷಣಕ್ಷಿಪ್ತಶಕ್ತ್ಯಾ-
ದ್ಯಸ್ತ್ರವ್ರಾತಾರ್ದಿತಾಂಸ್ತ್ವದ್ದ್ವಿಷ ಉಪಜಿಹತೇ ವಜ್ರಕಲ್ಪಾ ಜಲೂಕಾಃ ॥ 13 ॥
ಮಾತರ್ಮೇ ಮಾತರಿಶ್ವನ್ ಪಿತರತುಲಗುರೋ ಭ್ರಾತರಿಷ್ಟಾಪ್ತಬಂಧೋ
ಸ್ವಾಮಿನ್ ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮನ್ನಜರ ಜರಯಿತರ್ಜನ್ಮಮೃತ್ಯಾಮಯಾನಾಮ್ ।
ಗೋವಿಂದೇ ದೇಹಿ ಭಕ್ತಿಂ ಭವತಿ ಚ ಭಗವನ್ನೂರ್ಜಿತಾಂ ನಿರ್ನಿಮಿತ್ತಾಂ
ನಿರ್ವ್ಯಾಜಾಂ ನಿಶ್ಚಲಾಂ ಸದ್ಗುಣಗಣಬೃಹತೀಂ ಶಾಶ್ವತೀಮಾಶು ದೇವ ॥ 14 ॥
ವಿಷ್ಣೋರತ್ಯುತ್ತಮತ್ವಾದಖಿಲಗುಣಗಣೈಸ್ತತ್ರ ಭಕ್ತಿಂ ಗರಿಷ್ಠಾ-
ಮಾಶ್ಲಿಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಧರಾಭ್ಯಾಮಮುಮಥ ಪರಿವಾರಾತ್ಮನಾ ಸೇವಕೇಷು ।
ಯಃ ಸಂಧತ್ತೇ ವಿರಿಂಚಶ್ವಸನವಿಹಗಪಾನಂತರುದ್ರೇಂದ್ರಪೂರ್ವೇ-
ಷ್ವಾಧ್ಯಾಯಂಸ್ತಾರತಮ್ಯಂ ಸ್ಫುಟಮವತಿ ಸದಾ ವಾಯುರಸ್ಮದ್ಗುರುಸ್ತಮ್ ॥ 15 ॥
ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ್ ಮುಕ್ತಿಭಾಜಃ ಸುಖಯಸಿ ಹಿ ಗುರೋ ಯೋಗ್ಯತಾತಾರತಮ್ಯಾ-
ದಾಧತ್ಸೇ ಮಿಶ್ರಬುದ್ಧೀಂಸ್ತ್ರಿದಿವನಿರಯಭೂಗೋಚರಾನ್ ನಿತ್ಯಬದ್ಧಾನ್ ।
ತಾಮಿಸ್ರಾಂಧಾದಿಕಾಖ್ಯೇ ತಮಸಿ ಸುಬಹುಲಂ ದುಃಖಯಸ್ಯನ್ಯಥಾಜ್ಞಾನ್
ವಿಷ್ಣೋರಾಜ್ಞಾಭಿರಿತ್ಥಂ ಶ್ರುತಿಶತಮಿತಿಹಾಸಾದಿ ಚಾಕರ್ಣಯಾಮಃ ॥ 16 ॥
ವಂದೇಽಹಂ ತಂ ಹನೂಮಾನಿತಿ ಮಹಿತಮಹಾಪೌರುಷೋ ಬಾಹುಶಾಲೀ
ಖ್ಯಾತಸ್ತೇಽಗ್ರ್ಯೋಽವತಾರಃ ಸಹಿತ ಇಹ ಬಹುಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿಧರ್ಮೈಃ ।
ಸಸ್ನೇಹಾನಾಂ ಸಹಸ್ವಾನಹರಹರಹಿತಂ ನಿರ್ದಹನ್ ದೇಹಭಾಜಾ-
ಮಂಹೋಮೋಹಾಪಹೋ ಯಃ ಸ್ಪೃಹಯತಿ ಮಹತೀಂ ಭಕ್ತಿಮದ್ಯಾಪಿ ರಾಮೇ ॥ 17 ॥
ಪ್ರಾಕ್ಪಂಚಾಶತ್ಸಹಸ್ರೈರ್ವ್ಯವಹಿತಮಹಿತಂ ಯೋಜನೈಃ ಪರ್ವತಂ ತ್ವಂ
ಯಾವತ್ಸಂಜೀವನಾದ್ಯೌಷಧನಿಧಿಮಧಿಕಪ್ರಾಣ ಲಂಕಾಮನೈಷೀಃ ।
ಅದ್ರಾಕ್ಷೀದುತ್ಪತಂತಂ ತತ ಉತ ಗಿರಿಮುತ್ಪಾಟಯಂತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ
ಯಾಂತಂ ಖೇ ರಾಘವಾಂಘ್ರೌ ಪ್ರಣತಮಪಿ ತದೈಕಕ್ಷಣೇ ತ್ವಾಂ ಹಿ ಲೋಕಃ ॥ 18 ॥
ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪಶ್ಚಾತ್ಸಲೀಲಂ ಶತಮತುಲಮತೇ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸ ಉಚ್ಚ-
ಸ್ತಾವದ್ವಿಸ್ತಾರವಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಲಲವ ಇವ ವ್ಯಗ್ರಬುದ್ಧ್ಯಾ ತ್ವಯಾಽತಃ ।
ಸ್ವಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಾತಿಸ್ಥಿರಶಕಲಶಿಲಾಜಾಲಸಂಶ್ಲೇಷನಷ್ಟ-
ಚ್ಛೇದಾಂಕಃ ಪ್ರಾಗಿವಾಭೂತ್ಕಪಿವರವಪುಷಸ್ತೇ ನಮಃ ಕೌಶಲಾಯ ॥ 19 ॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುಷ್ಟಾಧಿಪೋರಃಸ್ಫುಟಿತಕನಕಸದ್ವರ್ಮ ಘೃಷ್ಟಾಸ್ಥಿಕೂಟಂ
ನಿಷ್ಪಿಷ್ಟಂ ಹಾಟಕಾದ್ರಿಪ್ರಕಟತಟತಟಾಕಾತಿಶಂಕೋ ಜನೋಽಭೂತ್ ।
ಯೇನಾಜೌ ರಾವಣಾರಿಪ್ರಿಯನಟನಪಟುರ್ಮುಷ್ಟಿರಿಷ್ಟಂ ಪ್ರದೇಷ್ಟುಂ
ಕಿಂ ನೇಷ್ಟೇ ಮೇ ಸ ತೇಽಷ್ಟಾಪದಕಟಕತಟಿತ್ಕೋಟಿಭಾಮೃಷ್ಟಕಾಷ್ಠಃ ॥ 20 ॥
ದೇವ್ಯಾದೇಶಪ್ರಣೀತಿದ್ರುಹಿಣಹರವರಾವಧ್ಯರಕ್ಷೋವಿಘಾತಾ-
ದ್ಯಾಸೇವೋದ್ಯದ್ದಯಾರ್ದ್ರಃ ಸಹಭುಜಮಕರೋದ್ರಾಮನಾಮಾ ಮುಕುಂದಃ ।
ದುಷ್ಪ್ರಾಪೇ ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯೇ ಕರತಲಮತುಲಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಧನ್ಯಂ
ತನ್ವನ್ ಭೂಯಃ ಪ್ರಭೂತಪ್ರಣಯವಿಕಸಿತಾಬ್ಜೇಕ್ಷಣಸ್ತ್ವೇಕ್ಷಮಾಣಃ ॥ 21 ॥
ಜಘ್ನೇ ನಿಘ್ನೇನ ವಿಘ್ನೋ ಬಹುಲಬಲಬಕಧ್ವಂಸನಾದ್ಯೇನ ಶೋಚ-
ದ್ವಿಪ್ರಾನುಕ್ರೋಶಪಾಶೈರಸುವಿಧೃತಿಸುಖಸ್ಯೈಕಚಕ್ರಾಜನಾನಾಮ್ ।
ತಸ್ಮೈ ತೇ ದೇವ ಕುರ್ಮಃ ಕುರುಕುಲಪತಯೇ ಕರ್ಮಣಾ ಚ ಪ್ರಣಾಮಾನ್
ಕಿರ್ಮೀರಂ ದುರ್ಮತೀನಾಂ ಪ್ರಥಮಮಥ ಚ ಯೋ ನರ್ಮಣಾ ನಿರ್ಮಮಾಥ ॥ 22 ॥
ನಿರ್ಮೃದ್ನನ್ನತ್ಯಯತ್ನಂ ವಿಜರವರ ಜರಾಸಂಧಕಾಯಾಸ್ಥಿಸಂಧೀನ್
ಯುದ್ಧೇ ತ್ವಂ ಸ್ವಧ್ವರೇ ವಾ ಪಶುಮಿವ ದಮಯನ್ ವಿಷ್ಣುಪಕ್ಷದ್ವಿಡೀಶಮ್ ।
ಯಾವತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಭೂತಂ ನಿಖಿಲಮಖಭುಜಂ ತರ್ಪಯಾಮಾಸಿಥಾಸೌ
ತಾವತ್ಯಾಯೋಜಿ ತೃಪ್ತ್ಯಾ ಕಿಮು ವದ ಭಗವನ್ ರಾಜಸೂಯಾಶ್ವಮೇಧೇ ॥ 23 ॥
ಕ್ಷ್ವೇಲಾಕ್ಷೀಣಾಟ್ಟಹಾಸಂ ತವ ರಣಮರಿಹನ್ನುದ್ಗದೋದ್ದಾಮಬಾಹೋ-
ರ್ಬಹ್ವಕ್ಷೌಹಿಣ್ಯನೀಕಕ್ಷಪಣಸುನಿಪುಣಂ ಯಸ್ಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮಸ್ಯ ।
ಶುಶ್ರೂಷಾರ್ಥಂ ಚಕರ್ಥ ಸ್ವಯಮಯಮಥ ಸಂವಕ್ತುಮಾನಂದತೀರ್ಥ-
ಶ್ರೀಮನ್ನಾಮನ್ ಸಮರ್ಥಸ್ತ್ವಮಪಿ ಹಿ ಯುವಯೋಃ ಪಾದಪದ್ಮಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 24 ॥
ದ್ರುಹ್ಯಂತೀಂ ಹೃದ್ರುಹಂ ಮಾಂ ದ್ರುತಮನಿಲ ಬಲಾದ್ದ್ರಾವಯಂತೀಮವಿದ್ಯಾ-
ನಿದ್ರಾಂ ವಿದ್ರಾವ್ಯ ಸದ್ಯೋರಚನಪಟುಮಥಾಪಾದ್ಯ ವಿದ್ಯಾಸಮುದ್ರ ।
ವಾಗ್ದೇವೀ ಸಾ ಸುವಿದ್ಯಾದ್ರವಿಣದ ವಿದಿತಾ ದ್ರೌಪದೀ ರುದ್ರಪತ್ನ್ಯಾ-
ದ್ಯುದ್ರಿಕ್ತಾ ದ್ರಾಗಭದ್ರಾದ್ರಹಯತು ದಯಿತಾ ಪೂರ್ವಭೀಮಾಜ್ಞಯಾ ತೇ ॥ 25 ॥
ಯಾಭ್ಯಾಂ ಶುಶ್ರೂಷುರಾಸೀಃ ಕುರುಕುಲಜನನೇ ಕ್ಷತ್ರವಿಪ್ರೋದಿತಾಭ್ಯಾಂ
ಬ್ರಹ್ಮಭ್ಯಾಂ ಬೃಂಹಿತಾಭ್ಯಾಂ ಚಿತಸುಖವಪುಷಾ ಕೃಷ್ಣನಾಮಾಸ್ಪದಾಭ್ಯಾಮ್ ।
ನಿರ್ಭೇದಾಭ್ಯಾಂ ವಿಶೇಷಾದ್ದ್ವಿವಚನವಿಷಯಾಭ್ಯಾಮಮೂಭ್ಯಾಮುಭಾಭ್ಯಾಂ
ತುಭ್ಯಂ ಚ ಕ್ಷೇಮದೇಭ್ಯಃ ಸರಸಿಜವಿಲಸಲ್ಲೋಚನೇಭ್ಯೋ ನಮೋಽಸ್ತು ॥ 26 ॥
ಗಚ್ಛನ್ ಸೌಗಂಧಿಕಾರ್ಥಂ ಪಥಿ ಸ ಹನುಮತಃ ಪುಚ್ಛಮಚ್ಛಸ್ಯ ಭೀಮಃ
ಪ್ರೋದ್ಧರ್ತುಂ ನಾಶಕತ್ಸ ತ್ವಮುಮುರುವಪುಷಾ ಭೀಷಯಾಮಾಸ ಚೇತಿ ।
ಪೂರ್ಣಜ್ಞಾನೌಜಸೋಸ್ತೇ ಗುರುತಮವಪುಷೋಃ ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥ
ಕ್ರೀಡಾಮಾತ್ರಂ ತದೇತತ್ ಪ್ರಮದದ ಸುಧಿಯಾಂ ಮೋಹಕ ದ್ವೇಷಭಾಜಾಮ್ ॥ 27 ॥
ಬಹ್ವೀಃ ಕೋಟೀರಟೀಕಃ ಕುಟಿಲಕಟುಮತೀನುತ್ಕಟಾಟೋಪಕೋಪಾನ್
ದ್ರಾಕ್ಚ ತ್ವಂ ಸತ್ವರತ್ವಾಚ್ಛರಣದ ಗದಯಾ ಪೋಥಯಾಮಾಸಿಥಾರೀನ್ ।
ಉನ್ಮಥ್ಯಾತಥ್ಯಮಿಥ್ಯಾತ್ವವಚನವಚನಾನುತ್ಪಥಸ್ಥಾಂಸ್ತಥಾನ್ಯಾನ್
ಪ್ರಾಯಚ್ಛಃ ಸ್ವಪ್ರಿಯಾಯೈ ಪ್ರಿಯತಮಕುಸುಮಂ ಪ್ರಾಣ ತಸ್ಮೈ ನಮಸ್ತೇ ॥ 28 ॥
ದೇಹಾದುತ್ಕ್ರಾಮಿತಾನಾಮಧಿಪತಿರಸತಾಮಕ್ರಮಾದ್ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಃ
ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕ್ರೋಧೈಕವಶ್ಯಃ ಕ್ರಿಮಿರಿವ ಮಣಿಮಾನ್ ದುಷ್ಕೃತೀ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾರ್ಥಮ್ ।
ಚಕ್ರೇ ಭೂಚಕ್ರಮೇತ್ಯ ಕ್ರಕಚಮಿವ ಸತಾಂ ಚೇತಸಃ ಕಷ್ಟಶಾಸ್ತ್ರಂ
ದುಸ್ತರ್ಕಂ ಚಕ್ರಪಾಣೇರ್ಗುಣಗಣವಿರಹಂ ಜೀವತಾಂ ಚಾಧಿಕೃತ್ಯ ॥ 29 ॥
ತದ್ದುಷ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾನುಸಾರಾತ್ಕತಿಪಯಕುನರೈರಾದೃತೋಽನ್ಯೈರ್ವಿಸೃಷ್ಟೋ
ಬ್ರಹ್ಮಾಹಂ ನಿರ್ಗುಣೋಽಹಂ ವಿತಥಮಿದಮಿತಿ ಹ್ಯೇಷ ಪಾಷಂಡವಾದಃ ।
ತದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾಭಾಸಜಾಲಪ್ರಸರವಿಷತರೂದ್ದಾಹದಕ್ಷಪ್ರಮಾಣ-
ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಧರಾಗ್ನಿಃ ಪವನ ವಿಜಯತೇ ತೇಽವತಾರಸ್ತೃತೀಯಃ ॥ 30 ॥
ಆಕ್ರೋಶಂತೋ ನಿರಾಶಾ ಭಯಭರವಿವಶಸ್ವಾಶಯಾಶ್ಛಿನ್ನದರ್ಪಾ
ವಾಶಂತೋ ದೇಶನಾಶಸ್ತ್ವಿತಿ ಬತ ಕುಧಿಯಾಂ ನಾಶಮಾಶಾ ದಶಾಶು ।
ಧಾವಂತೋಽಶ್ಲೀಲಶೀಲಾ ವಿತಥಶಪಥಶಾಪಾಶಿವಾಃ ಶಾಂತಶೌರ್ಯಾ-
ಸ್ತ್ವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಿಂಹನಾದೇ ಸಪದಿ ದದೃಶಿರೇ ಮಾಯಿಗೋಮಾಯವಸ್ತೇ ॥ 31 ॥
ತ್ರಿಷ್ವಪ್ಯೇವಾವತಾರೇಷ್ವರಿಭಿರಪಘೃಣಂ ಹಿಂಸಿತೋ ನಿರ್ವಿಕಾರಃ
ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಃ ಸಕಲಗುಣಗಣಾಪೂರ್ಣರೂಪಪ್ರಗಲ್ಭಃ ।
ಸ್ವಚ್ಛಃ ಸ್ವಚ್ಛಂದಮೃತ್ಯುಃ ಸುಖಯಸಿ ಸುಜನಂ ದೇವ ಕಿಂ ಚಿತ್ರಮತ್ರ
ತ್ರಾತಾ ಯಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾಮಾ ಜಗದುತ ವಶಗಂ ಕಿಂಕರಾಃ ಶಂಕರಾದ್ಯಾಃ ॥ 32 ॥
ಉದ್ಯನ್ಮಂದಸ್ಮಿತಶ್ರೀಮೃದುಮಧುಮಧುರಾಲಾಪಪೀಯೂಷಧಾರಾ-
ಪೂರಾಸೇಕೋಪಶಾಂತಾಸುಖಸುಜನಮನೋಲೋಚನಾಪೀಯಮಾನಮ್ ।
ಸಂದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಸುಂದರಂ ಸಂದುಹದಿಹ ಮಹದಾನಂದಮಾನಂದತೀರ್ಥ
ಶ್ರೀಮದ್ವಕ್ತ್ರೇಂದುಬಿಂಬಂ ದುರಿತನುದುದಿತಂ ನಿತ್ಯದಾಹಂ ಕದಾ ನು ॥ 33 ॥
ಪ್ರಾಚೀನಾಚೀರ್ಣಪುಣ್ಯೋಚ್ಚಯಚತುರತರಾಚಾರತಶ್ಚಾರುಚಿತ್ತಾ-
ನತ್ಯುಚ್ಚಾಂ ರೋಚಯಂತೀಂ ಶ್ರುತಿಚಿತವಚನಾಂ ಶ್ರಾವಕಾಂಶ್ಚೋದ್ಯಚುಂಚೂನ್ ।
ವ್ಯಾಖ್ಯಾಮುತ್ಖಾತದುಃಖಾಂ ಚಿರಮುಚಿತಮಹಾಚಾರ್ಯ ಚಿಂತಾರತಾಂಸ್ತೇ
ಚಿತ್ರಾಂ ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಕರ್ತಶ್ಚರಣಪರಿಚರಾಂಛ್ರಾವಯಾಸ್ಮಾಂಶ್ಚ ಕಿಂಚಿತ್ ॥ 34 ॥
ಪೀಠೇ ರತ್ನೋಪಕ್ಲೃಪ್ತೇ ರುಚಿರರುಚಿಮಣಿಜ್ಯೋತಿಷಾ ಸನ್ನಿಷಣ್ಣಂ
ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಭಾವಿನಂ ತ್ವಾಂ ಜ್ವಲತಿ ನಿಜಪದೇ ವೈದಿಕಾದ್ಯಾ ಹಿ ವಿದ್ಯಾಃ ।
ಸೇವಂತೇ ಮೂರ್ತಿಮತ್ಯಃ ಸುಚರಿತಚರಿತಂ ಭಾತಿ ಗಂಧರ್ವಗೀತಂ
ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದೇವಸಂಸತ್ಸ್ವಪಿ ತವ ಭಗವನ್ನರ್ತಿತದ್ಯೋವಧೂಷು ॥ 35 ॥
ಸಾನುಕ್ರೋಶೈರಜಸ್ರಂ ಜನಿಮೃತಿನಿರಯಾದ್ಯೂರ್ಮಿಮಾಲಾವಿಲೇಽಸ್ಮಿನ್
ಸಂಸಾರಾಬ್ಧೌ ನಿಮಗ್ನಾನ್ ಶರಣಮಶರಣಾನಿಚ್ಛತೋ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಜಂತೂನ್ ।
ಯುಷ್ಮಾಭಿಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಃ ಸನ್ ಜಲನಿಧಿಶಯನಃ ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಮಹರ್ಷೇ-
ರ್ವ್ಯಕ್ತಶ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮೂರ್ತಿರ್ನ ಖಲು ಭಗವತಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಜಾತು ದೇಹಃ ॥ 36 ॥
ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಂ ಸಮಸ್ತಶ್ರುತಿಗತಮಧಮೈ ರತ್ನಪೂಗಂ ಯಥಾಂಧೈ-
ರರ್ಥಂ ಲೋಕೋಪಕೃತ್ಯೈ ಗುಣಗಣನಿಲಯಃ ಸೂತ್ರಯಾಮಾಸ ಕೃತ್ಸ್ನಮ್ ।
ಯೋಽಸೌ ವ್ಯಾಸಾಭಿಧಾನಸ್ತಮಹಮಹರಹರ್ಭಕ್ತಿತಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್
ಸದ್ಯೋ ವಿದ್ಯೋಪಲಬ್ಧ್ಯೈ ಗುರುತಮಮಗುರುಂ ದೇವದೇವಂ ನಮಾಮಿ ॥ 37 ॥
ಆಜ್ಞಾಮನ್ಯೈರಧಾರ್ಯಾಂ ಶಿರಸಿ ಪರಿಸರದ್ರಶ್ಮಿಕೋಟೀರಕೋಟೌ
ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಾ ದಧದನುಸರಣಾದರ್ಥಿತೋ ದೇವಸಂಘೈಃ ।
ಭೂಮಾವಾಗತ್ಯ ಭೂಮನ್ನಸುಕರಮಕರೋರ್ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಸ್ಯ ಭಾಷ್ಯಂ
ದುರ್ಭಾಷ್ಯಂ ವ್ಯಸ್ಯ ದಸ್ಯೋರ್ಮಣಿಮತ ಉದಿತಂ ವೇದಸದ್ಯುಕ್ತಿಭಿಸ್ತ್ವಮ್ ॥ 38 ॥
ಭೂತ್ವಾ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವಿಶುದ್ಧೇ ದ್ವಿಜಗಣನಿಲಯೇ ರೌಪ್ಯಪೀಠಾಭಿಧಾನೇ
ತತ್ರಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಜಾತಿಸ್ತ್ರಿಭುವನವಿಶದೇ ಮಧ್ಯಗೇಹಾಖ್ಯಗೇಹೇ ।
ಪಾರಿವ್ರಾಜ್ಯಾಧಿರಾಜಃ ಪುನರಪಿ ಬದರೀಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕೃಷ್ಣಂ ಚ ನತ್ವಾ
ಕೃತ್ವಾ ಭಾಷ್ಯಾಣಿ ಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯತನುತ ಚ ಭವಾನ್ ಭಾರತಾರ್ಥಪ್ರಕಾಶಮ್ ॥ 39 ॥
ವಂದೇ ತಂ ತ್ವಾಂ ಸುಪೂರ್ಣಪ್ರಮತಿಮನುದಿನಾಸೇವಿತಂ ದೇವವೃಂದೈ-
ರ್ವಂದೇ ವಂದಾರುಮೀಶೇ ಶ್ರಿಯ ಉತ ನಿಯತಂ ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥಮ್ ।
ವಂದೇ ಮಂದಾಕಿನೀಸತ್ಸರಿದಮಲಜಲಾಸೇಕಸಾಧಿಕ್ಯಸಂಗಂ
ವಂದೇಽಹಂ ದೇವ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭವಭಯದಹನಂ ಸಜ್ಜನಾನ್ಮೋದಯಂತಮ್ ॥ 40 ॥
ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಖ್ಯಸೂರೇಃ ಸುತ ಇತಿ ಸುಭೃಶಂ ಕೇಶವಾನಂದತೀರ್ಥ-
ಶ್ರೀಮತ್ಪಾದಾಬ್ಜಭಕ್ತಃ ಸ್ತುತಿಮಕೃತ ಹರೇರ್ವಾಯುದೇವಸ್ಯ ಚಾಸ್ಯ ।
ತತ್ಪಾದಾರ್ಚಾದರೇಣ ಗ್ರಥಿತಪದಲಸನ್ಮಾಲಯಾ ತ್ವೇತಯಾ ಯೇ
ಸಂರಾಧ್ಯಾಮೂ ನಮಂತಿ ಪ್ರತತಮತಿಗುಣಾ ಮುಕ್ತಿಮೇತೇ ವ್ರಜಂತಿ ॥ 41 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
श्रीमद्विष्ण्वंघ्रिनिष्ठातिगुणगुरुतमश्रीमदानंदतीर्थ-
त्रैलोक्याचार्यपादोज्ज्वलजलजलसत्पांसवोऽस्मान् पुनंतु ।
वाचां यत्र प्रणेत्री त्रिभुवनमहिता शारदा शारदेंदु-
ज्योत्स्नाभद्रस्मितश्रीधवळितककुभा प्रेमभारं बभार ॥ 1 ॥
उत्कंठाकुंठकोलाहलजवविजिताजस्रसेवानुवृद्ध-
प्राज्ञात्मज्ञानधूतांधतमससुमनोमौलिरत्नावळीनाम् ।
भक्त्युद्रेकावगाढप्रघटनसघटात्कारसंघृष्यमाण-
प्रांतप्राग्र्यांघ्रिपीठोत्थितकनकरजःपिंजरारंजिताशाः ॥ 2 ॥
जन्माधिव्याध्युपाधिप्रतिहतिविरहप्रापकाणां गुणाना-
मग्र्याणामर्पकाणां चिरमुदितचिदानंदसंदोहदानाम् ।
एतेषामेष दोषप्रमुषितमनसां द्वेषिणां दूषकाणां
दैत्यानामार्तिमंधे तमसि विदधतां संस्तवे नास्मि शक्तः ॥ 3 ॥
अस्याविष्कर्तुकामं कलिमलकलुषेऽस्मिन् जने ज्ञानमार्गं
वंद्यं चंद्रेंद्ररुद्रद्युमणिफणिवयोनायकाद्यैरिहाद्य ।
मध्वाख्यं मंत्रसिद्धं किमुत कृतवतो मारुतस्यावतारं
पातारं पारमेष्ठ्यं पदमपविपदः प्राप्तुरापन्नपुंसाम् ॥ 4 ॥
उद्यद्विद्युत्प्रचंडां निजरुचिनिकरव्याप्तलोकावकाशो
बिभ्रद्भीमो भुजे योऽभ्युदितदिनकराभांगदाढ्यप्रकांडे ।
वीर्योद्धार्यां गदाग्र्यामयमिह सुमतिं वायुदेवो विदध्या-
दध्यात्मज्ञाननेता यतिवरमहितो भूमिभूषामणिर्मे ॥ 5 ॥
संसारोत्तापनित्योपशमदसदयस्नेहहासांबुपूर-
प्रोद्यद्विद्यानवद्यद्युतिमणिकिरणश्रेणिसंपूरिताशः ।
श्रीवत्सांकाधिवासोचिततरसरळश्रीमदानंदतीर्थ-
क्षीरांभोधिर्विभिंद्याद्भवदनभिमतं भूरि मे भूतिहेतुः ॥ 6 ॥
मूर्धन्येषोऽंजलिर्मे दृढतरमिह ते बध्यते बंधपाश-
च्छेत्रे दात्रे सुखानां भजति भुवि भविष्यद्विधात्रे द्युभर्त्रे ।
अत्यंतं संततं त्वं प्रदिश पदयुगे हंत संतापभाजा-
मस्माकं भक्तिमेकां भगवत उत ते माधवस्याथ वायोः ॥ 7 ॥
साभ्रोष्णाभीशुशुभ्रप्रभमभय नभो भूरिभूभृद्विभूति-
भ्राजिष्णुर्भूरृभूणां भवनमपि विभोऽभेदि बभ्रे बभूवे ।
येन भ्रूविभ्रमस्ते भ्रमयतु सुभृशं बभ्रुवद्दुर्भृताशान्
भ्रांतिर्भेदावभासस्त्विति भयमभिभूर्भोक्ष्यतो मायिभिक्षून् ॥ 8 ॥
येऽमुं भावं भजंते सुरमुखसुजनाराधितं ते तृतीयं
भासंते भासुरैस्ते सहचरचलितैश्चामरैश्चारुवेषाः ।
वैकुंठे कंठलग्नस्थिरशुचिविलसत्कांतितारुण्यलीला-
लावण्यापूर्णकांताकुचभरसुलभाश्लेषसम्मोदसांद्राः ॥ 9 ॥
आनंदान्मंदमंदा ददति हि मरुतः कुंदमंदारनंद्या-
वर्तामोदान् दधाना मृदुपदमुदितोद्गीतकैः सुंदरीणाम् ।
वृंदैरावंद्यमुक्तेंद्वहिमगुमदनाहींद्रदेवेंद्रसेव्ये
मौकुंदे मंदिरेऽस्मिन्नविरतमुदयन्मोदिनां देवदेव ॥ 10 ॥
उत्तप्ताऽत्युत्कटत्विट्प्रकटकटकटध्वानसंघट्टनोद्य-
द्विद्युद्व्यूढस्फुलिंगप्रकरविकिरणोत्क्वाथिते बाधितांगान् ।
उद्गाढं पात्यमाना तमसि तत इतः किंकरैः पंकिले ते
पंक्तिर्ग्राव्णां गरिम्णा ग्लपयति हि भवद्द्वेषिणो विद्वदाद्य ॥ 11 ॥
अस्मिन्नस्मद्गुरूणां हरिचरणचिरध्यानसन्मंगलानां
युष्माकं पार्श्वभूमिं धृतरणरणिकस्वर्गिसेव्यां प्रपन्नः ।
यस्तूदास्ते स आस्तेऽधिभवमसुलभक्लेशनिर्मोकमस्त-
प्रायानंदं कथंचिन्न वसति सततं पंचकष्टेऽतिकष्टे ॥ 12 ॥
क्षुत्क्षामान् रूक्षरक्षोरदखरनखरक्षुण्णविक्षोभिताक्षा-
नामग्नानांधकूपे क्षुरमुखमुखरैः पक्षिभिर्विक्षतांगान् ।
पूयासृङ्मूत्रविष्ठाकृमिकुलकलिले तत्क्षणक्षिप्तशक्त्या-
द्यस्त्रव्रातार्दितांस्त्वद्द्विष उपजिहते वज्रकल्पा जलूकाः ॥ 13 ॥
मातर्मे मातरिश्वन् पितरतुलगुरो भ्रातरिष्टाप्तबंधो
स्वामिन् सर्वांतरात्मन्नजर जरयितर्जन्ममृत्यामयानाम् ।
गोविंदे देहि भक्तिं भवति च भगवन्नूर्जितां निर्निमित्तां
निर्व्याजां निश्चलां सद्गुणगणबृहतीं शाश्वतीमाशु देव ॥ 14 ॥
विष्णोरत्युत्तमत्वादखिलगुणगणैस्तत्र भक्तिं गरिष्ठा-
माश्लिष्टे श्रीधराभ्याममुमथ परिवारात्मना सेवकेषु ।
यः संधत्ते विरिंचश्वसनविहगपानंतरुद्रेंद्रपूर्वे-
ष्वाध्यायंस्तारतम्यं स्फुटमवति सदा वायुरस्मद्गुरुस्तम् ॥ 15 ॥
तत्त्वज्ञान् मुक्तिभाजः सुखयसि हि गुरो योग्यतातारतम्या-
दाधत्से मिश्रबुद्धींस्त्रिदिवनिरयभूगोचरान् नित्यबद्धान् ।
तामिस्रांधादिकाख्ये तमसि सुबहुलं दुःखयस्यन्यथाज्ञान्
विष्णोराज्ञाभिरित्थं श्रुतिशतमितिहासादि चाकर्णयामः ॥ 16 ॥
वंदेऽहं तं हनूमानिति महितमहापौरुषो बाहुशाली
ख्यातस्तेऽग्र्योऽवतारः सहित इह बहुब्रह्मचर्यादिधर्मैः ।
सस्नेहानां सहस्वानहरहरहितं निर्दहन् देहभाजा-
मंहोमोहापहो यः स्पृहयति महतीं भक्तिमद्यापि रामे ॥ 17 ॥
प्राक्पंचाशत्सहस्रैर्व्यवहितमहितं योजनैः पर्वतं त्वं
यावत्संजीवनाद्यौषधनिधिमधिकप्राण लंकामनैषीः ।
अद्राक्षीदुत्पतंतं तत उत गिरिमुत्पाटयंतं गृहीत्वा
यांतं खे राघवांघ्रौ प्रणतमपि तदैकक्षणे त्वां हि लोकः ॥ 18 ॥
क्षिप्तः पश्चात्सलीलं शतमतुलमते योजनानां स उच्च-
स्तावद्विस्तारवांश्चाप्युपललव इव व्यग्रबुद्ध्या त्वयाऽतः ।
स्वस्वस्थानस्थितातिस्थिरशकलशिलाजालसंश्लेषनष्ट-
च्छेदांकः प्रागिवाभूत्कपिवरवपुषस्ते नमः कौशलाय ॥ 19 ॥
दृष्ट्वा दुष्टाधिपोरःस्फुटितकनकसद्वर्म घृष्टास्थिकूटं
निष्पिष्टं हाटकाद्रिप्रकटतटतटाकातिशंको जनोऽभूत् ।
येनाजौ रावणारिप्रियनटनपटुर्मुष्टिरिष्टं प्रदेष्टुं
किं नेष्टे मे स तेऽष्टापदकटकतटित्कोटिभामृष्टकाष्ठः ॥ 20 ॥
देव्यादेशप्रणीतिद्रुहिणहरवरावध्यरक्षोविघाता-
द्यासेवोद्यद्दयार्द्रः सहभुजमकरोद्रामनामा मुकुंदः ।
दुष्प्रापे पारमेष्ठ्ये करतलमतुलं मूर्ध्नि विन्यस्य धन्यं
तन्वन् भूयः प्रभूतप्रणयविकसिताब्जेक्षणस्त्वेक्षमाणः ॥ 21 ॥
जघ्ने निघ्नेन विघ्नो बहुलबलबकध्वंसनाद्येन शोच-
द्विप्रानुक्रोशपाशैरसुविधृतिसुखस्यैकचक्राजनानाम् ।
तस्मै ते देव कुर्मः कुरुकुलपतये कर्मणा च प्रणामान्
किर्मीरं दुर्मतीनां प्रथममथ च यो नर्मणा निर्ममाथ ॥ 22 ॥
निर्मृद्नन्नत्ययत्नं विजरवर जरासंधकायास्थिसंधीन्
युद्धे त्वं स्वध्वरे वा पशुमिव दमयन् विष्णुपक्षद्विडीशम् ।
यावत्प्रत्यक्षभूतं निखिलमखभुजं तर्पयामासिथासौ
तावत्यायोजि तृप्त्या किमु वद भगवन् राजसूयाश्वमेधे ॥ 23 ॥
क्ष्वेलाक्षीणाट्टहासं तव रणमरिहन्नुद्गदोद्दामबाहो-
र्बह्वक्षौहिण्यनीकक्षपणसुनिपुणं यस्य सर्वोत्तमस्य ।
शुश्रूषार्थं चकर्थ स्वयमयमथ संवक्तुमानंदतीर्थ-
श्रीमन्नामन् समर्थस्त्वमपि हि युवयोः पादपद्मं प्रपद्ये ॥ 24 ॥
द्रुह्यंतीं हृद्रुहं मां द्रुतमनिल बलाद्द्रावयंतीमविद्या-
निद्रां विद्राव्य सद्योरचनपटुमथापाद्य विद्यासमुद्र ।
वाग्देवी सा सुविद्याद्रविणद विदिता द्रौपदी रुद्रपत्न्या-
द्युद्रिक्ता द्रागभद्राद्रहयतु दयिता पूर्वभीमाज्ञया ते ॥ 25 ॥
याभ्यां शुश्रूषुरासीः कुरुकुलजनने क्षत्रविप्रोदिताभ्यां
ब्रह्मभ्यां बृंहिताभ्यां चितसुखवपुषा कृष्णनामास्पदाभ्याम् ।
निर्भेदाभ्यां विशेषाद्द्विवचनविषयाभ्याममूभ्यामुभाभ्यां
तुभ्यं च क्षेमदेभ्यः सरसिजविलसल्लोचनेभ्यो नमोऽस्तु ॥ 26 ॥
गच्छन् सौगंधिकार्थं पथि स हनुमतः पुच्छमच्छस्य भीमः
प्रोद्धर्तुं नाशकत्स त्वमुमुरुवपुषा भीषयामास चेति ।
पूर्णज्ञानौजसोस्ते गुरुतमवपुषोः श्रीमदानंदतीर्थ
क्रीडामात्रं तदेतत् प्रमदद सुधियां मोहक द्वेषभाजाम् ॥ 27 ॥
बह्वीः कोटीरटीकः कुटिलकटुमतीनुत्कटाटोपकोपान्
द्राक्च त्वं सत्वरत्वाच्छरणद गदया पोथयामासिथारीन् ।
उन्मथ्यातथ्यमिथ्यात्ववचनवचनानुत्पथस्थांस्तथान्यान्
प्रायच्छः स्वप्रियायै प्रियतमकुसुमं प्राण तस्मै नमस्ते ॥ 28 ॥
देहादुत्क्रामितानामधिपतिरसतामक्रमाद्वक्रबुद्धिः
क्रुद्धः क्रोधैकवश्यः क्रिमिरिव मणिमान् दुष्कृती निष्क्रियार्थम् ।
चक्रे भूचक्रमेत्य क्रकचमिव सतां चेतसः कष्टशास्त्रं
दुस्तर्कं चक्रपाणेर्गुणगणविरहं जीवतां चाधिकृत्य ॥ 29 ॥
तद्दुष्प्रेक्षानुसारात्कतिपयकुनरैरादृतोऽन्यैर्विसृष्टो
ब्रह्माहं निर्गुणोऽहं वितथमिदमिति ह्येष पाषंडवादः ।
तद्युक्त्याभासजालप्रसरविषतरूद्दाहदक्षप्रमाण-
ज्वालामालाधराग्निः पवन विजयते तेऽवतारस्तृतीयः ॥ 30 ॥
आक्रोशंतो निराशा भयभरविवशस्वाशयाश्छिन्नदर्पा
वाशंतो देशनाशस्त्विति बत कुधियां नाशमाशा दशाशु ।
धावंतोऽश्लीलशीला वितथशपथशापाशिवाः शांतशौर्या-
स्त्वद्व्याख्यासिंहनादे सपदि ददृशिरे मायिगोमायवस्ते ॥ 31 ॥
त्रिष्वप्येवावतारेष्वरिभिरपघृणं हिंसितो निर्विकारः
सर्वज्ञः सर्वशक्तिः सकलगुणगणापूर्णरूपप्रगल्भः ।
स्वच्छः स्वच्छंदमृत्युः सुखयसि सुजनं देव किं चित्रमत्र
त्राता यस्य त्रिधामा जगदुत वशगं किंकराः शंकराद्याः ॥ 32 ॥
उद्यन्मंदस्मितश्रीमृदुमधुमधुरालापपीयूषधारा-
पूरासेकोपशांतासुखसुजनमनोलोचनापीयमानम् ।
संद्रक्ष्ये सुंदरं संदुहदिह महदानंदमानंदतीर्थ
श्रीमद्वक्त्रेंदुबिंबं दुरितनुदुदितं नित्यदाहं कदा नु ॥ 33 ॥
प्राचीनाचीर्णपुण्योच्चयचतुरतराचारतश्चारुचित्ता-
नत्युच्चां रोचयंतीं श्रुतिचितवचनां श्रावकांश्चोद्यचुंचून् ।
व्याख्यामुत्खातदुःखां चिरमुचितमहाचार्य चिंतारतांस्ते
चित्रां सच्छास्त्रकर्तश्चरणपरिचरांछ्रावयास्मांश्च किंचित् ॥ 34 ॥
पीठे रत्नोपक्लृप्ते रुचिररुचिमणिज्योतिषा सन्निषण्णं
ब्रह्माणं भाविनं त्वां ज्वलति निजपदे वैदिकाद्या हि विद्याः ।
सेवंते मूर्तिमत्यः सुचरितचरितं भाति गंधर्वगीतं
प्रत्येकं देवसंसत्स्वपि तव भगवन्नर्तितद्योवधूषु ॥ 35 ॥
सानुक्रोशैरजस्रं जनिमृतिनिरयाद्यूर्मिमालाविलेऽस्मिन्
संसाराब्धौ निमग्नान् शरणमशरणानिच्छतो वीक्ष्य जंतून् ।
युष्माभिः प्रार्थितः सन् जलनिधिशयनः सत्यवत्यां महर्षे-
र्व्यक्तश्चिन्मात्रमूर्तिर्न खलु भगवतः प्राकृतो जातु देहः ॥ 36 ॥
अस्तव्यस्तं समस्तश्रुतिगतमधमै रत्नपूगं यथांधै-
रर्थं लोकोपकृत्यै गुणगणनिलयः सूत्रयामास कृत्स्नम् ।
योऽसौ व्यासाभिधानस्तमहमहरहर्भक्तितस्त्वत्प्रसादात्
सद्यो विद्योपलब्ध्यै गुरुतममगुरुं देवदेवं नमामि ॥ 37 ॥
आज्ञामन्यैरधार्यां शिरसि परिसरद्रश्मिकोटीरकोटौ
कृष्णस्याक्लिष्टकर्मा दधदनुसरणादर्थितो देवसंघैः ।
भूमावागत्य भूमन्नसुकरमकरोर्ब्रह्मसूत्रस्य भाष्यं
दुर्भाष्यं व्यस्य दस्योर्मणिमत उदितं वेदसद्युक्तिभिस्त्वम् ॥ 38 ॥
भूत्वा क्षेत्रे विशुद्धे द्विजगणनिलये रौप्यपीठाभिधाने
तत्रापि ब्रह्मजातिस्त्रिभुवनविशदे मध्यगेहाख्यगेहे ।
पारिव्राज्याधिराजः पुनरपि बदरीं प्राप्य कृष्णं च नत्वा
कृत्वा भाष्याणि सम्यग्व्यतनुत च भवान् भारतार्थप्रकाशम् ॥ 39 ॥
वंदे तं त्वां सुपूर्णप्रमतिमनुदिनासेवितं देववृंदै-
र्वंदे वंदारुमीशे श्रिय उत नियतं श्रीमदानंदतीर्थम् ।
वंदे मंदाकिनीसत्सरिदमलजलासेकसाधिक्यसंगं
वंदेऽहं देव भक्त्या भवभयदहनं सज्जनान्मोदयंतम् ॥ 40 ॥
सुब्रह्मण्याख्यसूरेः सुत इति सुभृशं केशवानंदतीर्थ-
श्रीमत्पादाब्जभक्तः स्तुतिमकृत हरेर्वायुदेवस्य चास्य ।
तत्पादार्चादरेण ग्रथितपदलसन्मालया त्वेतया ये
संराध्यामू नमंति प्रततमतिगुणा मुक्तिमेते व्रजंति ॥ 41 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
śrīmadviṣṇvaṃghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānaṃdatīrtha-
trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo’smān punaṃtu |
vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradeṃdu-
jyotsnābhadrasmitaśrīdhavaḷitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||
utkaṃṭhākuṃṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-
prājñātmajñānadhūtāṃdhatamasasumanomauliratnāvaḷīnām |
bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasaghaṭātkārasaṃghṛṣyamāṇa-
prāṃtaprāgryāṃghripīṭhotthitakanakarajaḥpiṃjarāraṃjitāśāḥ || 2 ||
janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānā-
magryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānaṃdasaṃdohadānām |
eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ
daityānāmārtimaṃdhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||
asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe’smin jane jñānamārgaṃ
vaṃdyaṃ caṃdreṃdrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |
madhvākhyaṃ maṃtrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ
pātāraṃ pārameṣṭhyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||
udyadvidyutpracaṃḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo
bibhradbhīmo bhuje yo’bhyuditadinakarābhāṃgadāḍhyaprakāṃḍe |
vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyā-
dadhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||
saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāṃbupūra-
prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisaṃpūritāśaḥ |
śrīvatsāṃkādhivāsocitatarasaraḷaśrīmadānaṃdatīrtha-
kṣīrāṃbhodhirvibhiṃdyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||
mūrdhanyeṣo’ṃjalirme dṛḍhataramiha te badhyate baṃdhapāśa-
cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |
atyaṃtaṃ saṃtataṃ tvaṃ pradiśa padayuge haṃta saṃtāpabhājā-
masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||
sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-
bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho’bhedi babhre babhūve |
yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān
bhrāṃtirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||
ye’muṃ bhāvaṃ bhajaṃte suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ
bhāsaṃte bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |
vaikuṃṭhe kaṃṭhalagnasthiraśucivilasatkāṃtitāruṇyalīlā-
lāvaṇyāpūrṇakāṃtākucabharasulabhāśleṣasammodasāṃdrāḥ || 9 ||
ānaṃdānmaṃdamaṃdā dadati hi marutaḥ kuṃdamaṃdāranaṃdyā-
vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ suṃdarīṇām |
vṛṃdairāvaṃdyamukteṃdvahimagumadanāhīṃdradeveṃdrasevye
maukuṃde maṃdire’sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||
uttaptā’tyutkaṭatviṭprakaṭakaṭakaṭadhvānasaṃghaṭṭanodya-
dvidyudvyūḍhasphuliṃgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṃgān |
udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṃkaraiḥ paṃkile te
paṃktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavaddveṣiṇo vidvadādya || 11 ||
asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṃgalānāṃ
yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |
yastūdāste sa āste’dhibhavamasulabhakleśanirmokamasta-
prāyānaṃdaṃ kathaṃcinna vasati satataṃ paṃcakaṣṭe’tikaṣṭe || 12 ||
kṣutkṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-
nāmagnānāṃdhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṃgān |
pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-
dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||
mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabaṃdho
svāmin sarvāṃtarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |
goviṃde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ
nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||
viṣṇoratyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhā-
māśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |
yaḥ saṃdhatte viriṃcaśvasanavihagapānaṃtarudreṃdrapūrve-
ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||
tattvajñān muktibhājaḥ sukhayasi hi guro yogyatātāratamyā-
dādhatse miśrabuddhīṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |
tāmisrāṃdhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān
viṣṇorājñābhiritthaṃ śrutiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||
vaṃde’haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī
khyātaste’gryo’vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |
sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājā-
maṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||
prākpaṃcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ
yāvatsaṃjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṃkāmanaiṣīḥ |
adrākṣīdutpataṃtaṃ tata uta girimutpāṭayaṃtaṃ gṛhītvā
yāṃtaṃ khe rāghavāṃghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||
kṣiptaḥ paścātsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-
stāvadvistāravāṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā’taḥ |
svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-
cchedāṃkaḥ prāgivābhūtkapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||
dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥsphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ
niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṃko jano’bhūt |
yenājau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ
kiṃ neṣṭe me sa te’ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||
devyādeśapraṇītidruhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-
dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukuṃdaḥ |
duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhni vinyasya dhanyaṃ
tanvan bhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||
jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-
dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |
tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān
kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||
nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsaṃdhakāyāsthisaṃdhīn
yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |
yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau
tāvatyāyoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||
kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāho-
rbahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |
śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānaṃdatīrtha-
śrīmannāman samarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||
druhyaṃtīṃ hṛdruhaṃ māṃ drutamanila balāddrāvayaṃtīmavidyā-
nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathāpādya vidyāsamudra |
vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-
dyudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmājñayā te || 25 ||
yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ
brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |
nirbhedābhyāṃ viśeṣāddvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ
tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarasijavilasallocanebhyo namo’stu || 26 ||
gacchan saugaṃdhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ
proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |
pūrṇajñānaujasoste gurutamavapuṣoḥ śrīmadānaṃdatīrtha
krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||
bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭilakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān
drākca tvaṃ satvaratvāccharaṇada gadayā pothayāmāsithārīn |
unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathānyān
prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||
dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ
kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |
cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ
dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||
tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto’nyairvisṛṣṭo
brahmāhaṃ nirguṇo’haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṃḍavādaḥ |
tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-
jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te’vatārastṛtīyaḥ || 30 ||
ākrośaṃto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā
vāśaṃto deśanāśastviti bata kudhiyāṃ nāśamāśā daśāśu |
dhāvaṃto’ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāṃtaśauryā-
stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||
triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ
sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |
svacchaḥ svacchaṃdamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra
trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṃkarāḥ śaṃkarādyāḥ || 32 ||
udyanmaṃdasmitaśrīmṛdumadhumadhurālāpapīyūṣadhārā-
pūrāsekopaśāṃtāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |
saṃdrakṣye suṃdaraṃ saṃduhadiha mahadānaṃdamānaṃdatīrtha
śrīmadvaktreṃdubiṃbaṃ duritanududitaṃ nityadāhaṃ kadā nu || 33 ||
prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-
natyuccāṃ rocayaṃtīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuṃcūn |
vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya ciṃtāratāṃste
citrāṃ sacchāstrakartaścaraṇaparicarāṃchrāvayāsmāṃśca kiṃcit || 34 ||
pīṭhe ratnopaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ
brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |
sevaṃte mūrtimatyaḥ sucaritacaritaṃ bhāti gaṃdharvagītaṃ
pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||
sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile’smin
saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jaṃtūn |
yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-
rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||
astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathāṃdhai-
rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |
yo’sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt
sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||
ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau
kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusaraṇādarthito devasaṃghaiḥ |
bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ
durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||
bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne
tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |
pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā
kṛtvā bhāṣyāṇi samyagvyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||
vaṃde taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛṃdai-
rvaṃde vaṃdārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānaṃdatīrtham |
vaṃde maṃdākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṃgaṃ
vaṃde’haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayaṃtam || 40 ||
subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānaṃdatīrtha-
śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |
tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye
saṃrādhyāmū namaṃti pratatamatiguṇā muktimete vrajaṃti || 41 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಿಷ್ಠೆ ಎಂಬ ಗುಣದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುವಾದ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆಚಾರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಆನಂದತೀರ್ಥರ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಹೊಳೆಯುವ ಧೂಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಿ. ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳದಿಂಗಳಂತಹ ಮಂಗಳ ನಗುವಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತಳಾದ ಮಾತಿನ ಒಡತಿ ಶಾರದೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
May the shining dust of the lotus feet of Sri Anandatirtha purify us, the teacher of the three worlds and the greatest of gurus in his firm devotion to the feet of Vishnu. On him Sharada, goddess of speech, honoured in the three worlds, whose gracious smile like autumn moonlight whitens the quarters, bestowed a great weight of love. - 2 ಆ ಧೂಳು ಹೇಗಿದೆ ಎಂದರೆ: ದೇವತೆಗಳು ನಿರಂತರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ಪರಮಾತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಗ್ಗತ್ತಲನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು. ಅವರು ಉತ್ಕಂಠೆಯಿಂದ, ಗದ್ದಲದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಲೆಬಾಗುವಾಗ ಅವರ ಕಿರೀಟಗಳ ರತ್ನಸಾಲುಗಳು ಆಚಾರ್ಯರ ಪಾದಪೀಠದ ಅಂಚನ್ನು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ ಉಜ್ಜುತ್ತವೆ. ಆ ಪೀಠದಿಂದ ಏಳುವ ಚಿನ್ನದ ಧೂಳು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.
That dust is this: the gods, whose blinding darkness has been dispelled by knowledge of the Supreme Self grown through constant service, press forward eagerly with an unchecked clamour. As they bow in a surge of devotion, the jewel rows of their crowns rub against the edges of the Acharya’s footstool with a clashing sound. The golden dust that rises from that footstool tints the quarters a reddish gold. - 3 ಹುಟ್ಟು, ಮನೋವ್ಯಥೆ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೊಡುವ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಚಿರಕಾಲದ ಜ್ಞಾನಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಗುಣಗಳು ಇವು. ದೋಷಗಳಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ದ್ವೇಷಿಸುವ, ನಿಂದಿಸುವ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಅಂಧತಮಸ್ಸಿನ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಗುಣಗಳೂ ಇವೇ. ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.
These qualities free one from birth, anguish of mind, disease and every limiting condition. They are supreme, and they grant devotees a lasting fullness of knowledge and bliss. The same qualities bring suffering in blind darkness to the demons who hate and revile, their minds robbed by their faults. I am not able to praise such qualities. - 4 ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಕಲಿಯ ಕೊಳೆಯಿಂದ ಮಲಿನರಾದ ಈ ಜನರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಯಸಿ ಮಧ್ವ ಎಂಬ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದ ವಾಯುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲಿ? ಆ ಅವತಾರವು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು, ಚಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಶೇಷ, ಗರುಡ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ವಂದಿತವಾದುದು. ಅವನು ಶರಣಾದವರನ್ನು ಕಾಯುವವನು, ಆಪತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ಮುಂದೆ ಪಡೆಯಲಿರುವವನು.
How much less, then, can I praise Vayu, who took the descent named Madhva, wishing to show the path of knowledge to people stained by the grime of Kali? That descent is well known in the Vedic mantras and is revered by the Moon, Indra, Rudra, the Sun, Shesha, Garuda and the rest. He protects those who come to him for refuge, and he is to attain the office of Brahma, which is free of all misfortune. - 5 ಭೀಮನಾಗಿ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತೋಳ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಭುಜದಲ್ಲಿ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಚಂಡವಾದ, ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಎತ್ತಬಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ವಾಯುದೇವರು ತಮ್ಮ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಲೋಕದ ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನದ ನಾಯಕರೂ ಯತಿಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಪೂಜಿತರೂ ಭೂಮಿಯ ಆಭರಣಮಣಿಯೂ ಆದ ಆ ವಾಯುದೇವರು ನನಗೆ ಸದ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ.
As Bhima, Vayudeva fills the spaces of the world with the mass of his own radiance, bearing on his arm, adorned with an armlet bright as the rising sun, the foremost of maces, fierce as flashing lightning and liftable only by great strength. May that Vayudeva, leader in spiritual knowledge, honoured by the best of ascetics, the jewel that adorns the earth, grant me right understanding. - 6 ಆನಂದತೀರ್ಥರು ಒಂದು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ. ಅವರ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ನಗುವಿನ ಜಲರಾಶಿ ಸಂಸಾರದ ತಾಪವನ್ನು ಸದಾ ತಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ನಿರ್ದೋಷ ವಿದ್ಯೆಯ ರತ್ನಕಿರಣಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. ಶ್ರೀವತ್ಸಾಂಕನಾದ ವಿಷ್ಣು ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಆ ಸಾಗರ ನನ್ನ ಏಳಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪದ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಡೆದು ನಾಶಮಾಡಲಿ.
Anandatirtha is an ocean of milk. The flood of his compassionate, loving smile ever cools the scorching heat of worldly life, and rays from the gems of flawless knowledge that rise from it fill the quarters. May that ocean, most upright and a fit dwelling for Vishnu who bears the Srivatsa mark, be the cause of my welfare and shatter all in me that is displeasing to you. - 7 ಬಂಧನದ ಪಾಶವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಜಿಸುವವರಿಗೆ ಸುಖ ಕೊಡುವ, ಮುಂದಿನ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಲಿರುವ, ಸ್ವರ್ಗದ ಒಡೆಯನಾದ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ. ಅಯ್ಯೋ, ತಾಪದಿಂದ ನರಳುವ ನಮಗೆ, ಭಗವಂತನಾದ ಮಾಧವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ವಾಯುವೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾದ, ನಿರಂತರವಾದ, ಅತಿಶಯವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು.
Here on my head I firmly join my palms in salutation to you, who cut the noose of bondage, give happiness to those on earth who worship, are the Brahma to come and are lord of heaven. Alas, we are in torment: grant us single-minded, unbroken and intense devotion to the feet of the Lord Madhava, and then, O Vayu, to your own. - 8 ಓ ಅಭಯನೇ, ವಿಭುವೇ, ಮೋಡಗಳಿಂದಲೂ ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೂ ಬೆಳಗುವ ಆಕಾಶ, ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳ ಸಿರಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಭೂಮಿ, ಋಭುಗಳೆಂಬ ದೇವತೆಗಳ ನೆಲೆ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ಭಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಧರಿಸಿರುವೆ. ಇವು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು. ನಿನ್ನ ಹುಬ್ಬಿನ ಚಲನೆ ದುಷ್ಟ ಆಸೆಯವರನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ತರಗೆಲೆಯಂತೆ ಗರಗರನೆ ಸುತ್ತಿಸಲಿ. ಭೇದದ ಕಾಣ್ಕೆ ಭ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನುವ ಮಾಯಾವಾದಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿದ ನೀನು ಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವೆ.
O fearless one, O all-pervading one, the sky bright with clouds and sun, the earth resplendent with the glory of many mountains, and the dwelling of the Ribhu gods are all upheld by you without break, and through you they came to be. May the play of your brow whirl the ill-intentioned about violently, like dry leaves in the wind. You, who overpower all, will make the Mayavada ascetics, who say that the appearance of difference is an illusion, taste fear. - 9 ದೇವತೆಗಳೂ ಸಜ್ಜನರೂ ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು, ನಿನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಅವತಾರವು ಬೋಧಿಸಿದ ಈ ಭಾವವನ್ನು (ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಮೂರನೆಯ ರೂಪವನ್ನೇ) ಭಜಿಸುವವರು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ವೇಷದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗಾರರು ಬೀಸುವ ಹೊಳೆಯುವ ಚಾಮರಗಳು ಅವರ ಸುತ್ತ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೊರಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಶುಭ್ರ ಕಾಂತಿ, ಯೌವನ, ಲೀಲೆ ಮತ್ತು ಲಾವಣ್ಯ ತುಂಬಿದ ಪತ್ನಿಯರ ಸುಲಭ ಆಲಿಂಗನದ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Those who hold to this truth, revered by the gods and the good, the view taught by your third descent (or, some read, who worship that third form of yours), shine in Vaikuntha in lovely attire, with bright chowries waved around them by companions. They are steeped in the joy of the easy embrace of consorts who cling to their necks, full of steady pure radiance, youth, grace and beauty. - 10 ಓ ದೇವದೇವನೇ, ಮುಕ್ತರ ಸಮೂಹಗಳು, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಮನ್ಮಥ, ಶೇಷ, ದೇವೇಂದ್ರ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇವಿಸುವ ಮುಕುಂದನ ಈ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆನಂದದಿಂದ ಇರುವವರಿಗೆ, ಗಾಳಿಗಳು ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಬೀಸಿ ಆನಂದ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆ ಗಾಳಿಗಳು ಕುಂದ, ಮಂದಾರ, ನಂದ್ಯಾವರ್ತ ಹೂಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಸುಂದರಿಯರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತವೆ.
O God of gods, to those who dwell with ever growing joy in this mansion of Mukunda, served by hosts of the liberated and by the Moon, the Sun, Kama, Shesha and Indra, the breezes blow very gently and give delight. They carry the fragrance of kunda, mandara and nandyavarta flowers, and the songs that lovely women sing softly in their gladness. - 11 ಓ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು ಭಯಂಕರ ತಾಪದಲ್ಲಿ, ಕಟಕಟ ಎಂಬ ಘೋರ ಸದ್ದಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಮಿಂಚಿನ ಕಿಡಿಗಳ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕುದಿದು ದೇಹವೆಲ್ಲ ನೋವುಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಕೆಸರಿನ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಮಕಿಂಕರರು ಅತ್ತಿತ್ತ ಬಲವಾಗಿ ಎಸೆಯುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಾಲು ತನ್ನ ಭಾರದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
O foremost of the wise, those who hate you, their limbs racked as they boil in fierce heat amid showers of sparks from lightning born of clashes with a terrible crackling roar, are then crushed under the weight of a row of stones, hurled down hard on them here and there by the servants of Yama in a muddy darkness. - 12 ಹರಿಯ ಪಾದಗಳ ದೀರ್ಘ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಮಂಗಳರಾದ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಯ ನೆಲೆ, ಹಂಬಲದಿಂದ ಬರುವ ದೇವತೆಗಳು ಸೇವಿಸುವ ನೆಲೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶರಣಾದವನು ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಐದು ಬಗೆಯ ಸಂಸಾರದುಃಖದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾಸೀನನಾಗಿ ಇರುವವನು ಜನ್ಮ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಸಾರದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ದುರ್ಲಭ, ಆನಂದ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲ.
You are our gurus, made auspicious by long meditation on the feet of Hari, and the ground at your side is served by gods who come full of longing. One who takes refuge there never dwells in the fivefold misery of worldly life, so very hard to bear. But whoever stays indifferent to it remains in worldly life birth after birth, where release from suffering is hard to find and joy is all but gone. - 13 ನಿನ್ನ ದ್ವೇಷಿಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಡಕಲಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸರ ಹರಿತ ಹಲ್ಲು ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡು ನೋಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಕುರುಡುಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಅವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಕ್ಷೌರಕತ್ತಿಯಂತಹ ಕೊಕ್ಕಿನ, ಕಿರುಚುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸೀಳುತ್ತವೆ. ಕೀವು, ರಕ್ತ, ಮೂತ್ರ, ಮಲ, ಹುಳುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಎಸೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರನ್ನು ವಜ್ರದಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜಿಗಣೆಗಳು ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
Those who hate you are wasted with hunger, their eyes wounded and tormented by the sharp teeth and claws of cruel rakshasas. Sunk in a blind well, their bodies are torn by shrieking birds with razor beaks. In that place, thick with pus, blood, urine, filth and swarms of worms, they are struck at every instant by spears and other weapons, and leeches as hard as diamond fasten upon them. - 14 ಓ ತಾಯಿಯೇ, ಮಾತರಿಶ್ವನೇ (ವಾಯುವೇ), ತಂದೆಯೇ, ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಗುರುವೇ, ಅಣ್ಣನೇ, ಪ್ರಿಯ ಆಪ್ತಬಂಧುವೇ, ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಎಲ್ಲರ ಅಂತರಾತ್ಮನೇ, ಮುಪ್ಪಿಲ್ಲದವನೇ, ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಸವೆಸುವವನೇ, ಭಗವಂತನೇ! ಗೋವಿಂದನಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಬಲವಾದ, ಸ್ವಾರ್ಥಕಾರಣವಿಲ್ಲದ, ನೆಪವಿಲ್ಲದ, ಅಚಲವಾದ, ಸದ್ಗುಣಗಳ ಅರಿವಿನಿಂದ ಹಿರಿದಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಓ ದೇವನೇ, ಬೇಗ ಕೊಡು.
O mother, O Matarishvan (Vayu), O father, O guru beyond compare, O brother, O dear and trusted kinsman, O master, inner self of all, ageless one who wears away birth, death and disease, O Lord! Grant me quickly, O God, devotion to Govinda and to you that is strong, free of motive and pretence, unwavering, grown great through knowing his hosts of virtues, and everlasting. - 15 ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲೂ ಸರ್ವೋತ್ತಮನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹಿರಿದಾದ ಭಕ್ತಿ. ಅನಂತರ ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವನ ಪರಿವಾರವಾಗಿ ಸೇವಕರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಾಯು, ಗರುಡ, ಶೇಷ, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದವರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಭಕ್ತಿ. ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಡುವವನನ್ನು ನಮ್ಮ ಗುರುವಾದ ವಾಯು ಸದಾ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
Since Vishnu is supreme in every one of his qualities, one places the highest devotion in him. Then one gives devotion to Sri and Bhu who embrace him, and to his servants who form his retinue, Brahma, Vayu, Garuda, Shesha, Rudra, Indra and the rest, reflecting clearly on their gradation. Whoever holds devotion in this way, Vayu our guru ever protects. - 16 ಓ ಗುರುವೇ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಮುಕ್ತಿಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀನು ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ. ಮಿಶ್ರಬುದ್ಧಿಯವರನ್ನು ನಿತ್ಯಬದ್ಧರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕ, ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಇರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯವರಿಗೆ ತಾಮಿಸ್ರ, ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ ಮೊದಲಾದ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಃಖ ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೂರಾರು ಶ್ರುತಿಗಳಿಂದಲೂ ಇತಿಹಾಸ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದಲೂ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ.
O guru, to those who know the truth and are fit for liberation you give happiness according to the gradation of their fitness. Those of mixed understanding you keep ever bound, moving through heaven, hell and earth. To those of wrong understanding you give great sorrow in the darkness called Tamisra, Andhatamisra and the like. All this happens at the command of Vishnu: so we hear from hundreds of Vedic texts and from the epics and other works. - 17 ಹನುಮಂತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಿನ್ನ ಮೊದಲ ಅವತಾರಕ್ಕೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ಅವತಾರ ಮಹಾ ಪೌರುಷ ಉಳ್ಳದ್ದು, ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಕೇಡನ್ನು ದಿನದಿನವೂ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪವನ್ನೂ ಮೋಹವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅವನು ರಾಮನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಿರಿದಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
I salute your foremost descent, famed as Hanuman, of great and honoured valour, mighty in arm, endowed with many virtues such as celibacy. Powerful, he burns away day after day the harm that befalls embodied beings who love him, and he removes sin and delusion. Even today he longs for still greater devotion to Rama. - 18 ಓ ಅಧಿಕಪ್ರಾಣನೇ, ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ, ಸಂಜೀವಿನಿ ಮೊದಲಾದ ಔಷಧಿಗಳ ನಿಧಿಯಾದ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೀನು ಲಂಕೆಗೆ ತಂದೆ. ಆಗ ನೀನು ಹಾರುವುದು, ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು, ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಿಸುವುದು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜನರು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡರು.
O one of surpassing strength, when you brought to Lanka the mountain that lay fifty thousand yojanas away, a treasure house of herbs such as Sanjivani, people saw it all in a single moment: you leaping up, uprooting the mountain, carrying it through the sky and bowing at the feet of Rama. - 19 ಓ ಅಸಮಾನ ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ನೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಗಲವೂ ಇದ್ದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಅನಂತರ ನೀನು ಬೇರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟಂತೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಚೂರನ್ನು ಎಸೆಯುವಂತೆ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಎಸೆದೆ. ಅದರ ಒಡೆದ ಭಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಬಂಡೆಗಳೊಡನೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು, ಒಡಕಿನ ಗುರುತೇ ಇಲ್ಲದೆ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಆಯಿತು. ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನ ದೇಹ ತಾಳಿದ ನಿನ್ನ ಈ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
O one of matchless mind, afterwards you tossed that mountain, a hundred yojanas high and as wide, playfully and as if your mind were elsewhere, like a pebble. Its broken pieces fused again with the rocks that stood fixed in their places, every mark of the break vanished, and it became as it was before. Salutations to this skill of yours in the form of the best of monkeys. - 20 ದುಷ್ಟರ ಒಡೆಯನಾದ ರಾವಣನ ಎದೆಯ ಚಿನ್ನದ ಕವಚ ಒಡೆದು, ಎಲುಬುಗಳ ರಾಶಿ ಜಜ್ಜಿ ಪುಡಿಯಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಜನರು ಅದನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸರೋವರವೆಂದೇ ಶಂಕಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ವೈರಿಯಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ಕುಣಿದ ನಿನ್ನ ಆ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಇದಾಯಿತು. ಚಿನ್ನದ ಕಡಗದ ಕೋಟಿ ಮಿಂಚುಗಳಂತಹ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಆ ಮುಷ್ಟಿ ನನಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡಲಾರದೇ?
Seeing the chest of Ravana, lord of the wicked, its golden armour split and its mass of bones ground to powder, people took it for a lake on the slope of a golden mountain. This was done by your fist, which in battle danced skilfully to the delight of Rama, Ravana’s foe. Can that fist of yours, whose glow like millions of lightning flashes from golden bracelets lights up the quarters, not grant me what I desire? - 21 ಸೀತಾದೇವಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಂದದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರ ವರಗಳಿಂದ ಅವಧ್ಯರಾಗಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು, ಇಂತಹ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ರಾಮನೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮುಕುಂದನ ಮನಸ್ಸು ದಯೆಯಿಂದ ಆರ್ದ್ರವಾಯಿತು. ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತ, ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ದುರ್ಲಭವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ನಿನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.
Moved to compassion by your service, such as bringing the message of Sita and slaying rakshasas made unkillable by boons from Brahma and Shiva, Mukunda, who bore the name Rama, embraced you in his arms. Gazing at you again and again with lotus eyes blossoming with love, he laid his peerless hand on your head and blessed you with the office of Brahma, so hard to attain. - 22 ಏಕಚಕ್ರ ನಗರದ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಸುಖಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿ ಬಕಾಸುರ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೀನು ಕೊಂದೆ. ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯ ಪಾಶಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು, ತಾಯಿಯ ಮಾತಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ನೀನು ಆ ಕಂಟಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ. ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದ ಕಿರ್ಮೀರನನ್ನು ಆಟವೆಂಬಂತೆ ಕೊಂದ ಕುರುಕುಲದ ಒಡೆಯನಾದ ನಿನಗೆ, ಓ ದೇವನೇ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
You slew the mighty Baka and others who stood in the way of the people of Ekachakra living their lives in peace. Bound by ropes of pity for the grieving brahmana, and obedient to your mother, you destroyed that menace. To you, O God, lord of the Kuru line, who first crushed Kirmira, foremost of the evil-minded, as if in play, we offer salutations in our deeds as well. - 23 ಓ ಮುಪ್ಪಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜರಾಸಂಧನ ದೇಹದ ಎಲುಬುಗಳ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಜಜ್ಜಿದೆ. ವಿಷ್ಣುಪಕ್ಷದ ದ್ವೇಷಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಅವನನ್ನು ಉತ್ತಮ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವಂತೆ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಎದುರಿಗೇ ಇದ್ದ, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಭೋಕ್ತನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ತೃಪ್ತಿಯಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿ ರಾಜಸೂಯದಿಂದಲೋ ಅಶ್ವಮೇಧದಿಂದಲೋ ಉಂಟಾಯಿತೇ? ಭಗವಂತನೇ, ಹೇಳು.
O best of the ageless, in battle you crushed without effort the joints of Jarasandha’s bones, subduing that chief of the enemies of Vishnu’s side like a victim offered in a noble sacrifice. The satisfaction you gave to Krishna, the enjoyer of every sacrifice, who stood there before your eyes: tell me, Lord, did the Rajasuya or the Ashvamedha ever produce as much? - 24 ಓ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೇ, ಎತ್ತಿದ ಗದೆಯಿಂದ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ತೋಳುಳ್ಳವನೇ, ಕುಗ್ಗದ ಸಿಂಹನಾದ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಹಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅನೇಕ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾದ ನಿನ್ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೀನು ಸರ್ವೋತ್ತಮನಾದ ಅವನ (ಕೃಷ್ಣನ) ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಅವನೇ (ವ್ಯಾಸರಾಗಿ) ಸಮರ್ಥ. ಓ ಆನಂದತೀರ್ಥರೆಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ ನಾಮವುಳ್ಳವನೇ, ನೀನೂ ಸಮರ್ಥ. ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
O slayer of foes, whose arm is mighty with uplifted mace, you fought your battle, loud with unceasing war cries and laughter and skilled at destroying many akshauhini armies, as service to him, the Supreme One, Krishna. He himself, as Vyasa, is able to describe it fully, and so are you, O bearer of the glorious name Anandatirtha. I take refuge at the lotus feet of you both. - 25 ಓ ಅನಿಲನೇ, ವಿದ್ಯೆಯ ಸಮುದ್ರನೇ, ಸದ್ವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡುವವನೇ! ನನ್ನನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ, ಹೃದಯವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಅವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಓಡಿಸಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಿ. ದ್ರೌಪದಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ, ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯಳಾದ ಆ ವಾಗ್ದೇವಿ (ಭಾರತೀದೇವಿ), ಹಿಂದೆ ಭೀಮನಾಗಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ನನ್ನನ್ನು ಬೇಗ ಅಮಂಗಳದಿಂದ ದೂರಮಾಡಲಿ.
O Anila, ocean of learning, giver of the wealth of true knowledge! May your beloved drive away the sleep of ignorance that harms me, torments my heart and drags me astray by force, and make me able to compose on the instant. May that goddess of speech, Bharati, known as Draupadi and higher than Rudra’s consort and the rest, swiftly lead me away from all that is ill, at the command of you who were once Bhima. - 26 ಕುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನೆಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವ, ಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯ ದೇಹವುಳ್ಳ, ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊತ್ತ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸ) ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷದ ಬಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇಮ ಕೊಡುವ, ಕಮಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನಿನಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
You served two forms of Brahman born in the Kuru line, one spoken of as a kshatriya and one as a brahmana, both with bodies of knowledge and bliss and both bearing the name Krishna: Sri Krishna and Krishna Dvaipayana Vyasa. They are not different, and are spoken of in the dual only by virtue of a distinction within the one. Salutations to those two and to you, all bestowers of welfare, with eyes that shine like lotuses. - 27 ಸೌಗಂಧಿಕ ಹೂವನ್ನು ತರಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮನಿಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾದ ಹನುಮಂತನ ಬಾಲವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ದೇಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದನು ಎಂಬ ಕಥೆ ಇದೆ. ಓ ಆನಂದತೀರ್ಥರೇ, ಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಲವುಳ್ಳ, ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ರೂಪಗಳಾದ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ಆಟ. ಅದು ಸುಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ದ್ವೇಷಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
The story goes that Bhima, on his way to fetch the saugandhika flower, could not lift the tail of the pure Hanuman lying on the path, and that Hanuman frightened him with his vast body. O Anandatirtha, for the two of you, full of knowledge and strength and most venerable in form, this was mere play. It gives joy to the wise and deludes those given to hatred. - 28 ಓ ಪ್ರಾಣನೇ, ಶರಣು ಕೊಡುವವನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಕುಟಿಲರೂ ಕಟುಬುದ್ಧಿಯವರೂ ಉಗ್ರ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕೋಪವುಳ್ಳವರೂ ಆದ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನೀನು ಬೇಗನೆ ಗದೆಯಿಂದ ಬಡಿದುರುಳಿಸಿದೆ. ಅಸತ್ಯವಾದ ಮಿಥ್ಯಾತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ, ತಪ್ಪುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಇತರರನ್ನೂ ಹೊಸಕಿಹಾಕಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಅವಳಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯವಾದ ಹೂವನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
O Prana, giver of refuge, roaming there you swiftly struck down with your mace many crores of foes, crooked and harsh of mind, fierce in their arrogance and anger. Crushing others too who stood on the wrong path and proclaimed the false doctrine that the world is unreal, you gave your beloved the flower she loved most. Salutations to you. - 29 ಭೀಮನು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರದೂಡಿದ ದುಷ್ಟರ ಒಡೆಯನಾದ ಮಣಿಮಂತ ಎಂಬ ದೈತ್ಯ, ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯವನು, ಕೋಪಿಷ್ಠನು, ಕೋಪಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಶನಾದವನು, ಹುಳುವಿನಂತಹ ದುಷ್ಕರ್ಮಿ. ಅವನು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು, ಚಕ್ರಪಾಣಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಜೀವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ (ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಂದು) ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳುವ, ಕುತರ್ಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೆಟ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಅದು ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಗರಗಸದಂತೆ ಇತ್ತು.
The leader of the wicked whom Bhima had driven from their bodies, the demon Manimat, crooked of mind, wrathful, wholly in the grip of anger, an evildoer like a worm, came to the earth to take his revenge. He made a harmful doctrine of bad reasoning, like a saw to the hearts of the good, which improperly taught that Vishnu, the bearer of the discus, has no qualities, and spoke likewise of the souls, as one with Brahman. - 30 ಅವನ ಕೆಟ್ಟ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಲವು ದುರ್ಜನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ, ಇತರರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ “ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನು ನಿರ್ಗುಣ, ಇದೆಲ್ಲ ಮಿಥ್ಯೆ” ಎಂಬುದು ಪಾಷಂಡವಾದ. ಅದರ ತರ್ಕಾಭಾಸಗಳ ಜಾಲವೆಂಬ ವಿಷವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸುಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆಂಬ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತಿರುವ ನಿನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಅವತಾರ, ಓ ಪವನನೇ, ಜಯಿಸುತ್ತದೆ.
Following his evil fancy, a few bad men accepted it and others rejected it: “I am Brahman, I am without qualities, all this is false.” That is a heretical doctrine. Your third descent, O Pavana, is a fire wearing garlands of flames that are the valid means of knowledge, skilled at burning down the poison tree that is its spreading net of false arguments, and it is victorious. - 31 ನಿನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಸಿಂಹಗರ್ಜನೆ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಮಾಯಾವಾದಿಗಳೆಂಬ ನರಿಗಳು ಹೀಗೆ ಕಂಡುಬಂದರು: ಕಿರುಚುತ್ತ, ಆಸೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಭಯದ ಭಾರಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ವಶವಾಗಿ, ಗರ್ವ ಮುರಿದು, “ದೇಶ ನಾಶವಾಯಿತು” ಎಂದು ಊಳಿಡುತ್ತ, ಅಯ್ಯೋ, ಕುಬುದ್ಧಿಗಳ ನಾಶವಾಯಿತು ಎನ್ನುವಂತೆ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಬೇಗ ಓಡುತ್ತ. ಅವರು ಅಸಭ್ಯ ನಡತೆಯವರು, ಸುಳ್ಳು ಆಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಪಗಳಿಂದ ಅಮಂಗಳರು, ಶೌರ್ಯ ಕುಂದಿದವರು.
At the lion’s roar of your exposition, the jackals of Mayavada were at once seen thus: crying out, without hope, their hearts overcome by the weight of fear, their pride broken, howling “the land is lost”, and, alas, the ruin of the ill-minded come, running swiftly to the ten quarters. They were of coarse conduct, made inauspicious by false oaths and curses, their courage spent. - 32 ಮೂರೂ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿದರೂ ನೀನು ವಿಕಾರವಿಲ್ಲದವನು. ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾದ ರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಖರನಾದವನು, ನಿರ್ಮಲನು, ಇಚ್ಛಾಮರಣಿ. ಓ ದೇವನೇ, ನೀನು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸುಖ ಕೊಡುವೆ. ತ್ರಿಧಾಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವಾಗ, ಜಗತ್ತೇ ನಿನಗೆ ವಶವಾಗಿರುವಾಗ, ಶಂಕರ ಮೊದಲಾದವರು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಿರುವಾಗ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?
In all three descents, though your enemies attacked you without mercy, you remained unchanged: all-knowing, all-powerful, splendid in a form full of every good quality, pure, and able to choose the hour of your death. O God, you give happiness to the good. What wonder is there in this, when Vishnu of the three abodes is your protector, the world is under your sway, and Shankara and the others are your servants? - 33 ಓ ಆನಂದತೀರ್ಥರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮುಖಚಂದ್ರಬಿಂಬವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಣುವೆನೋ! ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮಂದಹಾಸ, ಮೃದುವೂ ಜೇನಿನಂತೆ ಮಧುರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳ ಅಮೃತಧಾರೆ ಸಜ್ಜನರ ದುಃಖವನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಜ್ಜನರು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಂದರವಾದ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಹದಾನಂದವನ್ನು ಸುರಿಸುವ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಉದಿಸಿದ ಮುಖ ಅದು.
O Anandatirtha, when shall I see, day after day, the moon disc of your glorious face? The good drink it in with their minds and eyes, their sorrow soothed by the stream of nectar that is your soft, honey-sweet speech with its dawning gentle smile. It is beautiful, it pours out great bliss even here, and it has risen to drive away sin. - 34 ಓ ಮಹಾಚಾರ್ಯರೇ, ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕರ್ತರೇ! ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದುದು, ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದುದು, ದುಃಖವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದು, ಅದ್ಭುತವಾದುದು. ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯಿಂದ ಬಂದ ಉತ್ತಮ ಆಚಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಚತುರರಾದ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಅದು ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಸೇವಕರಾದ ನಮಗೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕೇಳಿಸಿ.
O great Acharya, author of true scriptures! Your exposition is most exalted, full of Vedic words, wondrous, and it uproots sorrow. It delights listeners whose minds are pure through right conduct born of merit gathered in past lives, and who are skilled at raising questions. Let us too, servants at your feet long given to reflection, hear at least a little of it. - 35 ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಮುಂದಿನ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಲಿರುವ ನೀನು ನಿನ್ನ ಬೆಳಗುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರ ಕಾಂತಿಯ ಮಣಿಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನಖಚಿತ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವೆ. ವೇದ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಾಂಗನೆಯರು ನರ್ತಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಸಚ್ಚರಿತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಗಂಧರ್ವಗೀತ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ.
O Lord, you, the Brahma to come, are seated in your own radiant realm on a throne inlaid with gems, glowing with the light of lovely jewels. The Vedic and other sciences, taking bodily form, serve you. And in every assembly of the gods, where heavenly women dance, the Gandharvas’ song of your noble deeds rings out. - 36 ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ನರಕ ಮೊದಲಾದ ಅಲೆಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಕದಡಿದ ಈ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಸರೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ನೀವು (ದೇವತೆಗಳು) ನಿರಂತರ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಿರಿ. ಆಗ ಸಮುದ್ರಶಾಯಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಅವನ ರೂಪ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಮಯ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಾಕೃತ ದೇಹ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.
Seeing creatures sunk in this ocean of worldly life, churned by rows of waves that are birth, death, hell and the like, without refuge and longing for refuge, you gods in your compassion prayed without ceasing. Then the Lord who rests upon the ocean became manifest in Satyavati through the great sage Parashara, as Vyasa. His form is pure consciousness: the Lord never has a body made of matter. - 37 ಅಧಮರು ವೇದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕುರುಡರು ರತ್ನರಾಶಿಯನ್ನು ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಗುಣಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ವ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು ಲೋಕದ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟನು. ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ತನಗೆ ಗುರುವಿಲ್ಲದವನೂ ದೇವದೇವನೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಬೇಗ ವಿದ್ಯೆ ಲಭಿಸಲೆಂದು, ದಿನದಿನವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
The base had thrown the meaning of all the Vedas into disorder, as the blind might scatter a heap of gems. Then he who is named Vyasa, abode of all good qualities, set down that whole meaning in sutras for the good of the world. By your grace, day after day, I bow with devotion to him, greatest of gurus, who has no guru himself, God of gods, that knowledge may come to me swiftly. - 38 ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಹೊರಲಾಗದ ಕೃಷ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸೂಸುವ ನಿನ್ನ ಕಿರೀಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹ ಬೇಡಿಕೊಂಡಂತೆ, ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಓ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳುಳ್ಳ ನೀನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದೆ. ದಸ್ಯುವಾದ ಮಣಿಮಂತನು ಹೊರಡಿಸಿದ ದುರ್ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ವೇದಗಳಿಂದಲೂ ಸದ್ಯುಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಭಾಷ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.
Bearing on the tip of your crown, which scatters rays of light, the command of Krishna that no other could bear, and entreated by the hosts of gods, you of tireless deeds came down to earth in obedience to it, O great one. Casting aside, with the Vedas and sound reasoning, the false commentary put forth by the robber Manimat, you wrote the commentary on the Brahma Sutras, which none other could have done. - 39 ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನೆಲೆಯಾದ, ರೌಪ್ಯಪೀಠ (ರಜತಪೀಠ, ಉಡುಪಿ) ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಧ್ಯಗೇಹ ಎಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ನೀನು ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಅಧಿರಾಜನಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಬದರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ (ವ್ಯಾಸರಿಗೆ) ನಮಿಸಿ, ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿ, ಮಹಾಭಾರತದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ (ಮಹಾಭಾರತ ತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ) ನೀನು ರಚಿಸಿದೆ.
You were born a brahmana in the pure holy place called Raupyapitha (Rajatapitha, the Udupi region), a home of the twice-born, in the house called Madhyageha, famed in the three worlds. Becoming sovereign among renunciates, you went once more to Badari and bowed to Krishna (Vyasa), wrote your commentaries rightly, and composed the work that brings out the meaning of the Mahabharata, the Mahabharata Tatparya Nirnaya. - 40 ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞರಾದ ನಿಮಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀಪತಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ನಮಿಸುವ ಶ್ರೀ ಆನಂದತೀರ್ಥರಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರ ಸಂಗವು ಮಂದಾಕಿನಿ (ಗಂಗೆ) ನದಿಯ ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ಸ್ನಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪವಿತ್ರವೋ ಅವರಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ದೇವನೇ, ಸಂಸಾರಭಯವನ್ನು ಸುಡುವ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸುವ ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
I salute you, Purnaprajna, of perfect wisdom, served every day by the hosts of the gods. I salute Sri Anandatirtha, who bows constantly to the Lord of Sri. I salute you whose company purifies more than bathing in the pure waters of the holy Mandakini, the Ganga. O God, I salute you with devotion, who burn away the fear of worldly life and gladden the good. - 41 ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸೂರಿ ಎಂಬುವರ ಮಗ, ಕೇಶವನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದತೀರ್ಥರ ಪಾದಕಮಲಗಳ ದೃಢಭಕ್ತ (ಕೆಲವರು ಕೇಶವಾನಂದತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಗುರುವಿನ ಹೆಸರಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ), ಹರಿಯ ಮತ್ತು ಈ ವಾಯುದೇವರ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಅವರ ಪಾದಪೂಜೆಯ ಆದರದಿಂದ ಹೆಣೆದ ಪದಗಳ ಈ ಸುಂದರ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಿ ನಮಿಸುವವರು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
The son of Subrahmanya Suri, a devoted servant of the lotus feet of Keshava and of Sri Anandatirtha (some read this as the name of a teacher, Keshavananda Tirtha), composed this hymn to Hari and to this Vayudeva. Those who worship and bow to these two with this lovely garland of words, woven out of reverence for the worship of their feet, grow in understanding and virtue and attain liberation.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಕರ್ತೃ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರು. ಅವರು ಮೊದಲು ಅದ್ವೈತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೊಡನೆ ಹಲವು ದಿನ ವಾದ ನಡೆಸಿ ಅನಂತರ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು ಎಂದು ಮಧ್ವವಿಜಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವವಿಜಯದ ಕರ್ತೃ ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರು ಇವರ ಮಗ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ ತನ್ನನ್ನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸೂರಿಯ ಮಗನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Tradition holds that the author was Trivikrama Panditacharya. The Madhvavijaya says he was first an Advaita scholar who debated with Madhvacharya over many days and then became his disciple. Narayana Panditacharya, author of the Madhvavijaya, is known as his son. In the last verse the author names himself the son of Subrahmanya Suri.
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮರು ಒಮ್ಮೆ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಹನುಮಂತ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ವ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸ್ತೋತ್ರದ ರಚನೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ: 17 ರಿಂದ 21ರ ವರೆಗೆ ಹನುಮಂತ, 22 ರಿಂದ 28ರ ವರೆಗೆ ಭೀಮ, 29 ರಿಂದ 40ರ ವರೆಗೆ ಮಧ್ವ. ಮೊದಲ ಹದಿನಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ವಾಯುವಿನ ಮಹಿಮೆ, ಮುಕ್ತರ ಆನಂದ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. 41ನೆಯದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಎಲ್ಲ ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಸ್ರಗ್ಧರಾ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿವೆ.
Tradition says Trivikrama once saw Madhvacharya in three forms, as Hanuman, Bhima and Madhva, and composed this hymn. Its structure follows that vision: verses 17 to 21 are on Hanuman, 22 to 28 on Bhima and 29 to 40 on Madhva. The first sixteen verses speak of Vayu’s greatness, the joy of the liberated and the gradation of beings. Verse 41 gives the fruit of recitation. All the verses are in the sragdhara metre.
ಮಾಧ್ವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರೇ ರಚಿಸಿದರೆನ್ನಲಾದ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ನೃಸಿಂಹ ನಖ ಸ್ತುತಿಯೊಡನೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಖ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ವಾಯು ಸ್ತುತಿಯ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಹೇಳುವುದು ಪದ್ಧತಿ. ತನ್ನ ಸ್ತುತಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹರಿಯ ಸ್ತುತಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಮಧ್ವರು ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೃಸಿಂಹ ನಖ ಸ್ತುತಿಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವಿದೆ.
In the Madhva tradition this hymn is recited together with the two-verse Nrisimha Nakha Stuti, ascribed to Madhvacharya himself, which is said before and after the Vayu Stuti. Many say Madhva added it so that praise of Hari would come before praise of himself. The Nrisimha Nakha Stuti has its own page on our site.
11 ಮತ್ತು 13ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳು ವಾಯುದ್ವೇಷಿಗಳ ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. 29 ರಿಂದ 31ರ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮಣಿಮಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಮಾಯಾವಾದಿ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಆ ಕಾಲದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ವಾದವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವು, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Verses 11 and 13 describe the torments of those who hate Vayu, and verses 29 to 31 attack the Mayavada teacher called Manimat. These verses belong to the doctrinal debates of that period, and we have given their meaning as the text has it.
ನಾವು ಬಳಸಿದ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಮುದ್ರಣದೋಷಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 8 ಮತ್ತು 9ಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
We have corrected a few small misprints in the copy we used against the standard printed editions. For some hard verses, such as 8 and 9, commentators give differing senses, and there we have given the reading most current in the tradition, as simply as we could.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಬಲ ಎಂದೂ ತನಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದರೂ ಅವನು ಕೊನೆಗೆ ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇಂದಿಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ರಾತ್ರಿಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾರೂ ಗಮನಿಸದ ಕೆಲಸವನ್ನು ದಿನದಿನವೂ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಗುಣವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
In this hymn Hanuman’s strength is never used for himself. Having carried a mountain, he ends by bowing at Rama’s feet, and even now he longs for more devotion. We see the same quality in those who do unnoticed work day after day, on a hospital night shift or in a family kitchen.
ವಾಯು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣ, ಉಸಿರು. ಉಸಿರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಇರುವಾಗ ಅದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಉಸಿರಿನಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಗಬಹುದು.
Vayu is prana, the breath. While breathing is easy we hardly notice it. The gratitude this hymn speaks of can begin with that quiet breath of every day.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ