ಅಧಿಕಾರ.
ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು.
ಇವೆರಡೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆಯೇ?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಮಾತು, ‘ನೋಡು, ಕೈಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಸು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಆತ ಎಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿಬಿಟ್ಟ!’ ಅಥವಾ ‘ಅಧಿಕಾರದ ಕುರ್ಚಿಗೆ ಕೂತ ಕೂಡಲೇ ಅವನ ತಲೆ ತಿರುಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ’ ಎಂದು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಸತ್ಯ ಎಂದೇ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ವಾಸ್ತವ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಣವಾಗಲೀ, ಅಧಿಕಾರವಾಗಲೀ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದಿಢೀರನೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆತ ಸಮಾಜದ ಭಯಕ್ಕೆ, ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಅವು ಕಳಚಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಆತನ ಒಳಗಿನ ಅಸಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೊಸ ಮುಖವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆತನ ಒಳಗೇನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ನೂರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಒಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ.
ಆತ ಕಾರಿನಿಂದ ಇಳಿಯುವ ರೀತಿ. ಡೋರ್ ಬಡಿದು ಮುಚ್ಚುವ ಸದ್ದು. ಆತ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದು ನಡೆಯುವಾಗ, ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ತನಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಹ ನಡಿಗೆ. ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಆತ ವೇಟರ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆತನಿಗೆ ವೇಟರ್ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೇ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರ. ಏನಾದರೂ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಾದರೆ, ಒಂದು ನಿಮಿಷ ತಡವಾದರೆ, ಇಡೀ ಹೋಟೆಲ್ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಕೂಗಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್ ಮೇಲೆ ಏರುಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ರೇಗಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಾಕೆ?
ತಾನು ಕೊಟ್ಟ ಹಣಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಸೇವೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಕೋಪವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆತ ತರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡಿದರೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ಬೇರೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ‘ಅಸ್ತಿತ್ವ’ವನ್ನು, ತನ್ನ ‘ಅಧಿಕಾರ’ವನ್ನು ಎದುರಿನ ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಹಪಾಹಪಿ ಅದು.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸುಭಾಷಿತವಿದೆ. ಅದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವಂತೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ:
ವಿದ್ಯಾ ವಿವಾದಾಯ ಧನಂ ಮದಾಯ, ಶಕ್ತಿಃ ಪರೇಷಾಂ ಪರಿಪೀಡನಾಯ ।
ದುರ್ಜನರ, ಅಂದರೆ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದವರ ಕೈಗೆ ವಿದ್ಯೆ, ಹಣ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಅವರು ತಾವು ಕಲಿತ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ‘ವಿವಾದ’ಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎದುರಿನವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಹೀಯಾಳಿಸಿ, ತಾನೇ ಮೇಧಾವಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದೇ ಅವರ ಗುರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಜಗಳ, ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ವಿವಾದದ, ಅಹಂಕಾರದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಕೈಗೆ ಹಣ ಬಂದರೆ, ಅದು ‘ಮದ’ವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಅದು ಇತರರನ್ನು ಪೀಡಿಸಲು (ಪರಪೀಡೆಗೆ) ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ?
ಅಭದ್ರತೆ.
ತನ್ನ ಒಳಗಿನ ಟೊಳ್ಳುತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ಕವಚ ಬೇಕು. ಸಂಸ್ಕಾರಹೀನರಿಗೆ ಹಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಆ ಕವಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಎದುರಿನವರನ್ನು ತುಳಿದು ತಾವು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆ ‘ಪರಪೀಡೆ’ಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ದರ್ಪದ ಹಿಂದಿರುವುದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಕೀಳರಿಮೆ.
ಆದರೆ.
ಅದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಮುಂದಿನ ಸಾಲು ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರವನ್ನು, ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ಖಲಸ್ಯ ಸಾಧೋರ್ವಿಪರೀತಮೇತತ್, ಜ್ಞಾನಾಯ ದಾನಾಯ ಚ ರಕ್ಷಣಾಯ ॥
ಸಜ್ಜನರ ಕೈಗೆ ಇವೇ ಮೂರು ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಸಿಕ್ಕರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಕಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಲ್ಟಾ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸಜ್ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯೆ ‘ಜ್ಞಾನ’ವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಂಚುವ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಾಗುವ ಹಂಬಲ ಅವರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಹೋದರೆ ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೀಳರಿಮೆ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸದೇನನ್ನೋ ಕಲಿಯುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಾದ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅವರ ಕೈಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಬಂದರೆ?
ಅದು ‘ದಾನ’ವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಾನೇ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಬದಲು, ಸಮಾಜದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅವರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ದಾನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಣ ಕೊಡುವುದಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಯದ ದಾನವಾಗಿರಬಹುದು, ಆಪ್ತವಾಗಿ ಆಲಿಸುವ ಕಿವಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅವರ ಜೇಬಿನಿಂದ ಹಣ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೋ, ಮಗುವಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೋ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೈಗಳು ಕೊಡುವಾಗಲೂ ಮುದುಡಿರುತ್ತವೆ, ಎದುರಿನವರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟಾಗಬಾರದೆಂಬ ಎಚ್ಚರದಿಂದ. ತಾನು ದಾನಿ ಎಂಬ ಫಲಕವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಆತುರ ಅವರಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನು ಶಕ್ತಿ.
ಸಜ್ಜನರ ಕೈಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ ಬಂದರೆ, ಅದು ರಕ್ಷಣೆಯ ಛತ್ರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲರು ನಿರಾಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾರೆ. “ನಮಗೋಸ್ಕರ ಆತ ಇದ್ದಾನೆ” ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಇತರರನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗದೆ, ಅವರ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಅಭಯ ಹಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಯಾವುದೋ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯ. ನಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ, ನಾವಿರುವ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ, ನಾವು ಓಡಾಡುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಜನ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವರ ಬಳಿ ಹೋದಾಗ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಕಿರಿದಾದಂತೆ, ನಾವು ಏನೇನೂ ಅಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಹಂಕಾರ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ನಾಲ್ಕು ಮಾತಾಡಿ ಎದ್ದುಬರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ನಮಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಗೌರವ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜ್ಞಾನ, ಅವರ ವಿನಯ ನಮ್ಮನ್ನು ತಣ್ಣಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ.
ಆಯ್ಕೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿಯುವುದು ಅದೊಂದೇ.
ನಾವು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ವಿದ್ಯೆ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಹಣ, ಅಥವಾ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಹುದ್ದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ಬರುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪಕ್ಕದವರನ್ನು ತುಳಿಯದೆ ಬಳಸುವ ಸಂಯಮ ಕಷ್ಟ. ಸಂಪತ್ತು ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮಮತೆಯಾಗಿ ಹರಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡತನ.
ಬದುಕಿನ ಸಂಜೆ ಹತ್ತಿರವಾದಂತೆ, ಕೈಕಾಲುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಉಡುಗಿದಾಗ, ಅಧಿಕಾರದ ಕುರ್ಚಿ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಆಸೆ ಕಮರಿದಾಗ… ಉಳಿಯುವುದು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ನಾವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ‘ರಕ್ಷಣೆ’ ಮತ್ತು ಹಂಚಿದ ‘ಜ್ಞಾನ’ ಮಾತ್ರ.
ವಿವಾದಗಳು ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಅಹಂಕಾರ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಳಿಯುವುದು ನೆನಪುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಆ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೆದರಿಸಿದ ಮುಖವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದ ದನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಆಯ್ಕೆಯಷ್ಟೇ.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ