ಶಿಶುರ್ವೇತ್ತಿ ಪಶುರ್ವೇತ್ತಿ: ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸವಿ ಶಂಕರನಿಗೂ ತಿಳಿದೀತೋ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯವಿದೆ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡವನಾದ ಶಂಕರನಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸವಿ ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಕವಿ ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸುಭಾಷಿತಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 9 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Fine Sayings, verse 9

ವಿಷಯ: ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಸಿದ್ಧತೆ · The preparation needed to relish literature

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಶಿಶುರ್ವೇತ್ತಿ ಪಶುರ್ವೇತ್ತಿ ವೇತ್ತಿ ಗಾನರಸಂ ಫಣೀ ।
ಸಾಹಿತ್ಯರಸಮಾಧುರ್ಯಂ ಶಂಕರೋ ವೇತ್ತಿ ವಾ ನ ವಾ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

शिशुर्वेत्ति पशुर्वेत्ति वेत्ति गानरसं फणी ।
साहित्यरसमाधुर्यं शंकरो वेत्ति वा न वा ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

śiśurvetti paśurvetti vetti gānarasaṃ phaṇī |
sāhityarasamādhuryaṃ śaṃkaro vetti vā na vā ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಶಿಶುಃ (शिशुः, śiśuḥ) = ಮಗು (a baby)
ವೇತ್ತಿ (वेत्ति, vetti) = ಅರಿಯುತ್ತದೆ (knows)
ಪಶುಃ (पशुः, paśuḥ) = ಪಶು (an animal)
ಗಾನರಸಮ್ (गानरसम्, gānarasam) = ಹಾಡಿನ ಸವಿಯನ್ನು (the relish of song)
ಫಣೀ (फणी, phaṇī) = ಹೆಡೆಯುಳ್ಳ ಹಾವು (the hooded serpent)
ಸಾಹಿತ್ಯರಸಮಾಧುರ್ಯಮ್ (साहित्यरसमाधुर्यम्, sāhityarasamādhuryam) = ಸಾಹಿತ್ಯರಸದ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು (the sweetness of the flavour of literature)
ಶಂಕರಃ (शंकरः, śaṃkaraḥ) = ಶಂಕರ, ಶಿವ (Shankara, Shiva)
ವಾ ನ ವಾ (वा न वा, vā na vā) = ಅರಿತಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ (may or may not)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹಾಡಿನ ಸವಿ ಮಗುವಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಪಶುವಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಹಾವಿಗೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯರಸದ ಮಾಧುರ್ಯ ಶಂಕರನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A baby knows the relish of song, an animal knows it, even a snake knows it. But whether Shankara himself knows the sweetness of literature, who can say.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಗಾನರಸಂ ಫಣೀ, ಅಂದರೆ ಹಾಡಿನ ಸವಿ. ಕೆಲವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಗರಸಂ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಹೋಲಿಕೆ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಗಾನರಸಂ ಎಂಬುದೇ ಸರಿ.

The printed Subhashitaratnabhandagara reads ganarasam phani, the relish of song. Some digital copies have it wrongly as nagarasam. Since the verse compares song with literature, ganarasam is right.

ಪುಂಗಿಯ ನಾದಕ್ಕೆ ಹಾವು ತಲೆದೂಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ. ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಹೊರಗಿವಿಯ ರಂಧ್ರವೂ ಕಿವಿತಮಟೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಒಳಗಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನದ ಶಬ್ದವನ್ನೂ ನೆಲದ ಕಂಪನವನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾವು ತಲೆದೂಗುವುದು ನಾದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುಂಗಿಯ ಚಲನೆಗೆ. ಕವಿ ಆ ಜನಪದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

That a snake sways to the snake charmer’s pipe is a folk belief. Snakes have no ear opening and no eardrum, and through the inner ear they pick up low-frequency sound and ground vibration. The swaying follows the charmer’s moving pipe more than its tune. The poet uses the folk image.

ಶಂಕರನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಮಾತು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸವಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಓದಿ, ಕೇಳಿ, ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಒಳಾರ್ಥ.

Saying that even Shankara may not know it is hyperbole. The inner sense is that the relish of literature is not inborn but must be cultivated by reading and listening.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು ಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಯ, ಸಂದರ್ಭದ ಅರಿವು ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕವಿತೆಯನ್ನು ಓದಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

To relish literature one needs familiarity with the language, a sense of context, and patience. That is why good teachers read a poem aloud to show it.

ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗದ ಕವಿತೆಗಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನೇ ದೂರಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಕಾರ ಶಂಕರನಿಗೂ ಅದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

There is no need to blame ourselves for a poem we did not understand at first reading. By this verse, it is not easy even for Shankara.