ಕಾವ್ಯಮಾಮ್ರಫಲಸ್ಯಾಪಿ: ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಕಾವ್ಯ

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿ ಅದರ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಬಣ್ಣದಿಂದಲೂ ಅದರ ಕಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾವ್ಯದ ರಸವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ. ವಸ್ತು ಒಂದೇ ಆದರೂ ಕಟ್ಟುವ ರೀತಿಯಿಂದ ರುಚಿ ಬೇರೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕಾವ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 8 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Poetry, verse 8

ವಿಷಯ: ಬಂಧದ ರೀತಿ ರಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು · How the manner of composition changes the flavour

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾವ್ಯಮಾಮ್ರಫಲಸ್ಯಾಪಿ ಕೋಮಲಸ್ಯೇತರಸ್ಯ ಚ ।
ಬನ್ಧಚ್ಛಾಯಾವಿಶೇಷೇಣ ರಸೋಽಪ್ಯನ್ಯಾದೃಶೋ ಭವೇತ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

काव्यमाम्रफलस्यापि कोमलस्येतरस्य च ।
बन्धच्छायाविशेषेण रसोऽप्यन्यादृशो भवेत् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

kāvyamāmraphalasyāpi komalasyetarasya ca |
bandhacchāyāviśeṣeṇa raso’pyanyādṛśo bhavet ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಾವ್ಯಮ್ (काव्यम्, kāvyam) = ಕಾವ್ಯ (a poem)
ಆಮ್ರಫಲಸ್ಯ ಅಪಿ (आम्रफलस्य अपि, āmraphalasya api) = ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿಗೂ (and the mango fruit too)
ಕೋಮಲಸ್ಯ (कोमलस्य, komalasya) = ಮೆತ್ತಗಿನದಕ್ಕೆ (of the tender one)
ಇತರಸ್ಯ ಚ (इतरस्य च, itarasya ca) = ಮತ್ತು ಬೇರೆಯದಕ್ಕೆ (and of the other)
ಬನ್ಧಚ್ಛಾಯಾವಿಶೇಷೇಣ (बन्धच्छायाविशेषेण, bandhacchāyāviśeṣeṇa) = ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಂತಿಯ ವಿಶೇಷದಿಂದ (by the particular lustre of its formation)
ರಸಃ ಅಪಿ (रसः अपि, rasaḥ api) = ರಸವೂ ಕೂಡ (the flavour too)
ಅನ್ಯಾದೃಶಃ ಭವೇತ್ (अन्यादृशः भवेत्, anyādṛśaḥ bhavet) = ಬೇರೆ ಬಗೆಯದಾಗುತ್ತದೆ (turns out to be of another kind)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿಗೂ ಒಂದೇ ಮಾತು. ಮೆತ್ತಗಿನದಾಗಲಿ ಬೇರೆಯದಾಗಲಿ, ಅದರ ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಂತಿಯ ವಿಶೇಷದಿಂದಲೇ ರಸವೂ ಬೇರೆ ಬಗೆಯದಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

It is the same with a poem as with a mango, tender or otherwise. The particular lustre of the way it is formed makes even its flavour turn out different.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಬಂಧ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚನೆ, ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಹಣ್ಣಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ರೀತಿ. ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡೂ ಕಡೆ ದುಡಿಯುತ್ತದೆ.

In poetry the word bandha means structure or composition. Of a fruit it means the way it set and grew. The same word works on both sides.

ಛಾಯಾ ಎಂದರೆ ಕಾಂತಿ, ಹೊಳಪು. ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಬಣ್ಣ ನೋಡಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆ ದೈನಂದಿನ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಕವಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾನೆ.

Chhaya means lustre or sheen. Everyone has the habit of guessing a fruit’s taste from the colour of its skin. The poet has carried that everyday experience over to poetry.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದೇ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಎರಡು ಜನ ಎರಡು ರೀತಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಕೇಳುಗನಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಳುವ ರೀತಿ ವಿಷಯದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

When two people tell the same news in two different ways, the listener feels two different things. The manner of telling becomes part of the matter itself.

ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದಾಗ ಈ ಮಾತು ಮುಖ್ಯ. ವಿಷಯ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಹೇಳುವ ರೀತಿ ಕೇಳುವವರ ನೋವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು.

This matters most when bad news has to be given. The facts do not change, but the way they are said can change a great deal of what the listener feels.