ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ರಸದ ಧಾರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿತು. ಇದು ಆ ಧಾರೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಒಣಗಿದ ಬೀಜಕ್ಕೆ ನೀರು ಬಿದ್ದರೆ ಮೊಳಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಜಡವಾದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಾವ್ಯ ಬಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಿಂ ತೇನ ಕಾವ್ಯಮಧುನಾ ಪ್ಲಾವಿತಾಃ ರಸನಿರ್ಝರೈಃ ।
ಜಡಾತ್ಮಾನೋಽಪಿ ನೋ ಯಸ್ಯ ಭವನ್ತ್ಯಙ್ಕುರಿತಾನ್ತರಾಃ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
किं तेन काव्यमधुना प्लाविताः रसनिर्झरैः ।
जडात्मानोऽपि नो यस्य भवन्त्यङ्कुरितान्तराः ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kiṃ tena kāvyamadhunā plāvitāḥ rasanirjharaiḥ |
jaḍātmāno’pi no yasya bhavantyaṅkuritāntarāḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಿಮ್ ತೇನ (किम् तेन, kim tena) = ಅದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (what use is it)
- ಕಾವ್ಯಮಧುನಾ (काव्यमधुना, kāvyamadhunā) = ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಜೇನಿನಿಂದ (by that honey which is the poem)
- ಪ್ಲಾವಿತಾಃ (प्लाविताः, plāvitāḥ) = ತೋಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು (though drenched)
- ರಸನಿರ್ಝರೈಃ (रसनिर्झरैः, rasanirjharaiḥ) = ರಸದ ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ (by cascades of rasa)
- ಜಡಾತ್ಮಾನಃ ಅಪಿ (जडात्मानः अपि, jaḍātmānaḥ api) = ಜಡವಾದ ಮನಸ್ಸಿನವರೂ (even the dull of heart)
- ನೋ ಯಸ್ಯ (नो यस्य, no yasya) = ಯಾವುದರಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೋ (by which do not become)
- ಭವನ್ತಿ ಅಙ್ಕುರಿತಾನ್ತರಾಃ (भवन्ति अङ्कुरितान्तराः, bhavanti aṅkuritāntarāḥ) = ಒಳಗೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದವರು (sprouting within)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಸದ ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ತೋಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಜಡವಾದ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಒಳಗೆ ಯಾವುದರಿಂದ ಮೊಳಕೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಜೇನಿನಿಂದ ಏನು ತಾನೇ ಪ್ರಯೋಜನ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What use is that honey of a poem which, though it drenches them with cascades of flavour, does not make even the dull of heart sprout within?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಅಂಕುರಿತ ಎಂಬ ಪದ ಬೀಜದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಬೀಜ, ಕಾವ್ಯ ನೀರು. ನೀರು ಬಿದ್ದೂ ಮೊಳಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ನೀರಿನದೇ ಎಂಬ ವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ.
The word ankurita brings in the image of a seed. The mind is the seed and the poem the water. If water falls and nothing sprouts, the verse blames the water.
ಜಡ ಎಂದರೆ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ್ದು, ಮಂದವಾದದ್ದು. ಜಡವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕದಲಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಕಾವ್ಯದ ಅಳತೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಎತ್ತರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.
Jada means motionless, dull. The verse sets a high bar: the test of real poetry is that it moves even a dull mind.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 32. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 32. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪಾಠ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೇಳುಗನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಚಲನೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ಕೇಳುಗನದೇ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡಬಾರದು.
For anyone who teaches, the verse poses a question. If nothing stirs in the listener, it is too easy to decide the fault is the listener’s.
ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯೂ ಇದೆ. ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸು ಬಿಡುವಾಗಿರಬೇಕು. ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾವ್ಯವೂ ಒಳಗೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
There is another side too. A mind must have room to receive what is good. In a hurry, no poem gets inside.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ