ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರ: ಮೌನದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಗುರು

ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತ ಶಿವನೇ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ ಕೊಡುವ ಗುರುವಿನ ರೂಪ. ಅವನ ಸುತ್ತ ವಯಸ್ಸಾದ ಋಷಿಗಳು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ, ಗುರು ಯುವಕ. ಅವನು ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಹಿಡಿದು ಮೌನದಿಂದಲೇ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶಿಷ್ಯರ ಸಂಶಯಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.

Dakshinamurti is Shiva as the teacher, seated at the foot of a banyan tree and facing south. Around him sit aged sages as his disciples, while the teacher himself is young. He does not speak: holding his hand in the chinmudra, he teaches through silence, and the doubts of his disciples fall away.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಗರ, ಬೀಜದೊಳಗಿನ ಮೊಳಕೆ, ತೂತುಗಳ ಕೊಡದೊಳಗಿನ ದೀಪ, ಗ್ರಹಣದ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಮುಂತಾದ ಉಪಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲವೂ ಎಂಬ ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಪಠಿಸುವ ಶಾಂತಿಪಾಠ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

The ten verses of the hymn explain the Advaita teaching that the Self alone is all, through images such as a city seen in a mirror, the sprout within a seed, a lamp inside a pot pierced with holes, and the eclipsed sun and moon. Every verse ends with a salutation to that Guru, Sri Dakshinamurti. We have also given the invocation and the eight meditation verses recited before the hymn.

---

ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)

ಶಾಂತಿಪಾಠ

ಓಂ ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಿದಧಾತಿ ಪೂರ್ವಂ
ಯೋ ವೈ ವೇದಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಹಿಣೋತಿ ತಸ್ಮೈ ।
ತಂ ಹ ದೇವಮಾತ್ಮಬುದ್ಧಿಪ್ರಕಾಶಂ
ಮುಮುಕ್ಷುರ್ವೈ ಶರಣಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥

ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು

ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾಪ್ರಕಟಿತಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಯುವಾನಂ
ವರ್ಷಿಷ್ಠಾಂತೇವಸದೃಷಿಗಣೈರಾವೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠೈಃ ।
ಆಚಾರ್ಯೇಂದ್ರಂ ಕರಕಲಿತಚಿನ್ಮುದ್ರಮಾನಂದಮೂರ್ತಿಂ
ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮಂ ಮುದಿತವದನಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಮೀಡೇ ॥ 1 ॥

ವಟವಿಟಪಿಸಮೀಪೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ನಿಷಣ್ಣಂ
ಸಕಲಮುನಿಜನಾನಾಂ ಜ್ಞಾನದಾತಾರಮಾರಾತ್ ।
ತ್ರಿಭುವನಗುರುಮೀಶಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿದೇವಂ
ಜನನಮರಣದುಃಖಚ್ಛೇದದಕ್ಷಂ ನಮಾಮಿ ॥ 2 ॥

ಚಿತ್ರಂ ವಟತರೋರ್ಮೂಲೇ ವೃದ್ಧಾಃ ಶಿಷ್ಯಾ ಗುರುರ್ಯುವಾ ।
ಗುರೋಸ್ತು ಮೌನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತುಚ್ಛಿನ್ನಸಂಶಯಾಃ ॥ 3 ॥

ನಿಧಯೇ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಭಿಷಜೇ ಭವರೋಗಿಣಾಮ್ ।
ಗುರವೇ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ನಮಃ ॥ 4 ॥

ಓಂ ನಮಃ ಪ್ರಣವಾರ್ಥಾಯ ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನೈಕಮೂರ್ತಯೇ ।
ನಿರ್ಮಲಾಯ ಪ್ರಶಾಂತಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ನಮಃ ॥ 5 ॥

ಚಿದ್ಘನಾಯ ಮಹೇಶಾಯ ವಟಮೂಲನಿವಾಸಿನೇ ।
ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ನಮಃ ॥ 6 ॥

ಈಶ್ವರೋ ಗುರುರಾತ್ಮೇತಿ ಮೂರ್ತಿಭೇದವಿಭಾಗಿನೇ ।
ವ್ಯೋಮವದ್ವ್ಯಾಪ್ತದೇಹಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ನಮಃ ॥ 7 ॥

ಅಂಗುಷ್ಠತರ್ಜನೀಯೋಗಮುದ್ರಾವ್ಯಾಜೇನ ಯೋಗಿನಾಮ್ ।
ಶ್ರುತ್ಯರ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಜೀವೈಕ್ಯಂ ದರ್ಶಯನ್ ಯೋಗತಾ ಶಿವಃ ॥ 8 ॥

ಸ್ತೋತ್ರ

ವಿಶ್ವಂ ದರ್ಪಣದೃಶ್ಯಮಾನನಗರೀತುಲ್ಯಂ ನಿಜಾಂತರ್ಗತಂ
ಪಶ್ಯನ್ನಾತ್ಮನಿ ಮಾಯಯಾ ಬಹಿರಿವೋದ್ಭೂತಂ ಯಥಾ ನಿದ್ರಯಾ ।
ಯಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕುರುತೇ ಪ್ರಬೋಧಸಮಯೇ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಮೇವಾದ್ವಯಂ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 1 ॥

ಬೀಜಸ್ಯಾಂತರಿವಾಂಕುರೋ ಜಗದಿದಂ ಪ್ರಾಙ್ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ಪುನಃ
ಮಾಯಾಕಲ್ಪಿತದೇಶಕಾಲಕಲನಾವೈಚಿತ್ರ್ಯಚಿತ್ರೀಕೃತಮ್ ।
ಮಾಯಾವೀವ ವಿಜೃಂಭಯತ್ಯಪಿ ಮಹಾಯೋಗೀವ ಯಃ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 2 ॥

ಯಸ್ಯೈವ ಸ್ಫುರಣಂ ಸದಾತ್ಮಕಮಸತ್ಕಲ್ಪಾರ್ಥಕಂ ಭಾಸತೇ
ಸಾಕ್ಷಾತ್ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ವೇದವಚಸಾ ಯೋ ಬೋಧಯತ್ಯಾಶ್ರಿತಾನ್ ।
ಯತ್ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣಾದ್ಭವೇನ್ನ ಪುನರಾವೃತ್ತಿರ್ಭವಾಂಭೋನಿಧೌ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 3 ॥

ನಾನಾಚ್ಛಿದ್ರಘಟೋದರಸ್ಥಿತಮಹಾದೀಪಪ್ರಭಾಭಾಸ್ವರಂ
ಜ್ಞಾನಂ ಯಸ್ಯ ತು ಚಕ್ಷುರಾದಿಕರಣದ್ವಾರಾ ಬಹಿಃ ಸ್ಪಂದತೇ ।
ಜಾನಾಮೀತಿ ತಮೇವ ಭಾಂತಮನುಭಾತ್ಯೇತತ್ಸಮಸ್ತಂ ಜಗತ್
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 4 ॥

ದೇಹಂ ಪ್ರಾಣಮಪೀಂದ್ರಿಯಾಣ್ಯಪಿ ಚಲಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಚ ಶೂನ್ಯಂ ವಿದುಃ
ಸ್ತ್ರೀಬಾಲಾಂಧಜಡೋಪಮಾಸ್ತ್ವಹಮಿತಿ ಭ್ರಾಂತಾ ಭೃಶಂ ವಾದಿನಃ ।
ಮಾಯಾಶಕ್ತಿವಿಲಾಸಕಲ್ಪಿತಮಹಾವ್ಯಾಮೋಹಸಂಹಾರಿಣೇ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 5 ॥

ರಾಹುಗ್ರಸ್ತದಿವಾಕರೇಂದುಸದೃಶೋ ಮಾಯಾಸಮಾಚ್ಛಾದನಾತ್
ಸನ್ಮಾತ್ರಃ ಕರಣೋಪಸಂಹರಣತೋ ಯೋಽಭೂತ್ಸುಷುಪ್ತಃ ಪುಮಾನ್ ।
ಪ್ರಾಗಸ್ವಾಪ್ಸಮಿತಿ ಪ್ರಬೋಧಸಮಯೇ ಯಃ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಯತೇ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 6 ॥

ಬಾಲ್ಯಾದಿಷ್ವಪಿ ಜಾಗ್ರದಾದಿಷು ತಥಾ ಸರ್ವಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸ್ವಪಿ
ವ್ಯಾವೃತ್ತಾಸ್ವನುವರ್ತಮಾನಮಹಮಿತ್ಯಂತಃ ಸ್ಫುರಂತಂ ಸದಾ ।
ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಕಟೀಕರೋತಿ ಭಜತಾಂ ಯೋ ಮುದ್ರಯಾ ಭದ್ರಯಾ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 7 ॥

ವಿಶ್ವಂ ಪಶ್ಯತಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಣತಯಾ ಸ್ವಸ್ವಾಮಿಸಂಬಂಧತಃ
ಶಿಷ್ಯಾಚಾರ್ಯತಯಾ ತಥೈವ ಪಿತೃಪುತ್ರಾದ್ಯಾತ್ಮನಾ ಭೇದತಃ ।
ಸ್ವಪ್ನೇ ಜಾಗ್ರತಿ ವಾ ಯ ಏಷ ಪುರುಷೋ ಮಾಯಾಪರಿಭ್ರಾಮಿತಃ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 8 ॥

ಭೂರಂಭಾಂಸ್ಯನಲೋಽನಿಲೋಽಂಬರಮಹರ್ನಾಥೋ ಹಿಮಾಂಶುಃ ಪುಮಾನ್
ಇತ್ಯಾಭಾತಿ ಚರಾಚರಾತ್ಮಕಮಿದಂ ಯಸ್ಯೈವ ಮೂರ್ತ್ಯಷ್ಟಕಮ್ ।
ನಾನ್ಯತ್ಕಿಂಚನ ವಿದ್ಯತೇ ವಿಮೃಶತಾಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಪರಸ್ಮಾದ್ವಿಭೋಃ
ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ ॥ 9 ॥

ಸರ್ವಾತ್ಮತ್ವಮಿತಿ ಸ್ಫುಟೀಕೃತಮಿದಂ ಯಸ್ಮಾದಮುಷ್ಮಿನ್ ಸ್ತವೇ
ತೇನಾಸ್ಯ ಶ್ರವಣಾತ್ತದರ್ಥಮನನಾದ್ಧ್ಯಾನಾಚ್ಚ ಸಂಕೀರ್ತನಾತ್ ।
ಸರ್ವಾತ್ಮತ್ವಮಹಾವಿಭೂತಿಸಹಿತಂ ಸ್ಯಾದೀಶ್ವರತ್ವಂ ಸ್ವತಃ
ಸಿದ್ಧ್ಯೇತ್ತತ್ಪುನರಷ್ಟಧಾ ಪರಿಣತಂ ಚೈಶ್ವರ್ಯಮವ್ಯಾಹತಮ್ ॥ 10 ॥

ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari

ಶಾಂತಿಪಾಠ

ॐ यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं
यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै ।
तं ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं
मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥

ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು

मौनव्याख्याप्रकटितपरब्रह्मतत्त्वं युवानं
वर्षिष्ठांतेवसदृषिगणैरावृतं ब्रह्मनिष्ठैः ।
आचार्येंद्रं करकलितचिन्मुद्रमानंदमूर्तिं
स्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥ 1 ॥

वटविटपिसमीपे भूमिभागे निषण्णं
सकलमुनिजनानां ज्ञानदातारमारात् ।
त्रिभुवनगुरुमीशं दक्षिणामूर्तिदेवं
जननमरणदुःखच्छेददक्षं नमामि ॥ 2 ॥

चित्रं वटतरोर्मूले वृद्धाः शिष्या गुरुर्युवा ।
गुरोस्तु मौनं व्याख्यानं शिष्यास्तुच्छिन्नसंशयाः ॥ 3 ॥

निधये सर्वविद्यानां भिषजे भवरोगिणाम् ।
गुरवे सर्वलोकानां दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 4 ॥

ॐ नमः प्रणवार्थाय शुद्धज्ञानैकमूर्तये ।
निर्मलाय प्रशांताय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 5 ॥

चिद्घनाय महेशाय वटमूलनिवासिने ।
सच्चिदानंदरूपाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 6 ॥

ईश्वरो गुरुरात्मेति मूर्तिभेदविभागिने ।
व्योमवद्व्याप्तदेहाय दक्षिणामूर्तये नमः ॥ 7 ॥

अंगुष्ठतर्जनीयोगमुद्राव्याजेन योगिनाम् ।
श्रुत्यर्थं ब्रह्मजीवैक्यं दर्शयन् योगता शिवः ॥ 8 ॥

ಸ್ತೋತ್ರ

विश्वं दर्पणदृश्यमाननगरीतुल्यं निजांतर्गतं
पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया ।
यः साक्षात्कुरुते प्रबोधसमये स्वात्मानमेवाद्वयं
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 1 ॥

बीजस्यांतरिवांकुरो जगदिदं प्राङ्निर्विकल्पं पुनः
मायाकल्पितदेशकालकलनावैचित्र्यचित्रीकृतम् ।
मायावीव विजृंभयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छया
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 2 ॥

यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासते
साक्षात्तत्त्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् ।
यत्साक्षात्करणाद्भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवांभोनिधौ
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 3 ॥

नानाच्छिद्रघटोदरस्थितमहादीपप्रभाभास्वरं
ज्ञानं यस्य तु चक्षुरादिकरणद्वारा बहिः स्पंदते ।
जानामीति तमेव भांतमनुभात्येतत्समस्तं जगत्
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 4 ॥

देहं प्राणमपींद्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुः
स्त्रीबालांधजडोपमास्त्वहमिति भ्रांता भृशं वादिनः ।
मायाशक्तिविलासकल्पितमहाव्यामोहसंहारिणे
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 5 ॥

राहुग्रस्तदिवाकरेंदुसदृशो मायासमाच्छादनात्
सन्मात्रः करणोपसंहरणतो योऽभूत्सुषुप्तः पुमान् ।
प्रागस्वाप्समिति प्रबोधसमये यः प्रत्यभिज्ञायते
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 6 ॥

बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपि
व्यावृत्तास्वनुवर्तमानमहमित्यंतः स्फुरंतं सदा ।
स्वात्मानं प्रकटीकरोति भजतां यो मुद्रया भद्रया
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 7 ॥

विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामिसंबंधतः
शिष्याचार्यतया तथैव पितृपुत्राद्यात्मना भेदतः ।
स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो मायापरिभ्रामितः
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 8 ॥

भूरंभांस्यनलोऽनिलोऽंबरमहर्नाथो हिमांशुः पुमान्
इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् ।
नान्यत्किंचन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभोः
तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥ 9 ॥

सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिन् स्तवे
तेनास्य श्रवणात्तदर्थमननाद्ध्यानाच्च संकीर्तनात् ।
सर्वात्मत्वमहाविभूतिसहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतः
सिद्ध्येत्तत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्यमव्याहतम् ॥ 10 ॥

IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration

ಶಾಂತಿಪಾಠ

oṃ yo brahmāṇaṃ vidadhāti pūrvaṃ
yo vai vedāṃśca prahiṇoti tasmai |
taṃ ha devamātmabuddhiprakāśaṃ
mumukṣurvai śaraṇamahaṃ prapadye ||

ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು

maunavyākhyāprakaṭitaparabrahmatattvaṃ yuvānaṃ
varṣiṣṭhāṃtevasadṛṣigaṇairāvṛtaṃ brahmaniṣṭhaiḥ |
ācāryeṃdraṃ karakalitacinmudramānaṃdamūrtiṃ
svātmārāmaṃ muditavadanaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1 ||

vaṭaviṭapisamīpe bhūmibhāge niṣaṇṇaṃ
sakalamunijanānāṃ jñānadātāramārāt |
tribhuvanagurumīśaṃ dakṣiṇāmūrtidevaṃ
jananamaraṇaduḥkhacchedadakṣaṃ namāmi || 2 ||

citraṃ vaṭatarormūle vṛddhāḥ śiṣyā gururyuvā |
gurostu maunaṃ vyākhyānaṃ śiṣyāstucchinnasaṃśayāḥ || 3 ||

nidhaye sarvavidyānāṃ bhiṣaje bhavarogiṇām |
gurave sarvalokānāṃ dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 4 ||

oṃ namaḥ praṇavārthāya śuddhajñānaikamūrtaye |
nirmalāya praśāṃtāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 5 ||

cidghanāya maheśāya vaṭamūlanivāsine |
saccidānaṃdarūpāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 6 ||

īśvaro gururātmeti mūrtibhedavibhāgine |
vyomavadvyāptadehāya dakṣiṇāmūrtaye namaḥ || 7 ||

aṃguṣṭhatarjanīyogamudrāvyājena yoginām |
śrutyarthaṃ brahmajīvaikyaṃ darśayan yogatā śivaḥ || 8 ||

ಸ್ತೋತ್ರ

viśvaṃ darpaṇadṛśyamānanagarītulyaṃ nijāṃtargataṃ
paśyannātmani māyayā bahirivodbhūtaṃ yathā nidrayā |
yaḥ sākṣātkurute prabodhasamaye svātmānamevādvayaṃ
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 1 ||

bījasyāṃtarivāṃkuro jagadidaṃ prāṅnirvikalpaṃ punaḥ
māyākalpitadeśakālakalanāvaicitryacitrīkṛtam |
māyāvīva vijṛṃbhayatyapi mahāyogīva yaḥ svecchayā
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 2 ||

yasyaiva sphuraṇaṃ sadātmakamasatkalpārthakaṃ bhāsate
sākṣāttattvamasīti vedavacasā yo bodhayatyāśritān |
yatsākṣātkaraṇādbhavenna punarāvṛttirbhavāṃbhonidhau
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 3 ||

nānācchidraghaṭodarasthitamahādīpaprabhābhāsvaraṃ
jñānaṃ yasya tu cakṣurādikaraṇadvārā bahiḥ spaṃdate |
jānāmīti tameva bhāṃtamanubhātyetatsamastaṃ jagat
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 4 ||

dehaṃ prāṇamapīṃdriyāṇyapi calāṃ buddhiṃ ca śūnyaṃ viduḥ
strībālāṃdhajaḍopamāstvahamiti bhrāṃtā bhṛśaṃ vādinaḥ |
māyāśaktivilāsakalpitamahāvyāmohasaṃhāriṇe
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 5 ||

rāhugrastadivākareṃdusadṛśo māyāsamācchādanāt
sanmātraḥ karaṇopasaṃharaṇato yo’bhūtsuṣuptaḥ pumān |
prāgasvāpsamiti prabodhasamaye yaḥ pratyabhijñāyate
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 6 ||

bālyādiṣvapi jāgradādiṣu tathā sarvāsvavasthāsvapi
vyāvṛttāsvanuvartamānamahamityaṃtaḥ sphuraṃtaṃ sadā |
svātmānaṃ prakaṭīkaroti bhajatāṃ yo mudrayā bhadrayā
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 7 ||

viśvaṃ paśyati kāryakāraṇatayā svasvāmisaṃbaṃdhataḥ
śiṣyācāryatayā tathaiva pitṛputrādyātmanā bhedataḥ |
svapne jāgrati vā ya eṣa puruṣo māyāparibhrāmitaḥ
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 8 ||

bhūraṃbhāṃsyanalo’nilo’ṃbaramaharnātho himāṃśuḥ pumān
ityābhāti carācarātmakamidaṃ yasyaiva mūrtyaṣṭakam |
nānyatkiṃcana vidyate vimṛśatāṃ yasmātparasmādvibhoḥ
tasmai śrīgurumūrtaye nama idaṃ śrīdakṣiṇāmūrtaye || 9 ||

sarvātmatvamiti sphuṭīkṛtamidaṃ yasmādamuṣmin stave
tenāsya śravaṇāttadarthamananāddhyānācca saṃkīrtanāt |
sarvātmatvamahāvibhūtisahitaṃ syādīśvaratvaṃ svataḥ
siddhyettatpunaraṣṭadhā pariṇataṃ caiśvaryamavyāhatam || 10 ||

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ

• ಶಾಂತಿಪಾಠ ಯಾರು ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೋ, ಯಾರು ಅವನಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನೋ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಆ ದೇವನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
  He who in the beginning created Brahma and who delivered the Vedas to him, that God who lights up the mind with knowledge of the Self: seeking liberation, I take refuge in Him.
• ಧ್ಯಾನ 1 ಮೌನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದಲೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಯುವಕ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರಾದ ವೃದ್ಧ ಋಷಿಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು, ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಹಿಡಿದ, ಆನಂದವೇ ರೂಪವಾದ, ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.
  Young, he reveals the truth of the supreme Brahman by a silent exposition, surrounded by aged sages, his disciples, steadfast in Brahman. I praise Dakshinamurti, chief among teachers, his hand held in the chinmudra, bliss in form, delighting in his own Self, his face serene and glad.
• ಧ್ಯಾನ 2 ಆಲದ ಮರದ ಬಳಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಗುರುವೂ ಒಡೆಯನೂ ಆದ, ಹುಟ್ಟುಸಾವುಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ದೇವನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
  Seated on the ground near the banyan tree, he gives knowledge to all the sages gathered close by. I bow to the god Dakshinamurti, teacher and lord of the three worlds, skilled in cutting away the sorrow of birth and death.
• ಧ್ಯಾನ 3 ಎಂಥ ಸೋಜಿಗ! ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರು ವೃದ್ಧರು, ಗುರು ಯುವಕ. ಗುರುವಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮೌನ, ಆದರೂ ಶಿಷ್ಯರ ಸಂಶಯಗಳೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ.
  How wonderful! At the foot of the banyan tree the disciples are old and the teacher is young. The teacher’s exposition is silence, and yet the doubts of the disciples are cut away.
• ಧ್ಯಾನ 4 ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ ನಿಧಿಯೂ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ರೋಗದಿಂದ ನರಳುವವರಿಗೆ ವೈದ್ಯನೂ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಗುರುವೂ ಆದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutation to Dakshinamurti, the treasury of all learning, the physician of those who suffer from the disease of worldly existence, the teacher of all the worlds.
• ಧ್ಯಾನ 5 ಓಂ. ಪ್ರಣವದ (ಓಂಕಾರದ) ಅರ್ಥವೇ ಆದ, ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ರೂಪವಾದ, ನಿರ್ಮಲನೂ ಪ್ರಶಾಂತನೂ ಆದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Om. Salutation to Dakshinamurti, who is the meaning of the syllable Om, whose one form is pure knowledge, who is spotless and wholly at peace.
• ಧ್ಯಾನ 6 ಚೈತನ್ಯದ ಘನರೂಪನೂ, ಮಹೇಶ್ವರನೂ, ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೂ, ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೇ ರೂಪವಾದವನೂ ಆದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutation to Dakshinamurti, consciousness in its fullness, the great Lord, who dwells at the foot of the banyan tree, whose form is existence, consciousness and bliss.
• ಧ್ಯಾನ 7 ಈಶ್ವರ, ಗುರು, ಆತ್ಮ ಎಂದು ಮೂರು ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುವ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ದೇಹವುಳ್ಳ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Salutation to Dakshinamurti, who appears divided into three forms as the Lord, the teacher and the Self, and whose body pervades everything like space.
• ಧ್ಯಾನ 8 ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರುಬೆರಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಮುದ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರುತಿಯ ಅರ್ಥವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಆ ಸೇರುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
  Through the gesture of joining thumb and forefinger, Shiva shows the yogis the meaning of the Upanishads, the oneness of Brahman and the individual self, by that very union.
• 1 ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಗರದಂತೆ ಜಗತ್ತು ತನ್ನೊಳಗೇ ಇದೆ. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕನಸು ಹೊರಗಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅದು ಹೊರಗೆ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಚರದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎರಡಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಅರಿಯುವವನು ಯಾರೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  He sees the universe, which lies within himself like a city seen in a mirror, as though it had arisen outside through maya, just as a dream seems outside in sleep. At the moment of awakening he directly realises his own Self, one without a second. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 2 ಬೀಜದೊಳಗಿನ ಮೊಳಕೆಯಂತೆ ಮೊದಲು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದ ಈ ಜಗತ್ತು, ನಂತರ ಮಾಯೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ದೇಶ ಕಾಲಗಳ ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಜಾದೂಗಾರನಂತೆ, ಅಥವಾ ಮಹಾಯೋಗಿಯಂತೆ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಹರಡಿ ತೋರಿಸುವವನು ಯಾರೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  This world, undifferentiated at first like the sprout within a seed, is then painted in many colours by the variety of space and time that maya fashions. Like a magician, or like a great yogi, he unfolds it by his own will. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 3 ಅವನ ಸ್ಫುರಣೆ (ಹೊಳಪು) ಸತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದದ್ದು, ಅದೇ ತಾವಾಗಿ ಅಸತ್ತಿನಂತಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರಿಗೆ “ತತ್ ತ್ವಮ್ ಅಸಿ” (ಅದು ನೀನೇ ಆಗಿರುವೆ) ಎಂಬ ವೇದವಾಕ್ಯದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೋ, ಯಾರನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಅರಿತರೆ ಸಂಸಾರಸಾಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  His shining, which is existence itself, appears in objects that are in themselves unreal. He teaches those who come to him directly through the Vedic words “Tat tvam asi”, “That thou art”. Once he is realised there is no return to the ocean of worldly existence. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 4 ಹಲವು ತೂತುಗಳಿರುವ ಕೊಡದೊಳಗಿಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ, ಅವನ ಜ್ಞಾನ ಕಣ್ಣು ಮುಂತಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. “ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬೆಳಗುವ ಅವನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Like the light of a great lamp set inside a pot pierced with many holes, his knowledge streams outward through the doors of the eye and the other senses. He alone shines as “I know”, and this entire world shines only after him. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 5 ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಚಂಚಲ ಬುದ್ಧಿ, ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯವನ್ನೇ “ನಾನು” ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ವಾದಿಗಳು ತೀರಾ ಭ್ರಾಂತರು, ಅವರು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಕುರುಡರು, ಜಡರು ಇದ್ದಂತೆ. ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಈ ಮಹಾಮೋಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Debaters who take the body, the breath, the senses, the fickle intellect, or the void to be the “I” are badly deluded, like women, children, the blind and the dull. To him who destroys this great delusion conjured by the play of maya’s power, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 6 ರಾಹು ನುಂಗಿದ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರಂತೆ ಮಾಯೆಯ ಆವರಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ಉಳಿದ ಪುರುಷನು, ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ “ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನಾನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ” ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಗೆ ಬರುವವನು ಯಾರೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Covered by maya like the sun and moon swallowed by Rahu at an eclipse, the person in deep sleep, when the senses are withdrawn, remains as pure existence alone. On waking he recognises himself: “I was asleep until now.” To him who is thus recognised, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 7 ಬಾಲ್ಯ ಮುಂತಾದ ವಯಸ್ಸುಗಳಲ್ಲೂ, ಎಚ್ಚರ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ, ಬಂದು ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಒಳಗೆ “ನಾನು” ಎಂದು ಸದಾ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ತನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವವರಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Through childhood and the other ages, through waking and the other states, through every condition that comes and goes, the Self continues unbroken, always shining within as “I”. By his auspicious gesture he reveals this Self to those who worship him. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 8 ಮಾಯೆಯ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಈ ಪುರುಷನು ಕನಸಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ, ಒಡೆಯ ಸೇವಕ, ಶಿಷ್ಯ ಆಚಾರ್ಯ, ತಂದೆ ಮಗ ಮುಂತಾದ ಭೇದಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಕಾಣುವವನೂ ಅವನೇ ಆದ ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Whirled about by maya, this person, in dream or in waking, sees the world divided into cause and effect, owner and owned, disciple and teacher, father and son and so on. To him who is that very person, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 9 ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪುರುಷ (ಯಜಮಾನ ಅಥವಾ ಜೀವ): ಚರಾಚರವಾದ ಈ ಜಗತ್ತು ಯಾರ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೋ, ವಿಚಾರ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆ ಪರಮ ವಿಭುವಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ.
  Earth, water, fire, wind, space, the sun, the moon and the person (the one who sacrifices, or the individual soul): this world of moving and unmoving things shines as his eightfold form alone. For those who reflect, nothing exists apart from that supreme, all-pervading Lord. To him, the Guru in form, Sri Dakshinamurti, this salutation.
• 10 ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೇ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ, ಇದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಧ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದರಿಂದ, ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವವೆಂಬ ಮಹಾವಿಭೂತಿಯೊಡನೆ ಈಶ್ವರತ್ವವು ತಾನಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಎಂಟು ಬಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ (ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳು) ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
  Since this hymn makes clear the truth that all is the Self, by hearing it, reflecting on its meaning, meditating on it and chanting it, lordship arises of itself, together with the great glory of being the Self of all. Further, unobstructed sovereignty, unfolding in eight forms (the eight powers), is attained.

---

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶಂಕರರ ಶಿಷ್ಯ ಸುರೇಶ್ವರಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ “ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ” ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥವೆಂದೇ ಹಲವರು ಓದುತ್ತಾರೆ.

Tradition holds that Adi Shankaracharya composed this hymn. Its classic commentary is the Manasollasa, ascribed to Shankara’s disciple Sureshvaracharya. Because its ten verses gather the main ideas of Advaita Vedanta, many read it as a treatise in miniature.

ಸ್ತೋತ್ರದ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. ಹತ್ತನೆಯದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವೆಲ್ಲ “ಆ ಗುರುರೂಪಿ ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಈ ನಮಸ್ಕಾರ” ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ, ಹತ್ತನೆಯದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಒಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಕನ್ನಡಿಯ ನಗರ, ನಾಲ್ಕನೆಯದರ ತೂತುಗಳ ಕೊಡದ ದೀಪ, ಆರನೆಯದರ ರಾಹು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದರ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪಮೆಗಳು.

The ten verses are in the shardulavikridita metre. All but the tenth end with “to that Guru, Sri Dakshinamurti, this salutation”, and the tenth states the fruit of reciting. The mirror city of the first verse, the lamp in the pierced pot of the fourth, Rahu and the eclipse in the sixth and the eightfold form in the ninth are its best known images.

ಆರಂಭದ “ಓಂ ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ” ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಮಂತ್ರ. ನಂತರದ ಎಂಟು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಪಠಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಆದರೆ ಅವು ಶಂಕರರವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು, ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ಲೋಕಗಳು.

The opening “Om yo brahmanam” is verse 6.18 of the Shvetashvatara Upanishad. The eight meditation verses that follow are customarily recited before the hymn. They are traditional verses, however, and cannot be said with confidence to be Shankara’s.

ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕವು ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಬುದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುವ ಅಂದಿನ ದರ್ಶನಗಳನ್ನು (ಚಾರ್ವಾಕರು, ಬೌದ್ಧರು ಮುಂತಾದವರು) ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಕುರುಡರು, ಜಡರಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಆ ಕಾಲದ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಹೋಲಿಕೆ. ದರ್ಶನಗಳ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದ ರಚನೆ ಇದು.

The fifth verse refutes schools of its day that took the body, breath, senses, intellect or the void to be the self, such as the Charvakas and the Buddhists. Likening them to women, children, the blind and the dull is a comparison in the idiom of its time. The hymn belongs to an age of vigorous debate between schools.

ಪಾಠದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಸಮಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸದೆ ಸೇರಿಸಿಯೇ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ. vignanam.org ನ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾಠಭೇದಗಳಿವೆ.

On the text: we have printed compounds joined rather than split. We have used the vignanam.org copy as our base. Other printings differ slightly in a few words.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವಂತೆ, ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಮುಪ್ಪು, ಎಚ್ಚರ, ಕನಸು, ನಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ “ನಾನು” ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವೆಲ್ಲದರ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಫೋಟೋ ಆಲ್ಬಮ್ ತಿರುವಿ ಹಾಕುವಾಗ ನಮಗೆ ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಖ, ಎತ್ತರ, ಕೂದಲು ಎಲ್ಲ ಬೇರೆ, ಆದರೂ “ಇದು ನಾನು” ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

As the seventh verse says, childhood, youth and age, waking, dream and sleep all change, yet the awareness “I” runs through them all. We meet this simply when we turn the pages of an old photo album. The face, the height and the hair are all different, and still we say, “That is me.”

ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯ ಮೌನದ ಬೋಧನೆಯೂ ಪರಿಚಿತವಾದದ್ದೇ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾರಿಡಾರಿನಲ್ಲಿ ಆತಂಕದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬದವರ ಪಕ್ಕ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವು ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Dakshinamurti’s silent teaching is familiar too. In a hospital corridor, simply sitting beside an anxious family sometimes says more than many explanations.

---

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.