ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತೀ 1.7 ಅರ್ಥ: ತತಃ ಸ್ವಪುರಮಾಯಾತೋ

ಮುದ್ರಿಸಿ PDF

ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಮಧುಕೈಟಭ ವಧೆ.

All mantras of Chapter 1 in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ತತಃ ಸ್ವಪುರಮಾಯಾತೋ ನಿಜದೇಶಾಧಿಪೋಽಭವತ್ ।
ಆಕ್ರಾಂತಃ ಸ ಮಹಾಭಾಗಸ್ತೈಸ್ತದಾ ಪ್ರಬಲಾರಿಭಿಃ ॥ 7 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

ततः स्वपुरमायातो निजदेशाधिपोऽभवत् ।
आक्रान्तः स महाभागस्तैस्तदा प्रबलारिभिः ॥ 7 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo’bhavat |
ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ || 7 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ತತಃ (ततः, tataḥ) = ಬಳಿಕ, ಆ ಸೋಲಿನ ನಂತರ (then, after that defeat)
ಸ್ವಪುರಮಾಯಾತಃ (स्वपुरमायातः, svapuramāyātaḥ) = ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು (having come back to his own city)
ನಿಜದೇಶಾಧಿಪೋಽಭವತ್ (निजदेशाधिपोऽभवत्, nijadeśādhipo’bhavat) = ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಾಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಡೆಯನಾದನು (became the ruler of his own land alone)
ಆಕ್ರಾಂತಃ (आक्रान्तः, ākrāntaḥ) = ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು, ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದನು (was attacked, was hard pressed)
ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
ಮಹಾಭಾಗಃ (महाभागः, mahābhāgaḥ) = ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ, ಹಿರಿಮೆಯುಳ್ಳ (the greatly fortunate, the noble one)
ತೈಃ (तैः, taiḥ) = ಆ (ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ) (by those (already named))
ತದಾ (तदा, tadā) = ಆಗ (then)
ಪ್ರಬಲಾರಿಭಿಃ (प्रबलारिभिः, prabalāribhiḥ) = ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ (by powerful enemies)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಆ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಾಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಡೆಯನಾಗಿ ಉಳಿದನು. ಆಗ ಆ ಮಹಾಭಾಗನ ಮೇಲೆ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ಶತ್ರುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

After that defeat the king came back to his own city and remained ruler of his own land alone. Then, even there, that noble king was set upon by those powerful enemies.

ಶ್ಲೋಕ 1.7ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.7

ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಗಳೆಂಬ ಶತ್ರುರಾಜರು ಸುರಥನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಗೆದ್ದರು ಎಂದು ಆರನೆಯ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂತ್ರ ಆ ಸೋಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

In the previous two verses enemy kings called the Kolavidhvamsins defeated Suratha in battle. Mantra 6 notes that they won though they were fewer. This mantra tells what that defeat cost him.

‘ನಿಜದೇಶಾಧಿಪ’ ಎಂದರೆ ತನ್ನದೇ ನಾಡಿನ ಒಡೆಯ. ಹಿಂದೆ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಈಗ ತನ್ನ ಮೂಲ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತನಾದ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕುಗ್ಗಿ ತವರು ನೆಲ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು.

‘Nijadeshadhipa’ means lord of his own land. The traditional commentators take it that a king who once ruled the whole earth was now confined to his original kingdom. The empire had shrunk to the home ground.

ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ‘ಆಕ್ರಾಂತಃ’ ಎಂದರೆ ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು. ‘ತೈಃ’ ಎಂಬ ಸರ್ವನಾಮ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಅದೇ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋತವನನ್ನು ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

But there was no peace even there. ‘Akrantah’ means one who is attacked or besieged. The pronoun ‘taih’, by those, points back to the same enemies. They did not leave the defeated king alone.

ಇಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಋಷಿ ಅವನನ್ನು ‘ಮಹಾಭಾಗ’, ಅಂದರೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಾಜನೇ ಮುಂದೆ ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಂಟನೆಯ ಮನು ಸಾವರ್ಣಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆ ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೋಲಿನ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಬಿರುದು ಅವನ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ್ಯದ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.

Even at such a moment the sage calls him ‘mahabhaga’, greatly fortunate. The story has already said that this king will later, by the grace of the Devi, become Savarni, the eighth Manu. So many read the epithet, placed in the middle of his defeat, as a hint of the fortune to come.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಕಚೇರಿಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಹೆಸರಿನ ಫಲಕ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹೊಣೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Sometimes our place in the world does not collapse at once. It shrinks slowly. The nameplate on the office door stays where it was, while the responsibilities in our hands fall away one by one.

ಅಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಸುರಥನನ್ನು ‘ಮಹಾಭಾಗ’ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹುದ್ದೆ ಕುಗ್ಗಿದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆ ಕುಗ್ಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಇತರರಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

At such a time it helps to recall that the sage still calls Suratha ‘greatly fortunate’. A post may shrink without the person’s dignity shrinking with it. Recognising that, in ourselves and in others, is within our reach.