Maha Bharani is the day in the Mahalaya fortnight on which the Moon is in Bharani, the second nakshatra. It is not a tithi but a nakshatra day, and it is one of the special occasions of the fortnight on which a shraddha may be offered in addition to the one kept on the ancestor’s own tithi.
Why Bharani
Every nakshatra has a presiding deity, and Bharani’s is Yama, the lord of death and the first of the dead, who rules the world of the pitrs. A shraddha offered while the Moon stands in his nakshatra, in the fortnight given to the pitrs, is held to reach them with particular force. The texts on shraddha put the merit very high: a Bharani shraddha in this fortnight is said to equal a shraddha performed at Gaya, which is the greatest of all.
When it falls
The Moon passes through all twenty-seven nakshatras in about twenty-seven days, so it stands in Bharani once in the fortnight, for about a day. Because the fortnight begins at a full moon and the full moon of Bhadrapada lies near Purva or Uttara Bhadrapada, Bharani is reached three or four days later: Maha Bharani falls on the krishna chaturthi or panchami, and is sometimes called Chauth Bharani or Bharani Panchami for that reason.
Like every shraddha it is dated by the afternoon. Anudina marks the day on which the Moon is in Bharani at the middle of the aparahna, the fourth of the five parts of daylight. A nakshatra, like a tithi, rarely begins and ends at sunrise, so almanacs that test the nakshatra at sunrise rather than in the afternoon can put Maha Bharani on the day before. That is the usual cause when two calendars disagree.
For whom it is kept
Practice differs, and it is worth being clear about how. The commonest usage is that the Bharani shraddha is done once, in the first Mahalaya after a death, for the one who has recently died. In many families the ordinary Mahalaya shraddha on the tithi is not offered to a person in the year of death, before the yearly rites have been completed, and Maha Bharani is the day on which that person is first included. Other authorities, the Dharmasindhu among them, allow it to be done every year and for all the ancestors, and many households do so. Some also keep it for those who died without children, or unmarried, who have no line to offer for them.
A family should follow its own usage and its purohita. What is common to all of them is that Maha Bharani is an addition to the tithi shraddha, not a substitute for it.
What is done
The rite is the same as any Mahalaya shraddha: after a bath, facing south, with the sacred thread over the right shoulder, tila tarpana, and where possible pindas and the feeding of brahmanas, with a portion set out for crows. It is performed in the aparahna. The fortnight has one more nakshatra day of this kind, Magha, which falls eight or nine days later, and in some years a rarer combination, Gajachchhaya, near its end.
ಮಹಾ ಭರಣಿ ಎಂದರೆ ಮಹಾಲಯ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಎರಡನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾದ ಭರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನ. ಇದು ತಿಥಿಯಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ; ಪಿತೃವಿನ ಸ್ವಂತ ತಿಥಿಯ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ರಾದ್ಧ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದಾದ ಪಕ್ಷದ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಭರಣಿಯೇ ಏಕೆ
ಪ್ರತಿ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಅಧಿದೇವತೆ; ಭರಣಿಯ ಅಧಿದೇವತೆ ಯಮ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಒಡೆಯ, ಮೃತರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ, ಪಿತೃಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿ. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ ಅವನ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಶ್ರಾದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇದರ ಫಲವನ್ನು ಬಹಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಡುತ್ತವೆ: ಈ ಪಕ್ಷದ ಭರಣಿ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗಯಾ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮ ಎನ್ನುತ್ತವೆ.
ಯಾವ ದಿನ
ಚಂದ್ರ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ, ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಿನ, ಭರಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಪಕ್ಷ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಆರಂಭ, ಭಾದ್ರಪದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಭಾದ್ರದ ಬಳಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಭರಣಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಹಾ ಭರಣಿ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ಥಿ ಅಥವಾ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಚೌತ್ ಭರಣಿ, ಭರಣಿ ಪಂಚಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.
ಎಲ್ಲ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಂತೆ ಇದಕ್ಕೂ ಅಪರಾಹ್ಣವೇ ಆಧಾರ. ಹಗಲಿನ ಐದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ಅಪರಾಹ್ಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಭರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನವನ್ನು ಅನುದಿನ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ತಿಥಿಯಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರವೂ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಗಿಯುವುದು ಅಪರೂಪ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬದಲು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಪಂಚಾಂಗಗಳು ಮಹಾ ಭರಣಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಇಡಬಹುದು. ಎರಡು ಪಂಚಾಂಗಗಳು ಭಿನ್ನವಾದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣ ಇದೇ.
ಯಾರಿಗಾಗಿ
ಆಚರಣೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ; ಹೇಗೆ ಬೇರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹೆಚ್ಚು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದು: ಮರಣದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಮಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೃತರಾದವರಿಗಾಗಿ, ಒಮ್ಮೆ ಭರಣಿ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕರ್ಮಗಳು ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಥಿಯ ಮಹಾಲಯ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನ ಮಹಾ ಭರಣಿ. ಧರ್ಮಸಿಂಧುವೂ ಸೇರಿ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತವೆ; ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಅವಿವಾಹಿತರಾಗಿ ಮೃತರಾದವರಿಗೂ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಂಶವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕುಟುಂಬ ತನ್ನ ರೂಢಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಾತು ಸಾಮಾನ್ಯ: ಮಹಾ ಭರಣಿ ತಿಥಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಅದರ ಬದಲಿಯಲ್ಲ.
ಆಚರಣೆ
ಕರ್ಮ ಯಾವುದೇ ಮಹಾಲಯ ಶ್ರಾದ್ಧದಂತೆಯೇ: ಸ್ನಾನದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಜನಿವಾರ ಬಲ ಭುಜದ ಮೇಲೆ, ತಿಲ ತರ್ಪಣ; ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡ ಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭೋಜನ, ಕಾಗೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಲು. ಇದನ್ನು ಅಪರಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಎಂಟು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬರುವ ಮಘಾ; ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪದ ಗಜಚ್ಛಾಯಾ ಯೋಗ.