ಅಜ್ಞಾತಶಾಸ್ತ್ರಸದ್ಭಾವಾನ್: ಕತ್ತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬಿದವರು

ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಾಧನ ಒಂದೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಬಿಡಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಕುರುಡಲ್ಲ.

ಆ ಕುರುಡನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಹೋಲುವ ಎರಡು ಪದಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುವೈದ್ಯನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 5 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against Bad Physicians, verse 5

ವಿಷಯ: ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರ · The knife without the science

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಜ್ಞಾತಶಾಸ್ತ್ರಸದ್ಭಾವಾಞ್ಶಸ್ತ್ರಮಾತ್ರಪರಾಯಣಾನ್ ।
ತ್ಯಜೇದ್ದೂರಾದ್ಭಿಷಕ್ಪಾಶಾನ್ಪಾಶಾನ್ವೈವಸ್ವತಾನಿವ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अज्ञातशास्त्रसद्भावाञ्शस्त्रमात्रपरायणान् ।
त्यजेद्दूराद्भिषक्पाशान्पाशान्वैवस्वतानिव ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ajñātaśāstrasadbhāvāñśastramātraparāyaṇān |
tyajeddūrādbhiṣakpāśānpāśānvaivasvatāniva ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಜ್ಞಾತ (अज्ञात, ajñāta) = ತಿಳಿಯದ (not known)
ಶಾಸ್ತ್ರ (शास्त्र, śāstra) = ಶಾಸ್ತ್ರದ (of the science)
ಸದ್ಭಾವಾನ್ (सद्भावान्, sadbhāvān) = ನಿಜ ತಿರುಳನ್ನು ತಿಳಿಯದವರನ್ನು (true sense: those to whom it is unknown)
ಶಸ್ತ್ರ (शस्त्र, śastra) = ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು (the knife)
ಮಾತ್ರ (मात्र, mātra) = ಅಷ್ಟನ್ನೇ (and that alone)
ಪರಾಯಣಾನ್ (परायणान्, parāyaṇān) = ನಂಬಿ ಕುಳಿತವರನ್ನು (those wholly given over to)
ತ್ಯಜೇತ್ (त्यजेत्, tyajet) = ಬಿಡಬೇಕು (one should leave off)
ದೂರಾತ್ (दूरात्, dūrāt) = ದೂರದಿಂದಲೇ (from a long way off)
ಭಿಷಕ್ (भिषक्, bhiṣak) = ವೈದ್ಯರೆಂಬ (physician)
ಪಾಶಾನ್ (पाशान्, pāśān) = ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು (those nooses)
ಪಾಶಾನ್ (पाशान्, pāśān) = ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು (the nooses)
ವೈವಸ್ವತಾನ್ (वैवस्वतान्, vaivasvatān) = ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗನಾದ ಯಮನ (of Vaivasvata, that is Yama)
ಇವ (इव, iva) = ಬಿಡುವಂತೆ (just as one leaves)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಜವಾದ ತಿರುಳನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬಿ ಕುಳಿತ ವೈದ್ಯರೆಂಬ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು, ಯಮನ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆಯೇ, ದೂರದಿಂದಲೇ ಬಿಡಬೇಕು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Those who do not know the true sense of the science and are given over to the knife alone: such physician-nooses one should keep clear of from a long way off, exactly as one keeps clear of the nooses of Yama.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಸ್ವರದಷ್ಟೇ ದೂರದ ಪದಗಳು. ಶ್ಲೋಕ ಅವೆರಡನ್ನೂ ಮೊದಲ ಪಾದದಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಓದುಗನಿಗೆ ವಾದ ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಈ ಜೋಡಿ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

Shastra and shastra, the science and the knife, are one long vowel apart. The verse sets them side by side in the first line. The reader hears the pair before the argument reaches him.

ಪಾಶ ಎಂದರೆ ಹಗ್ಗ. ಸಮಾಸದ ಕೊನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ಹೊರುತ್ತದೆ, ಕನ್ನಡದ ಹಾಳು ಎಂಬ ಪದದಂತೆ. ಭಿಷಕ್ಪಾಶ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಬಳಸಿ, ಮರುಕ್ಷಣ ಅದೇ ಪಾಶ ಪದವನ್ನು ಯಮನ ಹಗ್ಗದ ನೇರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದು ಶ್ಲೋಕದ ಚಮತ್ಕಾರ.

Pasha means a noose. Coming at the end of a compound it also carries plain contempt, much as haalu does in Kannada. The verse uses bhishakpasha in that sense and then, at once, uses the same word pasha in its literal sense as Yama’s noose.

ತ್ಯಜೇತ್ ದೂರಾತ್ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಮುಖ್ಯ. ಬೇಡ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ ಹೋಗಬೇಡ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

The pair tyajet durat matters. It is not only refuse, it is do not even go near.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 44. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 44. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರೋಗಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸರಿ ಹೊಂದುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂತ ತನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೇ ಆಯುವ ಆಸೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವಾಗ ಇದೇ ಪಾಠ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ.

Everyone feels the pull towards the treatment one happens to be good at rather than the one that fits the patient’s problem. Anyone teaching residents meets this lesson again and again.

ಶ್ಲೋಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ. ಕತ್ತಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿರುವವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕತ್ತಿ ಜೀವ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

The verse is not against surgery. It is against the knife without the science. In the hand of someone who knows when it is needed, that same knife saves a life.