ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರಗೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುವ ರೋಗಿಯ ಸಂಕಟ ತಂಪಾದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ.
ಸಿರಿವಂತರ ಈ ಕುರುಡುತನವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಪುರಾಣದ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತೋ ನ ಜಾನಂತಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪರವೇದನಾಮ್
ಶೇಷೇ ಧರಾಭರಕ್ಲಾಂತೇ ಶೇತೇ ನಾರಾಯಣಃ ಸುಖಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
लक्ष्मीवन्तो न जानन्ति प्रायेण परवेदनाम्
शेषे धराभरक्लान्ते शेते नारायणः सुखम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
lakṣmīvanto na jānanti prāyeṇa paravedanām
śeṣe dharābharaklānte śete nārāyaṇaḥ sukham
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತೋ (लक्ष्मीवन्तो, lakṣmīvanto) = ಸಿರಿವಂತರು (ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತಃ) (the wealthy (those who have Lakshmi))
- ನ ಜಾನಂತಿ (न जानन्ति, na jānanti) = ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ (do not know)
- ಪ್ರಾಯೇಣ (प्रायेण, prāyeṇa) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (for the most part)
- ಪರವೇದನಾಮ್ (परवेदनाम्, paravedanām) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವನ್ನು (the pain of another)
- ಶೇಷೇ (शेषे, śeṣe) = ಶೇಷನ ಮೇಲೆ (upon Shesha)
- ಧರಾಭರಕ್ಲಾಂತೇ (धराभरक्लान्ते, dharābharaklānte) = ಭೂಮಿಯ ಭಾರದಿಂದ ದಣಿದ (wearied by the burden of the earth)
- ಶೇತೇ (शेते, śete) = ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ (lies asleep)
- ನಾರಾಯಣಃ (नारायणः, nārāyaṇaḥ) = ನಾರಾಯಣ (Narayana)
- ಸುಖಮ್ (सुखम्, sukham) = ಸುಖವಾಗಿ (comfortably)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿರಿವಂತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಭಾರದಿಂದ ದಣಿದ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ನಾರಾಯಣ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The wealthy, for the most part, do not know another’s pain. Upon Shesha, wearied by the burden of the earth, Narayana lies asleep in comfort.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತ ಎಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯುಳ್ಳವನು, ಅಂದರೆ ಸಿರಿವಂತ. ನಾರಾಯಣನೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಪದ ಅವನಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ.
Lakshmivanta means one who has Lakshmi, that is, a rich man. Since Narayana is himself the lord of Lakshmi, the word fits him too. That is the turn of the comparison.
ಪುರಾಣದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಹಾವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾದ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತವನು ಶೇಷ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಹಾಸಿಗೆಯೇ ಭಾರ ಹೊರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಲಗಿದವನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
In the familiar picture Vishnu rests on Shesha, the serpent who is his couch. Tradition also holds that Shesha carries the earth. The sleeper never notices that his bed is the one bearing the load.
ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಕವಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೃದುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಸಿರಿವಂತರೂ ಹೀಗಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅದರ ಅರ್ಥ.
With the word prayena the poet softens the claim a little. It means that not every wealthy person is like this.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 64. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 64. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸೌಕರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೋಡುವ ದೂರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸುಖ ಯಾರ ಭಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
As comfort grows, so does the distance from which we look at another’s hardship. It is worth asking now and then whose burden our ease rests upon.
ಮೆತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕಠಿಣರಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Not everyone who sleeps on a soft bed is hard of heart. The verse warns of a tendency and does not condemn a person.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ