ದ್ವಾವಿಮಾವಂಭಸಿ ಕ್ಷೇಪ್ಯೌ: ಕೊಡದ ಧನಿಕ, ತಪವಿಲ್ಲದ ಬಡವ

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಬಳಸದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರನ್ನು ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಮೃದು ಬೈಗುಳದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಪದ್ಯ ಅದನ್ನು ಬಹಳ ಕಟುವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ಶಿಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಹಣ ಇದೆ ಆದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ತಪಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದರಿದ್ರನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 8 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Pain of Poverty, verse 8

ವಿಷಯ: ಬಳಸದ ಸಂಪತ್ತು, ಬಳಸದ ಬಡತನ · Wealth unshared, poverty unused

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದ್ವಾವಿಮಾವಂಭಸಿ ಕ್ಷೇಪ್ಯೌ ಗಾಢಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಗಲೇ ಶಿಲಾಮ್
ಧನಿನಂ ಚಾಪ್ರದಾತಾರಂ ದರಿದ್ರಂ ಚಾತಪಸ್ವಿನಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

द्वाविमावम्भसि क्षेप्यौ गाढं बद्ध्वा गले शिलाम्
धनिनं चाप्रदातारं दरिद्रं चातपस्विनम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dvāvimāvambhasi kṣepyau gāḍhaṃ baddhvā gale śilām
dhaninaṃ cāpradātāraṃ daridraṃ cātapasvinam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದ್ವಾವಿಮಾವಂಭಸಿ (द्वाविमावम्भसि, dvāvimāvambhasi) = ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ದ್ವೌ, ಇಮೌ, ಅಂಭಸಿ) (these two, in water (dvau, imau, ambhasi))
ಕ್ಷೇಪ್ಯೌ (क्षेप्यौ, kṣepyau) = ಎಸೆಯಬೇಕು (are to be thrown)
ಗಾಢಂ (गाढं, gāḍhaṃ) = ಬಿಗಿಯಾಗಿ (tightly)
ಬದ್ಧ್ವಾ (बद्ध्वा, baddhvā) = ಕಟ್ಟಿ (having tied)
ಗಲೇ (गले, gale) = ಕೊರಳಿಗೆ (round the neck)
ಶಿಲಾಮ್ (शिलाम्, śilām) = ಕಲ್ಲನ್ನು (a stone)
ಧನಿನಂ (धनिनं, dhaninaṃ) = ಧನಿಕನನ್ನು (the rich man)
ಚಾಪ್ರದಾತಾರಂ (चाप्रदातारं, cāpradātāraṃ) = ಮತ್ತು ಕೊಡದವನನ್ನು (ಚ, ಅಪ್ರದಾತಾರಂ) (and one who gives nothing (cha, apradataram))
ದರಿದ್ರಂ (दरिद्रं, daridraṃ) = ಬಡವನನ್ನು (the poor man)
ಚಾತಪಸ್ವಿನಮ್ (चातपस्विनम्, cātapasvinam) = ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದವನನ್ನು (ಚ, ಅತಪಸ್ವಿನಂ) (and one who practises no austerity (cha, atapasvinam))

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೊರಳಿಗೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಎಸೆಯಬೇಕು. ಕೊಡದ ಧನಿಕನನ್ನು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದ ಬಡವನನ್ನು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

These two should be thrown into water with a stone tied firmly round the neck: the rich man who gives nothing, and the poor man who practises no austerity.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರನ್ನೂ ನೀರಿಗೆ ಎಸೆಯಬೇಕೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೊಡದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳಸದ ಬಡತನ ಎರಡೂ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ರೀತಿ ಇದು.

This is exaggeration. The poet does not truly ask for anyone to be thrown into the water. It is a hyperbolic way of saying that wealth unshared and poverty unused are both wasted.

ತಪಸ್ವಿ ಎಂದರೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನು, ಅಂದರೆ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನು. ಬಡತನ ಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ಸಂಯಮದ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸದವನನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅರ್ಥ ಪದ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ನಾವು ಊಹಿಸಿದ್ದು, ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Tapasvin is one who practises austerity, a life of discipline and effort. The poet names the poor man who does not turn his poverty into a chance for discipline. This sense is our reading from the pairing, the verse does not state it outright.

ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಚಮತ್ಕಾರ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದನ್ನೇ ಬಳಸದೆ ಕುಳಿತವರೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Putting both in one line is the trick. Anyone who sits on what they hold, whether it is much or little, falls into one class.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಹಣ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಯಾವುದಾದರೂ ಇರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಕಲಿಸುವ ವೈದ್ಯರ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

It may be skill, money or knowledge. The verse reminds us that what is not shared loses its meaning. A doctor who teaches juniors what she has learnt is a fitting picture.

ಇದನ್ನು ಬಡವರನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಮಾತಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇದ್ದದ್ದರಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಒತ್ತಾಯ ಎಂದು ಓದುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯ.

It should not be taken as an attack on the poor. It is fairer to read it as a nudge to make something of whatever one has.