ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿಗೆ ಚಪ್ಪರ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಹಬ್ಬುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಸರೆ ಸಿಕ್ಕ ಬಳ್ಳಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋಟಗಾರನೂ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾರ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆಸೆಯನ್ನು ಆ ಚಪ್ಪರವಾಗಿಯೂ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಆ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿಯೂ ಇಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಒಂದು ಶ್ಲೇಷೆಯೂ ಇದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಶಾವಲಂಬೋಪಚಿತಾ ನ ಕಸ್ಯ ತೃಷ್ಣಾಲತಾನರ್ಥಫಲಂ ಪ್ರಸೂತೇ
ದಿನೇ ದಿನೇ ಲಬ್ಧರುಚಿರ್ವಿವಸ್ವಾನ್ಮೀನಂ ಚ ಮೇಷಂ ಚ ವೃಷಂ ಚ ಭುಂಕ್ತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आशावलम्बोपचिता न कस्य तृष्णालतानर्थफलं प्रसूते
दिने दिने लब्धरुचिर्विवस्वान्मीनं च मेषं च वृषं च भुङ्क्ते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āśāvalambopacitā na kasya tṛṣṇālatānarthaphalaṃ prasūte
dine dine labdharucirvivasvānmīnaṃ ca meṣaṃ ca vṛṣaṃ ca bhuṅkte
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಶಾವಲಂಬೋಪಚಿತಾ (आशावलम्बोपचिता, āśāvalambopacitā) = ಆಸೆಯ ಆಸರೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದು ಹರಡಿದ (ಆಶಾ ಅವಲಂಬ ಉಪಚಿತಾ) (grown and spread on the support of hope (asha avalamba upachita))
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಕಸ್ಯ (कस्य, kasya) = ಯಾರಿಗೆ (for whom)
- ತೃಷ್ಣಾಲತಾನರ್ಥಫಲಂ (तृष्णालतानर्थफलं, tṛṣṇālatānarthaphalaṃ) = ತೃಷ್ಣೆಯ ಬಳ್ಳಿ ಅನರ್ಥದ ಹಣ್ಣನ್ನು (ತೃಷ್ಣಾಲತಾ ಅನರ್ಥಫಲಂ) (the creeper of craving, the fruit of ruin (trishnalata anarthaphalam))
- ಪ್ರಸೂತೇ (प्रसूते, prasūte) = ಹಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕೊಡುತ್ತದೆ (bears)
- ದಿನೇ ದಿನೇ (दिने दिने, dine dine) = ದಿನದಿನವೂ (day after day)
- ಲಬ್ಧರುಚಿರ್ವಿವಸ್ವಾನ್ಮೀನಂ (लब्धरुचिर्विवस्वान्मीनं, labdharucirvivasvānmīnaṃ) = ರುಚಿ ಪಡೆದ ಸೂರ್ಯ ಮೀನನ್ನು (ಲಬ್ಧರುಚಿಃ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮೀನಂ) (the sun who has found a taste, the fish (labdharuchih vivasvan minam))
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಮೇಷಂ (मेषं, meṣaṃ) = ಟಗರನ್ನು (the ram)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ವೃಷಂ (वृषं, vṛṣaṃ) = ಎತ್ತನ್ನು (the bull)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಭುಂಕ್ತೇ (भुङ्क्ते, bhuṅkte) = ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ (eats)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಸೆಯ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಹರಡಿದ ತೃಷ್ಣೆಯ ಬಳ್ಳಿ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಅನರ್ಥದ ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೋಡಿ, ದಿನದಿನವೂ ರುಚಿ ಪಡೆದ ಸೂರ್ಯನೂ ಮೀನನ್ನು, ಟಗರನ್ನು, ಎತ್ತನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For whom does the creeper of craving, grown and spread on the support of hope, not bear the fruit of ruin? See how even the sun, who gains a fresh appetite every day, eats the fish, the ram and the bull.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಶ್ಲೇಷೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥ. ಮೀನ, ಮೇಷ ಮತ್ತು ವೃಷಭ ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯ ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಾದು ಹೋಗುವ ಮೂರು ರಾಶಿಗಳ ಹೆಸರೂ ಹೌದು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
This is a pun, that is, two meanings in one word. Meena, Mesha and Vrishabha are also the names of the three zodiac signs that the sun passes through one after another. The footnotes in the printed book say the same.
ಮೇಲ್ಮೈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಆ ಮೂರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಲಬ್ಧರುಚಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಾವು ರುಚಿ ಪಡೆದವನು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಂತಿ ಪಡೆದವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಬಿಡದ ತೃಷ್ಣೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇದೆ.
On the surface the sun eats those three animals out of hunger. We have read labdharuchi as one who has gained a taste, though it may also mean one who has gained radiance. The hint is of a craving that does not spare even the sun.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಳ್ಳಿಗೆ ಆಸರೆ ಸಿಕ್ಕಷ್ಟೂ ಅದು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಗೆ ಯಾವ ಯಾವ ಆಸರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.
A creeper spreads as far as it gets support. It may help to count once what supports we are giving to our own wishes.
ದಿನದಿನವೂ ಹಸಿವು ಹೊಸದಾಗಿ ಬರುವುದು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇಂದು ತೃಪ್ತಿಯಾದ ಮನಸ್ಸು ನಾಳೆ ಹೊಸ ಕೋರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎದ್ದಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಹಜ. ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಮಣಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ.
Hunger returning fresh each day is not true of the sun alone. A mind satisfied today rises tomorrow with a new demand, which is natural. How far to yield to it is the question.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ